Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2026/5337 E. 2026/4295 K.

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi SAYISI : 2026/180 E., 2026/239 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2024/576 E., 2025/402 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı ... vekili dava dilekçesinde; davalı ... (Bakanlık) tarafından 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/5 Karar No.lu işkolu tespit kararı ile işveren ............ Ahşap ve Otomotiv Sanayi ... AŞ'ye (.......... Şirketi) ait ..............................sicil No.lu işyerlerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 06 sıra No.lu ağaç ve kağıt işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, söz konusu işkolu tespit kararının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili Sendikanın davalı işverene ait işyerlerinde yetkili Sendika olduğunu ve anılan işyerlerinde 3 dönem toplu iş sözleşmesi imzalandığını, işkolu tespitine konu ............. 7...... sicil No.lu işyerlerinin işkoluna ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunduğunu, daha sonra kurulan................. sicil No.lu işyerlerinde de aynı işin yürütüldüğünü, davalı Bakanlık tarafından yapılan işin aynı olduğu, mahiyetinin değişmediği, aynı biçimde motorlu kara taşıtlarının parça ve aksesuarlarının üretildiği gözetilmeden hukuka aykırı işlem tesis edildiğini, davalı işyerlerinde lüks araçların iç dizayn parçaları (kapı çıtası, ön konsol, vites kolu çevresi vb.) üretimi dışında başkaca üretim faaliyeti bulunmadığını, yapılan işin İşkolları Yönetmeliği'nde "motorlu kara taşıtları için diğer parça ve aksesuarların imalatı" olarak açıkça metal işkolunda tanımlandığını belirterek 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2024/5 Karar No.lu işkolu tespit kararının iptaline, tespit konusu ...................... sicil No.lu işyerlerinin İşkolları Yönetmeliği’nin 12 sıra No.lu metal işkolunda bulunduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Bakanlık müfettişleri tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda; .................. ...... sicil No.lu işyerlerinde motorlu kara taşıtların ahşap ve karbon kumaştan dekoratif ön ve yan panelleri (dekor kapı çıtaları, konsol dekor parçaları, direksiyon dekor parçaları, kol dayama dekor parçaları, koltuk dekor parçaları) üretimi işi yapıldığı ve 1080641.034 sicil No.lu işyerinde idari işlerin yürütüldüğü, nihai ürünlerin üretilmesinde işçilerin ağırlıklı olarak ahşap kaplama işinde çalıştığından yürütülen faaliyetlerin İşkolları Yönetmeliği'nin Ek-1 listesinin 16.21 sınıf numaralı "Ahşap kaplama paneli ve ağaç esaslı panel imalatı" şeklindeki iş tanımına göre 06 sıra No.lu ağaç ve kağıt işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, işkolu tespit kararının mevzuat hükümlerine ve bahse konu işyerinde yürütülen işlerin niteliğine uygun olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. 2. Davalı Mata Şirketi vekili cevap dilekçesinde; işyerinde kara taşıtı, mobilya ve benzeri üretici firmalara ahşap ve karbon kumaşlı dekoratif ön ve yan paneller için dekor kapı çıta konsol ahşap dekor parçaları, direksiyon dekor parçaları, kol dayama dekor parçaları, koltuk dekor park, ahşap panel üretimi yapıldığını, Bakanlıkça yapılan işkolu tespit kararının mevzuat hükümlerine ve bahse konu işyerinde yürütülen işlerin niteliğine uygun olduğunu, işkolu tespit müracaatının işyerlerinde Sendikanın örgütlülüğüne engel olmak amacıyla değil işyerlerine ilişkin işkollarının faaliyet alanı ile uygun olması amacıyla yapıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; işkolu tespiti istenilen işyerlerinde motorlu kara taşıtlarının ahşap ve karbon kumaştan dekoratif ön ve yan panelleri üretimi işinin yapıldığı, nihai ürünlerin üretilmesinde işçilerin ağırlıklı olarak ahşap kaplama işinde çalıştığı, iş gücü kullanımındaki oranın ahşap sektörünü desteklemekte olduğu, her ürün için kullanılan birim iş gücü yük oranında ahşap sektörü lehine olduğu, satın alınan hammadde miktarının da ahşap esaslı ürün üretimi üzerinde yoğunlaştığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kesinleşmiş mahkeme kararı dikkate alınmayarak aynı gerekçelerle açıkça hukuka aykırı işlem tesis edildiğini, işyerlerinde ağırlıklı olarak üretilen ürünlerin otomobil parçası olduğunu, hükme esas alınan raporun yeterli olmadığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 sayılı Kanun) 4. ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir. 1. İşkolu, toplu iş hukukumuzun en önemli kavramlarındandır. 6356 sayılı Kanun'un 3/1 hükmü gereğince, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. Bu anlamda toplu iş hukukumuzda işkolu esasına göre sendikalaşma ilkesinin kabul edildiği ve işkolu kavramı ile sendikaların hukuki olarak faaliyet sınırının belirlendiği ifade edilebilir. 