Madde 13 — Piyasa riskine ilişkin olarak kamuya açıklanacak hususlar

Amaç: Piyasa riski ile ilgili risk yönetimi hedef ve politikalarının açıklanması.

Kapsam: Tablo, alım satım faaliyetlerine ilişkin piyasa riski için sermaye yükümlülüğüne tabi tüm bankalar için zorunludur.

İçerik: Niteliksel bilgiler.

Sıklık: 1 yıl.

Format: Esnek.

Bankalar, piyasa riski için oluşturdukları risk yönetimi hedef ve politikalarını aşağıda verilen şekilde açıklar. Bilgiler kullanıcılara anlamlı bilgiler sağlayacak ayrıntıda sunulur.

                a) Bankanın süreç ve stratejileri: Bankanın piyasa risklerinin tanımlanması, ölçülmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi için uygulanan süreçleri ile birlikte riskten korunmaya yönelik süreçleri ve riskten korunma etkililiğinin sürekliliğinin izlenmesine dair stratejiler/süreçleri de içerecek şekilde, bankanın alım satım faaliyetlerine yönelik stratejik hedeflerine ilişkin bir açıklama yapılır.

                b) Piyasa riski yönetimi fonksiyonunun organizasyonu ve yapısı: a) satırında bahsedilen, bankanın strateji ve süreçlerinin uygulanması için kurulan piyasa riski yönetim yapısının tanımı ve piyasa riski yönetimine dahil olan farklı taraflar arasındaki iletişim mekanizması ve ilişkinin tanımlanması.

                c) Risk raporlama ve /veya ölçüm sistemlerinin yapısı ve kapsamı.

Amaç: Piyasa riski sermaye yükümlülüğü hesaplaması için kullanılan farklı modellerin (riske maruz değer, stres riske maruz değer, ilave risk, kapsamlı risk) kapsamının, temel karakteristiklerinin ve yapılan önemli modelleme tercihlerinin ortaya konulması.

Kapsam: Tablo, piyasa riski sermaye yükümlülüğü hesaplamak için içsel model kullanan tüm bankalar için zorunludur. Bankalar, kullanıcılara içsel model kullanımlarıyla ilgili anlamlı bilgiler sağlamak için konsolide düzeyde (yasal konsolidasyon kapsamına göre) kullandığı modellerin temel özelliklerini tanımlar ve bu özelliklerin konsolide düzeyde kullanılan tüm modelleri ne düzeyde temsil ettiklerini açıklar. Açıklama her bir yasal model için tanımlanan model tarafından (riske maruz değer, stres riske maruz değer, ilave risk, kapsamlı risk), sermaye yükümlülüğünün kapsanma oranını içerir.

İçerik: Nicel bilgiler.

Sıklık: 1 yıl.

Format: Esnek.

Bankalar, riske maruz değer modelleri ve stres riske maruz değer modelleri için aşağıdaki bilgileri sağlar:

                a) Riske maruz değer modelleri ve stres riske maruz değer modelleri ile kapsanan risklerin ve faaliyetlerin tanımı. Uygun olduğunda bankalar, riske maruz değer ve stres riske maruz değer hesaplamalarına dahil edilmeyen (tarihsel veri eksikliğinden ya da model kısıtlarından dolayı) ve diğer risk ölçüm modelleri (bazı ülkelerde izin verilen spesifik uygulamalar) altında işlem gören temel faaliyetleri ve riskleri de tanımlar.

                b) Modelleri hangi kuruluşların (konsolidasyon kapsamındaki kuruluşlardan) kullandığının veya piyasa riskine maruz tüm kuruluşlar için tek bir model kullanılıyorsa (Riske Maruz değer/Stres altında Riske Maruz Değer) bunu belirtir.

                c) Modellerin genel olarak tanımlanması (Riske Maruz değer/Stres Riske Maruz Değer).

                d) Riske Maruz değer/Stres Riske Maruz Değer modelleri için; yönetim amaçlı kullanılan modeller ile yasal amaçlı olarak kullanılan modeller (10 gün, %99) arasındaki eğer varsa temel farklılıkları irdeler.

