Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2025/881 E. 2025/5949 K.

MAHKEMESİ :İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI :2023/723 Esas, 2024/1971 Karar HÜKÜM :Yeniden esas hakkında kurulan hüküm ile davanın reddine İLK DERECE MAHKEMESİ :İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi SAYISI :2018/106 E., 2022/26 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin (... Müzik A.Ş.) yönetsel imtiyazlara sahip B grubu pay sahibi olduğunu, adı geçen şirketin yurt dışında mukim büyük ortağının, sahte yönetim kurulu ve imza sirküleri ile aralarında davalı ...'ın eserlerinin de bulunduğu ve değeri milyonları ifade eden yerli/yabancı eserlerin işletme belgelerini üç adet devir sözleşmesi ile davalı .... Tic. A.Ş.'ye (... Müzik A.Ş.) devrettiğini, müvekkili tarafından açılan davada, devre konu sözleşmelerdeki eser işletme belgelerinin davalı şirketten alınarak dava dışı ... Müzik A.Ş.'ye iadesine hükmedildiğini ve bu kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiğini, karardan kısa bir süre sonra davalı ... Müzik A.Ş.'nin toplam 7 adet eser işletme belgesini diğer davalı şirkete devrettiğini, yokluk kararı nedeniyle kötüniyetle gerçekleştirilen devrin geçersiz olduğunu ileri sürerek davalıların vaki tecavüzlerinin refi ile menine, ... Müzik A.Ş. ile davalı .... San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki .... Noterliğinin 04.09.2012 tarih ve ... yevmiye nolu noter satış anlaşmasının yoklukla malül olduğunun tespitine, dava konusu 7 adet eser işletme belgesinin muvafakatnameler ve taahhütnameler ile aynı tespitler için düzenlettikleri mükerrer 4 adet kayıt için tescil belgelerinin iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde davanın reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalılar vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının taleplerinin davacının ortağı olduğu dava dışı ... Müzik A.Ş.'ye ait fonogramlara tecavüzün tespiti ile bunların şirkete devrine ilişkin olduğu, ancak adı geçen şirketin dava açabileceği, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda (6102 sayılı TTK) şirket genel kurul kararının butlanı ve şirket yöneticisinin sorumluluğu davalarını açma hakkının ortaklara tanındığı, uyuşmazlığa konu davanın, paydaş sıfatıyla açılacak davalardan olmadığı, davacının ortağı olduğu dava dışı ... Müzik A.Ş.'nin, davadan önce 07.07.2014 tarihinde terkin edildiği, dava tarihi itibariyle davacının terkin edilmiş şirketin hissedarı sıfatıyla da dava açma hakkının bulunmadığı, söz konusu şirketin 2016, 20 18... yıllarında sadece ihya kararlarında belirtilen ve işbu dava ile ilgisi bulunmayan davalarla sınırlı olarak ihya edildiği, halen tam ihyasının da sağlanmadığı, bu itibarla davacının aktif husumetinin bulunmadığı gerekçesi ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, aktif husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının ortağı olduğu şirkete ait fonogramlara vaki tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i ile davalı şirketler arasındaki 04.09.2012 tarihli devir sözleşmesinin yoklukla malul olduğunun tespiti, devir sözleşmesine konu 7 adet fonogram/eser işletme belgelerinin davacının paydaşı olduğu şirkete iadeleri, mükerrer kayıt ve tescil belgelerinin iptalleri istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının ortağı olduğu dava dışı ... Müzik A.Ş. ile davalı ... Müzik A.Ş. arasında imzalandıktan sonra kesinleşen mahkeme kararı ile eser işletmeleri ve fonogram devri sözleşmelerinin yokluk hükümleri doğrultusunda geçersizliklerine hükmolunması nedeni ile bu sözleşmelere konu bir kısım eserlere ilişkin hakların devirlerine ilişkin sözleşmelerin de geçersiz olduklarının tespiti ile eserlerin işletme haklarının 6102 sayılı TTK'nın 7. maddesi uyarınca terkin edilen dava dışı ... Müzik A.Ş.'ye iadesi istemlerinde bulunan davacının, şirket ortağı sıfatıyla eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Bilindiği üzere borçlar hukukunun en önemli ilkelerinden olan sözleşmelerin nispiliği kuralı gereğince borç ilişkilerinden doğan haklarının hukuki niteliği itibariyle nispi bir hak olmasından kaynaklı olarak alacaklı tarafından sadece borçluya karşı ileri sürülebileceği, bu itibarla üçüncü kişilerin, kural olarak borç altına girmemeleri ya da hak kazanmamaları nedeniyle onlara yönelik alacak hakkı ileri sürülemeyeceği gibi borç ilişkisinin tarafı olmayan üçüncü kişilerin de bu ilişkiye dayanarak borçluya karşı bir hak iddiasında bulunamayacakları ilke olarak benimsenmiş de olsa bu kuralın istisnaları bulunmaktadır.

Buradan hareketle Dairemizin emsal nitelikteki kararlarında da belirtildiği üzere, sözleşmenin geçersizliğine ilişkin davanın, şirket tüzel kişiliği adına yetkili organ tarafından açılması gerekli ise de mutlak butlan hallerinde ortaklardan birinin de böyle bir davayı açmakta hukuki yararı bulunmaktadır (Dairemizin 18.03.2015 tarih ve 2014/18803 E., 2015/3750 K; 17.01.2011 tarih ve 2009/7073 E., 2011/153 K.; 07.06.2010 tarih ve 2010/6305 E., 2010/6499 K; 22.10.2009 tarih ve 2008/12764 E., 2009/10850 K.; 16.06.2006 tarih ve 2006/5064 E., 2006/7042 K. sayılı ilamları).