6356 sayılı Kanun'un 4/1 hükmüne göre işkolları, Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. İşkolu kavramı ile çalışma yaşamında benzer nitelikte olan faaliyet türleri gruplandırılmak suretiyle tasnif edilmektedir. Hukukumuzda, bu suretle oluşturulan işkolu sayısı yirmi olarak belirlenmiştir. İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı, normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri, teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında işyerine bağlı yerler ile eklentiler ve araçların bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması hâlinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda amaçta birlik, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile yönetimde birlik, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir. İşyeri kavramının unsurları da nazara alındığında, teknik amaç doğrultusunda yapılan işin niteliğine göre işkolunun belirlenmesi gerektiği ifade edilebilir. Bununla birlikte, aynı işyerinde farklı nitelikte mal veya hizmet üretimlerinin söz konusu olması durumunda, birden fazla teknik amaç mevcut olabilir. Bu ihtimalde, işyerinde yürütülen faaliyet kapsamındaki ağırlıklı işin niteliğine göre işkolunun tespit edilmesi gerekmektedir (......... Toplu İş Hukuku, İstanbul, 2020, s.50; Aziz ... ..........., Toplu İş Hukuku, İstanbul, 2019, s.50). Somut olayda, ... tarafından 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tespite göre, ............ Ahşap ve Otomotiv Sanayi ... AŞ işverenine ait............. ................ sicil No.lu işyerlerinde motorlu kara taşıtların ahşap ve karbon kumaştan dekoratif ön ve yan panelleri (dekor kapı çıtaları, konsol dekor parçaları, direksiyon dekor parçaları, kol dayama dekor parçaları, koltuk dekor parçaları) üretimi işi yapıldığı ve .............sicil No.lu işyerinde idari işlerin yürütüldüğü, bu nedenle söz konusu işyerlerinin İşkolları Yönetmeliği’nin 06 sıra No.lu ağaç ve kağıt işkolunda yer aldığına dair işkolu tespit kararı verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi tarafından dava konusu işyerlerinde icra edilen keşif ve alınan bilirkişi heyet raporuna göre davanın reddine karar verilmiş ise de karar dosya içeriğine ve İşkolları Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere uygun düşmemektedir. Dosya içeriğinde mevcut bilgi ve belgeler, iş müfettişi raporu ile bilirkişiler tarafından mahallinde yapılan tespitlere göre, tespit konusu işyerinde yürütülen faaliyet ile üretimde çeşitli madde bileşenleri kullanılsa da nihai ürün olarak motorlu kara taşıtları için diğer parça ve aksesuarların üretiminin gerçekleştirildiği görülmektedir. Şu hâlde, işyerlerinde üretilen nihai ürün de dikkate alındığında, işyerlerinde teknik amaç doğrultusundaki faaliyetin motorlu kara taşıtları için parça üretimi olduğu anlaşılmaktadır. İşkolları Yönetmeliği’nin Ek-1 sayılı listesine göre ise “motorlu kara taşıtları için diğer parça ve aksesuarların imalatı” faaliyeti 29.32 işkolu kodu ile 12 sıra No.lu metal işkoluna dahil olarak düzenlenmiştir. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgulara göre tespit konusu işyerlerinin İşkolları Yönetmeliği’nin 12 sıra No.lu metal işkolunda olduğuna karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir. Buna göre 6356 sayılı Kanun'un 5/1 maddesi uyarınca hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararı ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, 1. Davanın KABULÜ ile 28.03.2024 tarihli ve 32503 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, ..........Ahşap ve Otomotiv Sanayi ... AŞ işverenine ait ... ...... sicil No.lu işyerlerinde yürütülen işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 06 sıra No.lu ağaç ve kağıt işkoluna girdiğine ilişkin Çalışma ve ... Bakanlığının 2024/5 Karar No.lu işkolu tespit kararının İPTALİNE, 2.............Ahşap ve Otomotiv Sanayi ... AŞ işverenine ait 1171476.034, 1258355.034, 1289951.034, 1289953.0 34... 41.034 sicil No.lu işyerlerinde yürütülen işlerin niteliği itibarıyla İşkolları Yönetmeliği'nin 12 sıra No.lu metal işkolunda yer aldığının TESPİTİNE, 3. Karar tarihi itibarıyla alınması gerekli olan 427,60 TL peşin harcın, davalı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 4. Davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre 45.000,00 TL vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, 5. Davacı tarafından yapılan 26.422,60 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerlerinde bırakılmasına, 6. Davacının yatırdığı 2.002,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile yatırılan 3.608,50 TL temyiz yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 5.610,50 TL harcın davalı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının yatırdığı 732,00 TL istinaf karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine, 7. Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.05.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.