                e) Riske maruz değer modelleri için bankalar aşağıdakileri belirtir;

                e) (i) Veri yenileme sıklığı,

                e) (ii) Modellerin kalibrasyonu için kullanılan veri dönemi uzunluğu. (Eğer varsa) Kullanılan ağırlıklandırma şeması,

                e) (iii) Bankanın 10 günlük elde tutma süresini nasıl belirlediği. (Örneğin; bir günlük riske maruz değeri 10’un kareköküyle çoğaltıyor mu ya da 10 günlük riske maruz değeri direkt mi modelliyor?),

                e) (iv) Toplulaştırma yaklaşımı (spesifik ve genel riskin toplulaştırılması: ( örneğin; banka spesifik riski, genel risk için kullandığı metottan farklı bir metot kullanarak tek başına mı hesaplıyor veya banka genel risk ve spesifik riski çeşitlendiren tek bir model mi kullanıyor?),

                e) (v) Değerleme yaklaşımı (tam yeniden değerleme ya da tahminlerin kullanılması),

                e) (vi) Risk etkenlerinin olası hareketleri simüle edilirken mutlak sonuçların mı yoksa göreceli sonuçların mı (veya karışık bir yaklaşım) kullanıldığının (örneğin; fiyatlarda veya oranlardaki orantılı değişim ya da fiyatlardaki veya oranlardaki mutlak değişim) anlatılması.

                f) Stres Riske Maruz değer modelleri için, bankalar aşağıdakileri belirtir:

                f) (i) 10 günlük elde tutma süresinin nasıl belirlendiği. Örneğin; banka bir günlük riske maruz değeri 10’un kareköküyle çoğaltıyor mu ya da 10 günlük riske maruz değeri direkt mi modelliyor? Eğer yaklaşım riske maruz değer modelleriyle aynı ise, banka bunu belirterek üstteki (e) (iii) açıklamasına atıfta bulunabilir.

                f) (ii) Banka tarafından seçilen stres dönemi ve bu seçimin gerekçeleri,

                f) (iii) Değerleme yaklaşımı (tam yeniden değerleme ya da tahminlerin kullanılması),

                g) Model parametrelerine uygulanan stres testinin açıklanması,

                h) Modelleme süreçleri ve içsel modeller için kullanılan parametre ve verilerin doğruluğu ve içsel tutarlılığının geriye dönük testi/validasyonu amaçlı kullanılan yaklaşımın açıklanması.

İlave risk sermaye yükümlülüğü için risk ölçümünde model kullanan bankalar aşağıdaki gereklilikleri sağlar:

(a)          Metodolojinin genel açıklaması;

                a) (i) Genel modelleme yaklaşımı ile ilgili bilgiler (özellikle marj tabanlı modeller ya da geçiş matrisi tabanlı modellerin kullanımı).

                a) (ii) Geçiş matrisinin kalibrasyonu hakkında bilgi,

                a) (iii) Korelasyon tahminleri hakkında bilgi.

b) Likidite ufkunun belirlenmesi için kullanılan yaklaşım,

c) Risk Ölçüm Modelleri ile Piyasa Riskinin Hesaplanmasına ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğde yer alan şartlarla uyumlu sermaye değerlendirmesine erişmek için kullanılan metodoloji,

d) Modellerin validasyonu için kullanılan yaklaşım.

Kapsamlı risk sermaye yükümlülüğü risk ölçümü için model kullanan bankalar aşağıdaki gereklilikleri sağlar;

a) Metodolojinin genel açıklaması,

                a) (i) Genel modelleme yaklaşımı ile ilgili bilgiler (özellikle temerrüt/derece geçişi ve marj arasındaki korelasyon modelinin seçimi: (i) temerrüt/derece geçişi ve farklı fakat ilişkili rassal süreçler ve marj hareketlerini etkileyen, (ii) temerrüt/derece geçişini etkileyen marj değişimleri, (iii) marj değişimlerini etkileyen temerrüt/derece geçişleri),

                a) (ii) Baz korelasyon parametrelerinin kalibrasyonunda kullanılan bilgiler: dilimlerin THK fiyatlaması (sabit ya da değişken),

