Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/3 E. 2024/5643 K. – Tazminat

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/566 E., 2023/664 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı vekili, davalı... Taşımacılık Turz. Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ...Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (kapatılan)17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı işleten... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti., davalı ...Ş. vekili, davalı Mappre Sigorta A.Ş., davalı ...Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... ...vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan inceleme sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacı vekili, davalı ..., davalı ...Ş., davalı ...Ş., davalı... Taşımacılık Tur.Tic.Ltd.Şti vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili asıl davada dava dilekçesinde; 26.09.2008 günü müvekkilinin ... Seyahatten aldığı biletle yolcu otobüsünün Korkuteli'nden Antalya istikametine giderken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucunda yan yatmak sureti ile devrildiğini ve tek taraflı trafik kazası meydana geldiğini, kazayı yapan aracın davalılardan ... Ltd. Şti adına kayıtlı olduğunu, diğer davalı ... Ltd. Şti tarafından kullanıldığını, aracın sürücüsünün davalı ... olduğunu, savcılık dosyası içerisinde ...Oyak Sigorta ve Koç Alianz Sigortaya ait poliçe numaralarının bulunduğunu, ve bu sigorta şirketlerini dosyaya dahil edildiklerini, bu kaza sebebi ile müvekkilinin pek çok ameliyat geçirdiğini, ve tedavisinin halen devam ettiğini, psikolojik durumunun bozulduğunu ve tedavi gördüğünü, bu kazadan kaynaklanan beden sağlığını düzeltmek için yapılması gereken operasyonlarla ilgili olarak muhtelif il ve ilçelerde yolculuklar yaptığını ve ve bu yerlerde ameliyat olduğunu, ameliyat esnasında yanında müvekkiline refakat edecek birilerini bulundurmak zorunda kaldığını ve bu kişiler içinde yeme, içme vs. her türlü harcamalarda bulunduğunu, bu harcamaların da halen devam ettiğini, müvekkilinin işbu kaza nedeni ile kendi ailesinin geçimini sağlayamaz ... geldiğini, başkalarının bakımına muhtaç ... geldiğini, kaza nedeni ile fiziki sonucu olarak herhangi bir işte çalışabilmesinin mümkün olmadığını, dosyada sunmuş olduğu fotoğraflardan da anlaşabileceğini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile cismani zararlarının karşılığı olarak, iyileştirme giderleri ile ilgili zararlarının, çalışma gücünün ve olanağının yok olmasından veya azalmasından kaynaklanan zararların ve ekonomik geleceğinin sarsılmasından kaynaklanan zararlarının karşılığı olarak 20.000,00 TL maddi tazminat talep ettiklerini, davalıların tacir olmakla kaza tarihinden itibaren işlemek kaydı ile reeskont faizi talep ettiklerini, sigorta şirketlerinin sorumluluklarının poliçelerde yazılı miktarlarda ve dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile sorumlu olmasını talep ettiklerini belirterek, trafik kazası nedeni ile fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile 20.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, sigorta şirketlerinin sorumluluklarının poliçelerde yazan miktarlarla sınırlı tutulmasına ve yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkeme dosyası ile birleşen 2010/172 Esas sayılı dava dosyasında davacı ekonomik geleceğinin sarsılması sebebiyle 112.751,08 TL tazminat, birleşen 2010/219 Esas sayılı dosyada 50.000,00 TL manevi tazminat ve birleşen 2015/373 Esas sayılı dosyada sürekli iş göremezlik sebebiyle tazminat olarak 65.509,00 TL taleplerde bulunmuştur. II. CEVAP Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; sigortalının kusuru oranında poliçe limiti kadar sorumlu olduklarını davacının maluliyet oranının ispatlanması gerektiğini, zararın sorumlu aktüer bilirkişi tarafından hesaplanması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; Karayolu Taşımacılık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinin müşteri isteğiyle feshedildiğini, sigortalının kusuru oranında poliçe limiti kadar sorumlu olduklarını belirterek davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 20/10/2015 tarihli ve 2009/195 Esas 2015/561 Karar sayılı kararıyla; davalılardan sürücü ...'in aldırılan Adli Tıp Kurulu raporu ile %100 kusurlu olduğu, davalı hakkında Antalya 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2009/12 esas 2011/670 karar ve 26.10.2011 tarihli ilamı ile taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma suçundan dolayı hakkında 4 yıl 2 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, davacının %49.2 oranında meslekte kazanma gücünden kaybettiği ve iyileşme süresinin 26.09.2008 tarihinden itibaren 18 aya kadar uzayabileceği ve bu süre zarfında %100 malul sayılması gerektiği, davacı ...' nın iş gücü kaybından kaynaklanan maddi zararının 172.509,15 TL olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen 2010/172 Esas sayılı dosya yönünden davanın kısmen kabulü ile davacının yaralanması nedeni ile iş gücü kaybından kaynaklanan 7.300,00 TL ve bakıcı giderlerinden kaynaklanan 9.779,05 TL olmak üzere toplam 16.979,05 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, tedavi giderlerine ilişkin talebin reddine, birleşen 2015/373 Esas sayılı dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile davacının yaralanması nedeni ile iş gücü kaybından kaynaklanan 162.509,15 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, tedavi giderlerine ilişkin talebin reddine, birleşen 2010/219 Eass sayılı dosya yönünden davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ...Ş. vekili ve davalı... Taşımacılık Turz. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi'nin 2020/1603 Esas-2020/6295 Karar sayılı 27.10.2020 tarihli kararı ile; davalı... Taşımacılık Turz. Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ...Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının ve davacı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine, davacı lehine takdir olunan manevi tazminatın az olduğu, davacı vekilinin 2009/195 Esas sayılı dava dosyasında cismani zararlarının karşılığı olarak, iyileşme giderleri ile ilgili zararlarının, çalışma gücünün ve olanağının yok olmasından veya azalmasından kaynaklanan zararlarının ve ekonomik geleceğinin sarsılmasından kaynaklanan zararlarının karşılığı olarak 20.000,00 TL maddi tazminat talebinde bulunulduğu, ancak mahkemece kararda iş gücü kaybı ve bakıcı giderine hükmedildiği, davacının ekonomik geleceğinin sarsılması ile ilgili bir değerlendirme yapmadığı, mahkemece; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 31 inci maddesinde düzenlenen hakimin davayı aydınlatma ödevi doğrultusunda, davacı vekiline talep edilen maddi tazminatlar ile ekonomik geleceğin sarsılmasına yönelik tazminatın neye ilişkin talep edildiğinin açıklattırılması, 19.01.2015 tarihli bilirkişi raporunda 9.779,05 TL, kalıcı maluliyet 162.730,10 TL, ilerde yapılması muhtemel tedavi gideri 12.000,00 TL refakat ve bakım gideri 9.779,00 TL olarak hesaplanmış, raporda Mahkemece hükmedilen 7.300,00 TL'ye ilişkin bir tespitin yer almadığı anlaşılmış, karar gerekçesinde de kabul edilen 7.300,00 TL tutarların neden kabul edildiğine ilişkin bir açıklama da yapılmadığından kararın bu yönüyle de bozulması gerektiği, bozma sebep ve şekline göre davacı vekilinin eksik vekalet ücretine ilişkin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine gerek görülmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Mahkemece 1. Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesi'nin 08.12.2021 tarihli ve 2021/4 Esas 2021/766 Karar sayılı kararıyla; davacı tarafa talep ettiği maddi tazminatlar ile ekonomik geleceğin sarsılmasına yönelik tazminatın neye ilişkin talep edildiği hususunda açıklamada bulunmak üzere verildiği, davacı tarafın beyanda bulunduğu, yüzdeki sabit eser niteliğinde izlerin davacı ...'nın işe girişte ve aynı işte çalışsa dahi işini korumakta kaza öncesine nazaran daha çok emek sarfetmek zorunda kalacağı, diğer bir ifade ile %10 oranında ekonomik geleceğinin sarsıldığı ve buna bağlı zararı 112.751,08 TL olduğu gerekçesiyle asıl dava ve birleşen 2010/172 Esas ile 2015/373 Esas sayılı dosya yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının yaralanması nedeniyle geçici iş gücü kaybından kaynaklanan 9.779,05 TL, bakıcı giderlerinden kaynaklanan 9.779,05 TL ve kalıcı iş gücü kaybından kaynaklanan 162.730,10 TL olmak üzere toplam 182.288,20 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, tedavi giderlerine ilişkin talebin reddine, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklı 112.751,08 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, birleşen 2010/219 Esas sayılı dosya yönünden davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. C. İkinci Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ...Ş., davalı... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti., davalı ...Ş., davalı ... Taşımacılık Tur. Tic.Ltd.Şti ve davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 2022/3099 Esas-2022/12440 Karar sayılı 18.10.2022 tarihli kararı ile; davacı vekili tarafından ibraz edilen 06.12.2021 tarihli ıslah dilekçesinin, davalılara tebliğ edildiğine dair dosyada belge bulunmamadığı, ıslah bir usul işlemi olup ıslaha karşı başvurulabilecek hakların tebliğ işlemi ile başlamadığı, ıslah dilekçesinin tebliği ile, davalı tarafın, davacının ıslah taleplerine karşı diyeceklerini bildirme imkanı tanınması gerekirken, ıslah dilekçesi tebliğ edilmeyerek, davalı ...Ş.'nin ve davalı ...'in savunma hakkının kısıtlanmasının doğru olmadığı, bozma neden ve şekline göre, davalı ...Ş, davalı... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti., davalı ... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti ve davalı ... ve davalı ...Ş.'nin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmediği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. D. Mahkemece 2. Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, Yargıtay bozma ilamına göre 06.12.2021 tarihli ıslah dilekçesinin davalılara tebliğ edilerek beyan süresi verilmediği görülerek ıslah dilekçesi davalılara ve ihbar olunana tebliğ edilerek beyan süreleri verildiği, gerekçesiyle asıl dava ve birleşen 2010/172 Esas ile 2015/373 Esas sayılı dosya yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının yaralanması nedeniyle geçici iş gücü kaybından kaynaklanan 9.779,05 TL, bakıcı giderlerinden kaynaklanan 9.779,05 TL ve kalıcı iş gücü kaybından kaynaklanan 162.730,10 TL olmak üzere toplam 182.288,20 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, tedavi giderlerine ilişkin talebin reddine, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklı 112.751,08 TL maddi tazminatın davalı ... şirketleri açısından sigorta limitleri dahilinde ve dava tarihinden, diğer davalılar yönünden kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, birleşen 2010/219 Esas sayılı dosya yönünden davacının manevi tazminat talebinin kabulü ile 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 26.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ..., davalı ...Ş., davalı ...Ş. ve davalı... Taşımacılık Tur.Tic.Ltd.Şti, temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; manevi tazminat talebinin davalılarından iki tanesi şirket olmakla avans faizi uygulanmak gerekirken bu yapılmadığını, maddi tazminat taleplerinde davalı şirketler bakımından avans faizi uygulanmasına karar verilmediğini, tazminat hesabı yapılırken TRH 2010 Yaşam Tablosu uygulanması gerektiğini, %5 iskonto yapılmak gerekirken %10 yapıldığını, ileride doğacak tedavi giderleri ile ilgili karar verilmediğini, dosyada, müvekkilinin psikolojik açıdan yıpranması ile ilgili rapor bulunmasına rağmen maddi ve manevi tazminatların değerlendirilmesinde bu hususun göz önüne alınamadığını ileri sürerek kararın bozulmasına talep etmiştir. Davalı ...Ş. vekili; yerel mahkemece zamanaşımı sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabülune karar verilmesinin hatalı olduğunu, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklı taleplerin kabulünün mükerrer hüküm mahiyetinde olduğunu, kazazedenin yüzündeki skara istinaden sürekli iş göremezlik oranı tayin edildiğini ve bu maluliyete ilişkin tazminat tutarının taraflarca ve müvekkil şirketçe ödendiğini, kişinin yüzündeki skarın herhangi fonksiyonel bir çalışmaya engel oluşturmayacak mahiyette olup sürekli olarak iş göremez ... gelmesi kabulüyle birlikte maddi durumda pasife düşme hususu dikkate alınarak ödeme yapıldığını, ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklı talepler de mahiyeti itibariyle aynı kök zarardan kaynaklı talepler olmakla zarara ilişkin talepler ödenmiş olduğundan bu taleplerin reddedilmesi gerektiğini, ilgi yönetmeliğin ölçüt alındığı dahi açıklama konusu yapılmadığını, somut dayanaktan yoksun bu raporun kabulünün mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu, %1,8 teknik faiz, ax,n formulü ile hesaplama yapılması gerekirken; Yargıtay yerleşik içtihatları ve Genel Şartlar öncesinde uygulanan progresif rant yöntemi ile hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ...Ş. vekili, dava konusu kaza yapan aracın müvekkil şirket nezdinde geçerli bir poliçesi bulunmadığından husumet yokluğu sebebiyle davanın reddi gerekmekteyken davanın kabülüne karar verilmesi hukuken hatalı olduğunu, hesap raporunun kabulü mümkün değilken rapor esas alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, TRH 2010 Yaşam Tablosu ve prograsif rant yönteminin esas alındığı hesaplamaya göre hüküm kurulması hatalı olduğunu, aracın kaza anı itibariyle müvekkil şirket nezdinde geçerli bir poliçesi bulunmadığını, davacı tarafların söz konusu davaya ilişkin dava dilekçesinde ekonomik geleceğin sarsılmasından dolayı tazminat talep edilmediğini, müvekkil sigorta şirketinin limit ve kusur oranında sorumlu olduğunu, müvekkil sigorta şirketinin sorumluluğunun 21.05.2009 kaza tarihi itibariyle 150.000,00 TL olan poliçe limiti ile sigortalısının kusuru oranında sınırlı sorumluluk olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık;Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi, Zorunlu karayolu taşımacılık, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası ile sigortalı aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun uğradığı sürekli ve geçici iş göremezlik tazminat talebi ile davacının ekonomik geleceğinin sarsılması ile manevi tazminat talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 11086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54 üncü maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri. 3. Değerlendirme Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla temyiz eden taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, hükmedilen tazminatların usul ve yasaya uygun belirlendiği rapor uyarınca karar verilmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili, davalı ..., davalı ...Ş., davalı ...Ş. ve davalı... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti, vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili, davalı ..., davalı ...Ş., davalı ...Ş. ve davalı... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti, vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya ve davalı ..., davalı ...Ş., davalı ...Ş. ve davalı... Taşımacılık Tur. Tic. Ltd. Şti,'ye yükletilmesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.