Madde 8 — Risk yönetimi yaklaşımı ve risk ağırlıklı tutarlar

Amaç: Bankanın stratejisinin ve üst düzey yönetim ile yönetim kurulunun riskleri nasıl değerlendirdiği ve yönettiğinin açıklanmasını sağlamak. Açıklamalar ile bankanın ana faaliyetleri ve tüm önemli risklerine ilişkin bankanın risk iştahı açık bir şekilde ortaya konulur.

Kapsam: Şablon tüm bankalar için zorunludur.

İçerik: Nitel bilgi.

Sıklık: 1 yıl.

Format: Esnek.

Bankaların risk yönetimi amaçları ve politikalarına ilişkin açıklamalar aşağıdaki hususları içerir;

a)  İş modelinin banka risk profilini nasıl belirlediği ve onunla ne şekilde etkileşim içerisinde olduğu (örneğin iş modeliyle ilişkili anahtar riskler ve bu risklerin her birinin açıklamalara ne şekilde yansıdığı) ve bankanın risk profilinin yönetim kurulu tarafından onaylanan risk iştahı ile nasıl etkileşim içerisinde olduğu,

b)  Risk yönetimi yapısı: Bankada dağıtılan sorumluluklar, (örneğin yetkinin gözetimi ve delegasyonu; sorumlulukların risk tipine, iş birimine vs. göre ayrılması; risk yönetim süreçlerine dahil edilen yapılar arasındaki ilişkiler (örneğin yönetim kurulu, üst düzey yönetim, ayrı risk komitesi, risk yönetimi birimi, yasal uyum, iç denetim fonksiyonu)

c)  Bankada risk kültürünün yaygınlaştırılması ve uygulanması için kullanılan kanallar, (örneğin davranış kuralları, operasyon limitlerini içeren manueller veya risk eşiklerinin aşılmasında uygulanacak prosedürler, iş birimleri ve risk birimleri arasındaki risk konularının paylaşılması ve ortaya konulması prosedürleri)

d)  Risk ölçüm sistemlerinin ana unsurları ve kapsamı,

e)  Yönetim kuruluna ve üst yönetime sağlanan risk raporlama süreçleri hakkında açıklamalar, özellikle raporlamanın kapsamı ve ana içeriği,

f)   Stres testi hakkında açıklamalar, (örneğin stres testine konu varlıklar, uyarlanan senaryolar ve kullanılan metodolojiler ve risk yönetiminde stres testinin kullanımı)

g)  Bankanın iş modelinden kaynaklanan risk yönetimi, koruması ve azaltılması stratejileri ve süreçleri ve korumaların ve azaltıcıların devam eden etkililiğini izleme süreçleri.

Amaç: Sermaye yeterliliği hesabında paydayı oluşturan risk ağırlıklı tutarlara genel bir bakış sağlamak.

Kapsam: Şablon tüm bankalar için zorunludur.

İçerik: Birinci yapısal blok kapsamındaki risk ağırlıklı tutarlar ve sermaye yükümlülüğü.

Sıklık: 3 ay.

Format: Sabit.

İlave açıklama: Bankalar, cari dönem ve önceki dönem arasındaki farkların önemli olduğu durumlarda bu farkın altında yatan nedenleri açıklar.

(c) sütunundaki minimum sermaye yükümlülüğünün (a) sütunundaki risk ağırlıklı tutarların %8 ine tekabül etmediği durumlarda banka yapılan uyarlamaları açıklar.

Banka, Basit risk ağırlığı yaklaşımı veya içsel modeller yaklaşımı altında hisse senedi pozisyonları için içsel model metodolojisi kullanıyorsa ilave açıklamalara yer vererek içsel modelin ana özelliklerini her yıl açıklar.

a

b

c

Risk Ağırlıklı Tutarlar

Asgari sermaye yükümlülüğü

Cari Dönem

Önceki Dönem

Cari Dönem

1

Kredi riski (karşı taraf kredi riski hariç)

2

Standart yaklaşım

3

İçsel derecelendirmeye dayalı yaklaşım

4

Karşı taraf kredi riski

5

Karşı taraf kredi riski için standart yaklaşım

6

 İçsel model yöntemi

7

Basit risk ağırlığı yaklaşımı veya içsel modeller yaklaşımında bankacılık hesabındaki hisse senedi pozisyonları