                a) (iii) Pozisyonların yaşlandırılıp yaşlandırılmadığı seçeneği ile ilgili bilgiler (modelde her bir pozisyonun bir yıllık sermaye ufku sonundaki vade sonunu hesaplayarak veya bu pozisyonların hesaplama tarihindeki vade sonlarını kullanarak simüle edilmiş piyasa hareketlerine dayalı kar ve zararlar)

b) Likidite ufkunun belirlenmesi için kullanılan yaklaşım,

c) Gerekli olan sağlam standartlarla uyumlu sermaye değerlendirmesine erişmek için kullanılan metodoloji,

d) Modellerin validasyonu için kullanılan yaklaşım.

Amaç: Standart yaklaşım altında piyasa riski için sermaye yükümlülüğü bileşenlerinin gösterilmesi.

Kapsam: Şablon, piyasa riski için standart yaklaşım kullanan bankalar için zorunludur. Piyasa riski tutarlarının önemli bir kısmını standart yaklaşım dışındaki yöntemlerle hesaplayan bankalar için standart yaklaşım altındaki alacaklar ve RAT önemsiz sayılabilir. Böyle durumlarda bankalar standart yaklaşım altında işlem gören riskler için olan şablonu açıklamayabilirler. Bu durumda bankanın ilgili açıklamanın kullanıcılar için neden anlamlı bir bilgi olmadığını açıklaması gerekmektedir. Açıklama, bu riskleri ve bu risklerle ilgili portföyleri ve toplam RAT’ları içerir.

İçerik: Risk ağırlıklı tutarlar.

Sıklık: 6 ay.

Format: Sabit.

İlave açıklama: Bankalar, şablona ek olarak raporlama dönemine ilişkin önemli değişiklikleri belirtir ve bunların nedenlerini açıklar.

a

RAT

Dolaysız (peşin) ürünler

1

Faiz oranı riski (genel ve spesifik)

2

                Hisse senedi riski (genel ve spesifik)

3

Kur riski

4

Emtia riski

Opsiyonlar

5

Basitleştirilmiş yaklaşım

6

Delta-plus metodu

7

Senaryo yaklaşımı

8

Menkul kıymetleştirme

9

Toplam

Dolaysız (peşin) ürünler: opsiyonlu olmayan ürünlerdeki pozisyonları ifade etmektedir.

RAT: Dokümandaki tutarlılığı sağlamak açısından sermaye yükümlülüğü yerine RAT açıklanır, bankalar piyasa riski RAT’ını sermaye yükümlülüğünü 12.5 ile çarparak bulabilirler.

Amaç: Bir içsel model ile belirlenen piyasa RAT’ındaki değişikliklerinin açıklandığı bir değişim tablosu sunulması.

Kapsam: Şablon, piyasa riski tutarları için içsel model kullanan tüm bankalar için zorunludur.

İçerik: Piyasa riski için risk ağırlıklı tutarlar. Raporlama dönemi boyunca her bir ana etken için RAT değerindeki değişimler bankanın makul tahminine dayanır.

Sıklık: 3 ay.

Format: Sabit. Sütunlar ve satırlar 1 ve 8 sabittir. Bankalar, RAT değişikliklerine etki eden ilave etkenleri açıklamak için 7 ve 8. satırların arasına ilave satır ekleyebilir.

İlave açıklama: Bankalar, şablona ek olarak raporlama dönemine ilişkin önemli değişiklikleri belirtir ve bunların nedenlerini açıklar.

a

b

c

d

e

f

RmD

Stres RmD

İlave Risk

Kapsamlı Risk

Diğer

Toplam RAT

1

Bir önceki çeyrek sonundaki RAT

2

Risk seviyelerindeki hareketler

3

Model güncellemeleri/değişiklikleri

4

Metodoloji ve politika

5

Devralmalar ve elden çıkarmalar

6

Döviz hareketleri

7

Diğer

8

Raporlama dönemi sonundaki RAT

Açıklamalar

Satırlar

Risk seviyelerindeki hareketler: Pozisyon değişikliklerinden kaynaklanan değişimler.

