Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2025/5708 E. 2025/9910 K.

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2025/372 E., 2025/363 K. Taraflar arasındaki sigorta tahkim yargılaması sonunda Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, İtiraz Hakem Heyetince, davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararına karşı davalı vekilinin temyiz kanun yoluna başvurusu sonucunda Daire'nin 30.11.2021 tarih ve 2021/6108E-2021/9411K sayılı kararı ile İtiraz Hakem Heyeti kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili ve davacı vekili temyiz yoluna başvurmuş, Dairece kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda İtiraz Hakem Heyetince davanın kabulüne karar verilmiştir. İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili ve davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü; I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesi ile; 29.09.2012 tarihinde müvekkilinin tescilsiz motorsiklette yolcu olarak seyir halinde iken dava dışı ... isimli şahsın sevk ve idaresindeki patpat diye tabir edilen aracın çarpması sonucunda meydana gelen çift taraflı trafik kazasında, müvekkilinin yaralandığını ve bakıcıya muhtaç kaldığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 100.000,00 TL sürekli bakıcı gideri tazminatının her iki aracın da tescilsiz olması nedeniyle Güvence Hesabının sorumlu olduğunu beyanla, davalıdan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Yargılama sırasında dava değerini 225.000,00 TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan patpat diye tabir edilen karşı aracın ZMMS yaptırma zorunluluğu olmayan araç olduğunu, bu nedenle sorumlu olmadıklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir. III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun kabulü ile 225.000,00 TL sürekli bakıcı gideri tazminatının 16.04.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan alınarak başvurana ödenmesine karar verilmiştir. IV. İTİRAZ Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili itiraz başvurusunda bulunmuş, İtiraz Hakem Heyetince davalı vekilinin itirazının reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ İtiraz Hakem Heyetinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Dairenin 30.11.2021 tarih ve 2021/6108E-2021/9411K sayılı sayılı ilamı ile; "1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, İtiraz Hakem Heyeti kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre; davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan ve yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.2-Dava, trafik kazasından kaynaklı cismani zarara dayalı maddi tazminat istemine ilişkin olup, davacı vekili kazada her iki aracın da zorunlu trafik sigortası bulunmadığından zararın tamamını müştereken ve müteselsilen olmak üzere davalı ... Hesabından talep etmiştir. Güvence Hesabına başvurulabilecek hallere ilişkin olarak, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesinde "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar" düzenlemesine yer verilmiş; aynı mahiyetteki düzenleme, ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesinde de yer almıştır. Anılan bu düzenlemeler gereği, davalı ... Hesabının sorumluluğu için, zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu bulunduğu halde, bu sigortası yapılmamış olan bir aracın, 3. kişinin zararına sebep olması gerekmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 22-c.2 maddesi ve bu kanuna bağlı olarak çıkartılan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 29-d.2 maddesi ile getirilen tescil zorunluluğu tarım kesiminde kullanılan iş makinelerine ilişkindir. Somut olayda kazaya karışan patpat olarak tabir edilen araç ise zirai faaliyetlerde kullanım amacıyla üretilen tarım aracı niteliğindedir ve mevcut mevzuat hükümleri gereği tescili konusunda zorunluluk olmadığı için de trafik sigortası yaptırma mecburiyeti bulunmamaktadır.Bu durumda İtiraz Hakem Heyetince, davalı ... Hesabının davacının yolcusu olduğu aracın (motorsikletin) trafik sigortası bulunmaması nedeniyle bu aracın kusuru oranında sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde kazaya karışan karşı araç patpat yönünden de zararın tümünden müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.3-Sigorta Tahkim Komisyonu Uyuşmazlık Hakem Heyeti tarafından, davacı lehine 19.450,00 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir. 21.12.2015 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan AAÜT’nin Tahkimde ve Sigorta Tahkim Komisyonunda Ücret madde 17'ye göre “Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla bu Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine bu Tarifeye göre hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir. Konusu para ile ölçülemeyen işlerde, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen maktu ücrete hükmedilir. Ancak talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine öngörülen maktu ücretin beşte birine hükmedilir. Sigorta Tahkim Komisyonlarınca hükmedilen vekalet ücreti, kabul veya reddedilen miktarı geçemez.” hükmüne göre Sigorta Tahkim Komisyonuna intikal eden hakem dosyalarında taraflar bakımından uygulanacak vekalet ücreti tarifesi belirlenmiştir. Ayrıca 19.01.