8

KYK’ya yapılan yatırımlar-içerik yöntemi

9

KYK’ya yapılan yatırımlar-izahname yöntemi

10

KYK’ya yapılan yatırımlar-%1250 risk ağırlığı yöntemi

11

Takas riski

12

Bankacılık hesaplarındaki menkul kıymetleştirme pozisyonları

13

İDD derecelendirmeye dayalı yaklaşım

14

İDD denetim otoritesi formülü yaklaşımı

15

Standart basitleştirilmiş denetim otoritesi formülü yaklaşımı

16

Piyasa riski

17

 Standart yaklaşım

18

İçsel model yaklaşımları

19

Operasyonel risk

20

Temel gösterge yaklaşımı

21

Standart yaklaşım

22

İleri ölçüm yaklaşımı

23

Özkaynaklardan indirim eşiklerinin altındaki tutarlar (%250 risk ağırlığına tabi)

24

En düşük değer ayarlamaları

25

Toplam (1+4+7+8+9+10+11+12+16+19+23+24)

Tanımlar:

Risk ağırlıklı tutarlar: Risk ağırlıklı tutarlar, Kurumca yayımlanan mevzuata göre hesaplanan ve bu Tebliğe göre raporlanan tutarlardır. İlgili mevzuat uyarınca risk ağırlıklı tutarlar yerine sermaye yükümlülüklerinin direkt olarak hesaplanması durumunda (örneğin piyasa riski ve operasyonel risk), bankalar risk ağırlıklı tutarları hesaplayarak açıklar (örneğin sermaye yükümlülüğünü 12,5 ile çarparak).

Risk ağırlıklı tutarlar önceki dönem: Bir önceki raporlama döneminde risk yönetimi açıklamaları kapsamında raporlanan risk ağırlıklı tutarlardır (örneğin bir önceki üç aylık dönem sonundaki).

Sermaye yükümlülüğü cari dönem: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca hesaplanan raporlama tarihindeki sermaye yükümlülüğü. Bu tutar normalde risk ağırlıklı tutarlar*%8’dir. Fakat geçiş dönemi uygulamalarına bağlı olarak en düşük değer ayarlamaları veya farklı uyarlamalar (örneğin ölçekleme faktörleri) nedeniyle farklılıklar oluşabilir.

Kredi riski (karşı taraf kredi riski hariç): Kredi riskine ilişkin olan Dördüncü Bölüme göre raporlanan risk ağırlıklı tutarlar ve sermaye yükümlülüğü; bankacılık hesaplarındaki (satır 12’de raporlanan) menkul kıymetleştirme risk tutarları ve satır 4’te raporlanan karşı taraf kredi riski yükümlülüğüyle ilgili sermaye yükümlülüğü dahil menkul kıymetleştirme mevzuatına tabi tüm pozisyonlar hariçtir.

Standart yaklaşım: Kredi riski standart yaklaşıma göre risk ağırlıklı tutarlar ve sermaye yükümlülüğü.

İçsel derecelendirmeye dayalı yaklaşım: Kredi riski içsel derecelendirmeye dayalı yaklaşımlara göre risk ağırlıklı tutarlar ve sermaye yükümlülüğü (Temel İDD ve Gelişmiş İDD).

Karşı taraf kredi riski: Beşinci Bölümde raporlanan karşı taraf kredi riskine ilişkin risk ağırlıklı tutarlar ve sermaye yükümlülüğü.

Basit risk ağırlığı yaklaşımı veya içsel modeller yaklaşımında bankacılık hesaplarındaki hisse senedi pozisyonları: 7 nci satırdaki tutarlar, basit risk ağırlığı yaklaşımı (Kredi Riskine Esas Tutarın İçsel Derecelendirmeye Dayalı Yaklaşımlar ile Hesaplanmasına İlişkin Tebliğe ekli Ek-1’de yer alan 17 ila 20 nci fıkralarda tanımlanan) veya içsel modeller yaklaşımı (Kredi Riskine Esas Tutarın İçsel Derecelendirmeye Dayalı Yaklaşımlar ile Hesaplanmasına İlişkin Tebliğe ekli Ek-1’de yer alan 24 üncü ve 25 inci fıkralarda tanımlanan) uyguladığında hesaplanan risk ağırlıklı tutarlardır. Basit risk ağırlığı yaklaşımını kullanan bankaların risk ağırlıklı tutarları şablon KR10’da ve bu şablonun 7 nci satırında yer alır. TO/THK yaklaşımını kullanan bankaların risk ağırlıklı tutarları ve sermaye yükümlülüğü şablon KR6’da (Hisse Senedi TO/THK varlık sınıfı) ve bu şablonun 3 üncü satırında yer alır. Standart yaklaşımı kullanan bankaların risk ağırlıklı tutarları şablon KR4’te ve bu şablonun 3 üncü satırında yer alır.