Model değişiklikleri: Model kapsamındaki değişikliklerin yanı sıra son deneyimleri (örneğin kalibrasyon) yansıtmak için modelde yapılan güncellemeler, eğer birden fazla modelde güncelleme yapılmışsa ilave satır eklemek gerekebilir.

Metodoloji ve politika: Kurulun yapmış olduğu değişikliklerden dolayı hesaplamada yapılan metodoloji değişiklikleri.

Devralmalar ve elden çıkarmalar: Faaliyet/ürün kolları ya da işletmelerin devralınması veya elden çıkarılmasından kaynaklanan değişiklikler.

Döviz: Döviz hareketlerinden kaynaklanan değişiklikler.

Diğer: Bu kategori diğer tüm durumlara uymayan değişiklikler varsa kullanılır. Bankalar, raporlama süresi boyunca RAT hareketlerine yol açan önemli etmenleri açıklamak için 6 ve 7. Satırlar arasına ilave satır ekler.

Sütunlar

Raporlama dönemi sonundaki RAT RmD sütunu: [Yasal RmD’i (10 gün, %99 güven aralığı) yansıtan sermaye yükümlülüğüne ilaveten RmD modeline ilişkin Kurulun kararına göre gerekirse ilave sermaye yükümlülüğü]*12.5 karşılık gelen risk ağırlıklı tutarlar.

Raporlama dönemi sonundaki RAT Stres RmD sütunu: [Yasal Stres RmD’i (10 gün, %99 güven aralığı) yansıtan sermaye yükümlülüğüne ilaveten Kurulun kararına göre gerekirse ilave sermaye yükümlülüğü]*12.5 karşılık gelen risk ağırlıklı tutarlar.

Raporlama dönemi sonundaki RAT Artık Risk sütunu: [Artık risk hesaplanması için kullanılan sermeye yükümlülüğüne ilaveten Kurulun kararına göre gerekirse ilave sermaye yükümlülüğü (çarpan olarak) ]*12.5 karşılık gelen risk ağırlıklı tutarlar.

Raporlama dönemi sonundaki RAT Kapsamlı Risk sütunu: [Kapsamlı risk hesaplanması için kullanılan sermeye yükümlülüğüne ilaveten Kurulun kararına göre gerekirse ilave sermaye yükümlülüğü (çarpan olarak) ]*12.5 karşılık gelen risk ağırlıklı tutarlar.

Raporlama dönemi sonundaki RAT Diğer sütunu: Model yaklaşımlarına dayalı RmD/Stres RmD/Artık Risk/Kapsamlı Risk altında raporlanmamış olan spesifik sermaye yükümlülüğüne (ülkeye ya da bankaya özgü) karşılık gelen risk ağırlıklı tutarlar. Ülke mevzuatına birden fazla spesifik sermaye yükümlülüğü olduğunda ilave sütun olarak açıklama yapılabilir.

Raporlama dönemi sonundaki toplam RAT: Risk ağırlıklı tutarlar [İçsel model yaklaşımına dayalı piyasa riski için sermaye yükümlülüğü*12.5] değerine karşılık gelir, bu tutar Şablon GB1’de (Bölüm 2) gösterilen tutar ile karşılaştırılır.

Amaç: Kurum tarafından uygulanacak olan ilave sermaye yükümlülüğü uygulanmadan önce, konsolide düzeyde yasal sermayenin hesaplanmasında kullanılan farklı türdeki modellerden çıkan değerlerin (maksimum, minimum, ortalama ve raporlama dönemi bitiş süresi) gösterilmesi.

Kapsam: Şablon, piyasa riski tutarları için içsel model kullanan tüm bankalar için zorunludur.

İçerik: Yasal konsolidasyon sonrası gerçekleştirilen sermaye hesaplamalarındaki içsel modellerin sonuçları.

Sıklık: 6 ay.

Format: Sabit.