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 29598 sayılı Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 6/son maddesine göre, takdir edilmesi gereken vekalet ücreti AAÜT’ye göre Asliye Mahkemelerinde görülen işler için hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'idir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 17/2. maddesinde ise "Sigorta Tahkim Komisyonları, vekalet ücretine hükmederken, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla Tarifenin üçüncü kısmına göre avukatlık ücretine hükmeder. Tarifenin üçüncü kısmına göre nisbi avukatlık ücretine hükmedilen durumlarda da talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine tarifeye göre hesaplanan nisbi ücretin beşte birine hükmedilir" düzenlemesi yapılmıştır.Açıklanan nedenlerle; Uyuşmazlık Hakem Heyetince davacı lehine hükmedilecek vekalet ücretine ilişkin olarak Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13 maddesinin uygulanması gerektiği gözönüne alınarak AAÜT'nin 13. maddesi ve AAÜT'nin 17. maddesi gereğince, maktu vekalet ücretinin altında kalmamak kaydıyla, hesaplanan vekalet ücretinin 1/5'i oranında vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, fazla vekalet ücretine karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle karar bozulmuştur. İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyulmasına, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının aynen uygulanmasına, davalı vekilinin hakem kararına itirazının reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve davalı vekilince temyizi üzerine Daire'nin 20.02.2024 tarih ve 2023/12612 Esas ve 2024/1810 Karar sayılı ilamı ile 6100 sayılı HMK'nın 297. madde hükmüne uygun hüküm tesisi için karar bozulmuştur. İtiraz Hakem Heyetince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İtiraz Hakem Heyetince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda; bozma ilamına göre pat pat tabir edilen araç bakımından davalının sorumluluğunun bulunmadığının netleştiği, davacının yolcu olduğu motosiklet bakımından ise kazadaki kusurdan %30 oranında sorumlu olduğu sabit olduğundan bu orana göre hesap yapılması için dosyanın aktüer bilirkişiye tevdi edildiği, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve tescilsiz motorsikletin %30 kusuruna göre davacının sürekli bakıcı giderine ilişkin tazminatının 256.002,55 TL olduğu, kaza tarihi itibariyle geçerli olan teminat limitin 225.000,00 TL olduğu ve Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararında zaten bu üst miktara hükmedildiğinden, kararda değişiklik yapılmadığı, davacı lehine hükmedilecek vekalet ücreti yönünden ise İtiraz Hakem karar tarihi olan 21.01.2023 itibariyle vekalet ücreti 34.500/5=6.900 TL olup maktu vekalet ücreti olan 9.200,00 TL'nin altına karar verilemeyeceğinden aleyhe karar verme yasağı uyarınca hakem kararındaki miktarın aynen kabulü gerektiği gerekçeleriyle, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının kaldırıp yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulüyle 225.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; maluliyeti kabul etmediklerini, kaza ile illiyetin açık ve net olmadığını, bakıcı giderinden sorumlu olmadıklarını, aracın ZMMS yaptırması zorunlu araçlardan olup olmadığının araştırılmadığını, usulü kazanılmış haklar korunarak, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararında hükme esas alınan 10.08.2018 tarihli bilirkişi raporu tarihindeki verilere göre hesaplama yapılması gerektiğini, 10.08.2018 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan 715.793,55 TL tazminatın %30'u olan miktarın 214.738,06 TL olduğunu, bu miktar üzerinden ayrı ayrı hatır ve müterafik kusur indirimleri yapılması gerektiğini, 2018 yılı maktu vekalet ücretine hükmedilebileceğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalının temyizini kabul etmediklerini, davalı tarafından temyiz harcının yatırılmadığını, bozma kararı sonrası alınan hesap raporunda yeni asgari ücret verilerinin kullanılması gerektiğini, karar tarihine en yakın veriler ile hesaplama yapılması gerektiğini, bozma ilamından sonra alınan bilrikişi rapor ücreti olan 1.030,00 TL'nin kendileri tarafından yatırıldığını, kararda bu kısım yönünden hüküm kurulmadığını, bu sebeple kararın bozulması gerektiğini belirtmiştir. B.Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, zorunlu trafik sigortası bulunmayan motosikletin karıştığı trafik kazasında, bu araçta yolcu olan davacının yaralanması nedeniyle sürekli bakıcı gideri istemine ilişkindir. 1-Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinin hukukça mümkün olmadığı anlaşılmakla; davalı vekilinin aşağıdaki 2. bent ve davacı vekilinin aşağıdaki 3. bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. 2- Dairenin ilk bozma ilamından önce yürütülen yargılamada alınan 10.08.2018 tarihli bilirkişi bilirkişi raporunda davacının sürekli bakıcı gideri zararının 715.793,55 TL olduğu tespiti yapılmış, davacı tarafça dava değeri poliçe teminat limiti olan 225.000,00 TL'ye yükseltilmiş, Hakem Heyetince davalı ... Hesabının (davacının yolcu olduğu araç ve karşı araç yönünden) %90 kusura göre tazminattan sorumlu olduğu (davacının kask takmadığı için %10 müterafik kusurdan sorumlu olduğu) gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekilinin kararı temyizi üzerine, Dairenin 30.11.2021 tarih ve 2021/6108E-2021/9411K sayılı sayılı kararı ile kazaya karışan karşı aracın patpat tabir edilen zirai faaliyetlerde kullanım amacı ile üretilen tarım aracı niteliğinde olduğu ve ZMMS yaptırması zorunlu olmayan araçlardan olduğu, bu sebeple davalı ... Hesabının bu aracın kusurundan sorumlu olmayacağı, davacının yolcusu olduğu ve ZMMS poliçesi bulunmayan motosikletin kusuru oranında sorumlu olacağı ve davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğu gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bozma kapsamında yürütülen yargılamada; maddi tazminat hesabı için alınan 18.01.2023 tarihli hesap bilirkişisi raporunda, davacının yolcu olduğu motosikletin kazanın oluşumunda %30 kusurlu olduğu gözetilerek, bozma öncesi hesap raporundaki veriler ile ancak davacının TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre belirlenen ömür süresine göre hesaplama yapılmış, bakıcı gideri zararının 853.341,85 TL ve davalının sorumluluğunun %30 kusur oranına göre 256.002,55 TL olduğu ancak poliçe teminat limiti kapsamında 225.000,00 TL talep edilebileceği belirtmiş, İtiraz Hakem Heyetinin ikinci kararı ile işbu rapora göre davalı vekilinin itirazı reddedilerek, Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararının aynen infazına karar verilmiştir. Davalı vekilinin kararı temyizi üzerine bu kez Dairece 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesi kapsamında infazı kabil hüküm kurulmak üzere kararın bozulmasına karar verilmiştir. Dairenin ikinci bozma kararından sonra İtiraz Hakem Heyetince 18.01.2023 tarihli hesap raporu hükme esas alınarak, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve tescilsiz motosikletin %30 kusuruna göre davacının sürekli bakıcı giderine ilişkin tazminatının 256.002,55 TL olduğu, kaza tarihi itibariyle geçerli olan teminat limitinin 225.000,00 TL olduğu gerekçesiyle bu miktar tazminatın kabulüne karar verilmiştir. Ancak varılan sonuç eksik incelemeye dayalıdır. Kararın Davalı ... lehine bozulduğu gözetildiğinde, bozma kararı sonrası verilen kararda davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakların korunarak karar verilmesi gerekmektedir. Hakem Heyetinin ilk kararında hükme esas aldığı 10.08.2018 tarihli bilirkişi raporunda, davacının bakiye ömrü PMF 1931 Yaşam Tablosuna göre tespit edilmiş ve sonuç olarak 715.793,55 TL sürekli bakıcı gideri zararının bulunduğu belirtilmiştir. Bu miktar üzerinden davalının %30 kusur oranında sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken davalı yararına oluşan kazanılmış hak ihlal edilerek yazılı olduğu şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir. 3-Somut olayda, Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti tarafından kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına 19.450,00 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik'in 16/13. maddesi ve karar tarihinde (07.03.2025) yürürlükte olan AAÜT'nin 17/2. maddesi gereği, davacı yararına hükmedilecek vekalet ücretinin, tarifeye göre belirlenen nispi vekalet ücretinin 1/5'i tutarında (maktu ücretin altında kalmamak kaydıyla) olması gerektiği gözetilmeden, hatalı değerlendirme ile daha düşük vekalet ücreti takdiri doğru olmamıştır. VII.KARAR 1-Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davacı vekili ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2-Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacı ile davalıya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 24.06.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.