Diğer yandan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi gereğince tasfiyenin kapanmasından sonra ek tasfiye işlemlerinin yapılmasının zorunlu olduğu anlaşılırsa, maddede gösterilen kişiler tarafından bu işlemlerin sonuçlandırılmasına kadar şirketin yeniden tescili istenilebilecektir. Sözü edilen hüküm, terkin edilen tüzel kişiliğin yeniden tescil edilerek ek tasfiye talebinde bulunulmasında korunmaya değer hukuki yararı bulunan hak sahibinin bunu ispatlamasını zorunlu kılmaktadır.

Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesince yalnızca genel kurul kararının butlanı ve şirket yöneticisinin sorumluluğu davalarını açma hakkının ortaklara tanındığı, işbu davanın paydaş sıfatıyla açılacak davalardan olmadığı, dava dışı şirketin terkin edilmesine rağmen açılan davalarla sınırlı olarak ihya edildiği, bu itibarla davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de, davacı yanca davalı şirketler arasındaki devrin konusunu oluşturan eser devir sözleşmelerinin yoklukla malul olduklarının tespitine, eser işletme belgelerinin dava dışı ... Müzik A.Ş.'ye iadesine karar verildiği halde eserler üzerinde tasarruf hakkı bulunmayan davalı ... Müzik A.Ş.'nin muvazaalı olarak dava konusu eserleri diğer davalı şirkete devrettiğinin, başka bir anlatımla eserlerin davacının ortağı olduğu dava dışı şirketin malvarlığından dayanaksız olarak çıktığının iddia edildiği, devri gerçekleştiren davalı ... Müzik A.Ş.'nin hak sahibi olmasının gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemede, davacı tarafından davalı ... Müzik A.Ş. ile ...'e yönelik açılan davada, İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 02.02.2016 tarih ve 2016/8 E., 2016/80 K. sayılı ilamı ile ".... Tic. A.Ş'nin 17.11.2011 günlü olağanüstü genel kurul kararları ile aynı tarihli yönetim kurulunun 4 numaralı kararının yoklukla malul olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesi nedeniyle davalı ...’in ... Tic. A.Ş'nin genel müdürü seçilmesi kararına istinaden adı geçen şirketi temsilen düzenlediği dava konusu 3 adet eser devir sözleşmesini düzenleme yetkisinin bulunmadığının anlaşıldığı, 3 adet eser devir sözleşmesi ile sahip olmadığı yetkiyi kullanarak bu sözleşmelerde belirtilen eser işletme belgelerini diğer davalı şirkete devretmesinin mümkün olmadığı, ... Tic. A.Ş. ortağı olan davacının sözleşmelerin yokluğu hükmünü doğuracak hususlarda dava açmakta menfaatinin bulunması sebebiyle aktif husumete sahip olduğu gerekçesiyle ... Tic. A.Ş. ile davalı ... arasında yapılan eser işletmeleri ile fonogram devri sözleşmelerinin her birinin yoklukla malul olduklarının tespitine ve devir sözleşmeleri ile davalı şirkete geçen tüm eser işletme belgelerinin davalı şirketten alınarak ... Tic. A.Ş'ye iadesine..." karar verildiği, hükmün Dairemizin 21.12.2017 tarih ve 2016/6840 E., 2017/7530 K. sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, bu itibarla davacının ortağı olduğu dava dışı şirketin elinden usulsüz çıkan 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundan kaynaklanan haklarına dayalı olarak zararının bulunduğu, davalılardan ...'ın diğer eserlerinin yapım şirketi olan davalı ..... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yukarıda bahsi geçen dosyada da davalı olup kesinleşen mahkeme kararı sonrasında hak sahipliği bulunmadığı tespit edilen ... Müzik A.Ş. arasında gerçekleştirilen sözleşmenin geçersizliğine ve eserlerin dava dışı şirkete iadesine ilişkin istemli davada davacı yanca önceki sözleşmelerin geçersizliklerine, muvazaaya ve mutlak butlan hallerine dayanıldığı da dikkate alınarak davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmıştır.

Diğer yandan eldeki davada dava dışı ... Müzik A.Ş.'nin taraf sıfatı bulunmasa da dolaylı zarar nedeni ile dava açtığı anlaşılan davacı yanca dava konusu eserlerin şirkete iadesinin istenildiği, ticaret sicilinden terkin edilmiş olması nedeni ile tüzel kişiliği sona erdirilmiş şirket lehine dava konusu eserlerin iadesine karar verilmesi durumunda bunların şirket hesabına geçeceği de dikkate alınarak davacı yana işbu davanın özelinde süre verilerek şirketin ihyasının sağlanması gerekmektedir.

Hal böyle olunca, Bölge Adliye Mahkemesince, dava dışı şirketin pay sahibi olan davacının ilgili sıfatıyla dava açabileceğinin kabulü ile dava dışı ... Müzik A.Ş.'nin ihyası da sağlanarak işin esasının incelenmesi gerekirken bu husus nazara alınmadan davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddi doğru görülmemiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/2 hükmü uyarınca dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 06.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.