İlave açıklama: Bankalar, şablona ek olarak raporlama dönemine ilişkin önemli değişiklikleri belirtir ve bunların nedenlerini açıklar.

a

RmD (10 gün, %99 Güven Aralığı)

1

Maksimum değer

2

Ortalama değer

3

Minimum değer

4

Dönem sonu

Stres RmD (10 gün, %99 Güven Aralığı)

5

Maksimum değer

6

Ortalama değer

7

Minimum değer

8

Dönem sonu

İlave Risk Sermaye yükümlülüğü (%99.9 Güven Aralığı )

9

Maksimum değer

10

Ortalama değer

11

Minimum değer

12

Dönem sonu

Kapsamlı Risk Sermaye yükümlülüğü (%99.9 Güven Aralığı )

13

Maksimum değer

14

Ortalama değer

15

Minimum değer

16

Dönem sonu

17

Taban (Standart yaklaşım metodu)

RmD, sermaye yükümlülüğü hesaplamasında kullanılan yasal RmD’ye karşılık gelir. Raporlanan bu tutar ulusal insiyatif olan ilave sermaye yükümlülüğünü içermez.

Stres RmD, sermaye yükümlülüğü hesaplamasında kullanılan yasal stres RmD’ye karşılık gelir. Raporlanan bu tutar Kurul’un kararına bağlı olan ilave sermaye yükümlülüğünü (çarpan olarak) içermez.

İlave risk, sermaye yükümlülüğü hesaplamasında kullanılan ilave riske karşılık gelir. Raporlanan bu tutar Kurulun kararına bağlı olan ilave sermaye yükümlülüğünü (çarpan olarak) içermez.

Kapsamlı Risk sermaye yükümlülüğü; 13, 14, 15 ve 16. satırlar taban konulmamış sayılardır; 17. satır raporlama sonundaki taban hesaplamasını göstermektedir.

Taban: Standart ölçüm metoduna göre spesifik risk için %8 olan sermaye yükümlülüğü.

Amaç: RmD modelinden çıkan tahmin sonuçlarının hem varsayımsal hem de gerçekleşen alım satım sonuçlarıyla karşılaştırılması, geriye dönük testin sıklık ve kapsamının vurgulanması ve geriye dönük test sonuçlarındaki temel aykırı değerlerin analiz edilmesi konularının sunulması.

Kapsam: Şablon, piyasa riski tutarları için içsel model kullanan tüm bankalar için zorunludur. Kullanıcılara içsel model kullanımlarına ilişkin anlamlı bilgiler sağlamak için, bankalar konsolide düzeyde kullandığı ana modellerin temel özelliklerini bu şablona ekler ve bu ana modellerin konsolide düzeyde kullanılan tüm modellerini ne düzeyde temsil ettiklerini açıklar. Açıklama, burada geriye dönük test sonuçları gösterilen modellerin sermaye yükümlülüğünün ne kadarlık bir kısmını kapsadığını içerir.

İçerik: RmD model çıktıları.

Sıklık: 6 ay.

Format: Esnek.

İlave açıklama: Bankalar, geriye dönük test sonuçlarındaki aykırı değerlerin analizini, tarihleri ve ilgili tamponları (RmD-Kar&Zarar) belirterek sunar. Analiz aşımların ana nedenlerini içerir.

Bankalar gerçekleşen kar&zarar ile varsayımsal kar&zarar için karşılaştırmaları Risk Ölçüm Modelleri ile Piyasa Riskinin Hesaplanmasına ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğde ifade edildiği şekilde açıklar.

Gerçekleşen kar&zarar: Bankalar kar/zararı, özellikle tamponları içerip içermediğini belirterek, eğer içermiyorsa, tamponların geriye dönük test sonuçlarına nasıl entegre edildiği ile ilgili bilgi sağlayarak açıklar. Bankalar ayrıca gerçekleşen kar/zararın komisyon ve ücretleri içerip içermediğini de açıklar.

Bu formdaki günlük RmD, 1 günlük elde tutma süresi altında hesaplanan yasal sermaye yükümlülüğünü, gerçekleşen kar/zarar ile %99 güven aralığında kıyaslamak amacıyla hesaplanır.

Varsayımsal kar/zarar gün sonu pozisyonlarının aynı kalması durumunda portföy değerlerinde gerçekleşecek varsayımsal değişimlere dayalıdır.