Takas riski: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesine göre hesaplanan sermaye yükümlülüğünü ifade etmektedir ve ayrı bir açıklama şablonu bulunmamaktadır.

Bankacılık hesaplarındaki menkul kıymetleştirme pozisyonları: Bankacılık hesaplarında yer alan menkul kıymetleştirme pozisyonlarına ilişkin hesaplanan sermaye yükümlülüğüne ilişkin tutarlar. Risk ağırlıklı tutarlar sermaye yükümlülüğü tutarlarından elde edilerek açıklanır (tavan tutar uygulamasından dolayı MK3 ve MK4 şablonlarında yer alan risk ağırlıklı tutarlar bu başlıkta açıklanan tutarlar ile birebir örtüşmez).

Piyasa riski: Yedinci bölümde yer verilen piyasa riskine ilişkin sermaye yeterliliğinin hesaplanmasına ilişkin mevzuat hükümleri çerçevesinde hesaplanan sermaye yükümlülüğü tutarları 16 ncı satırda yer alır. Bu tutar, alım satım hesaplarında yer alan menkul kıymetleştirme pozisyonları için hesaplanan sermaye yükümlülüklerini içerir ancak karşı taraf kredi riskine ilişkin olan sermaye yükümlülüklerini (beşinci bölümde ve bu şablonun 4 üncü satırında raporlanan) içermez.

Operasyonel risk: Sekizinci bölümde yer alan ve birinci yapısal blok kapsamında hesaplanan sermaye yükümlülüğü tutarıdır.

Özkaynaklardan indirim eşiklerinin altındaki tutarlar (%250 risk ağırlığına tabi): Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan 73 üncü fıkraya göre %250 risk ağırlığına tabi kalemlere ilişkin tutarlar. Bu tutar, konsolidasyon kapsamı dışında olan ve özkaynaklardan indirim eşikleri altında yer alan bankacılık, finansal veya sigorta şirketlerinin sermayesindeki önemli yatırımlara ilişkin risklere %250 risk ağırlığı uygulandıktan sonraki tutarı içerir.

En düşük değer ayarlamaları: Bu satır, toplam risk ağırlıklı tutarlar ve toplam sermayedeki birinci yapısal bloğa ilişkin uygulanan en düşük değer ayarlamalarını açıklamak için kullanılır, böylece toplam satırı bu uyarlamayı da içererek toplam risk ağırlığı ve toplam sermaye yükümlülüğünü yansıtır. Uygulanan ikinci yapısal blok ayarlamalarının burada açıklanmasına gerek bulunmamaktadır. Daha detaylı uygulanan en düşük değer ayarlamaları veya diğer ayarlamalar (örneğin risk kategorisi düzeyinde) bu risk kategorisi için raporlanan sermaye yükümlülüğüne yansıtılır.

Şablonlar arası bağlantılar:

[GB1:2/a]’ daki tutar [KR4:14/e] ye eşittir.

[GB1:3/a]’ daki tutar, [KR6: Toplam (tüm alacak sınıfları)/i] + [KR10: İhtisas kredileri altındaki volatilitesi yüksek ticari gayrimenkul ve volatilitesi yüksek ticari gayrimenkul dışındaki alacaklar için toplam risk ağırlıklı tutarlar] toplamına eşittir.

[GB1:4/a]’daki tutar [KKR1:6/f+KKR2:4/b+KKR8:1/b+KKR8:11/b] toplamına eşittir.

 [GB1:7/a]’daki tutar [KR10 / Hisse senedi yatırımları Basit risk ağırlığı yaklaşımı / Toplam Risk ağırlıklı tutarlar]+ bankacılık hesaplarındaki hisse senedi yatırımları için içsel model yaklaşımıyla hesaplanan risk ağırlıklı tutarlar (Kredi Riskine Esas Tutarın İçsel Derecelendirmeye Dayalı Yaklaşımlar ile Hesaplanmasına İlişkin Tebliğe ekli Ek-1’de yer alan 24 üncü ve 25 inci fıkralarda tanımlanan) toplamına eşittir.

 [GB1:12/c]’deki tutar [MK3:1/n + MK3:1/o + MK3:1/p + MK3:1/q] + [MK4:1/n + MK4:1/o + MK4:1/p + MK4:1/q] toplamına eşittir.

 [GB1:17/a]’daki tutar [PR1:9/a] ya eşittir.

 [GB1:18/a]’daki tutar [PR2:8/f] ye eşittir.