Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/3659 E. 2023/7188 K. – Araç Mülkiyetin

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/721 Esas, 2022/31 Karar Avukat ... DAVA TARİHİ : HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahramanmaraş 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/260 E., 2019/1196 K Taraflar arasındaki araç mülkiyetinin tespiti ve tescili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait aracı, başka bir araç ile ile takas etmek ve üzerine 18.000,00 TL daha ödemek suretiyle satın aldığını, davalının daha sonra çeşitli sebeplerle davalıdan fazladan ücret talebinde bulunduğunu, aracın davacıya teslim edildiğini, sonrasında davalı tarafından 115.000,00 TL tutarlı fatura düzenlendiğini, davacı aleyhine 40.000,00 TL tutarlı icra takibi başlatıldığını, takibin itiraz üzerine durduğunu, aracın tescilsiz olması nedeniyle polis tarafından el konulduğunu, davalı şirketin bir çok kimseyi bu şekilde dolandırdığını, davacının söz konusu aracın tescilini üzerine alamadığını ileri sürerek aracın davacı adına mülkiyetinin tespitini ve tescilini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile menkul mallar zilyetliğin teslimi ile devredilebileceği, sahteliği ileri sürülmedikçe devir ve teslim ile zilyedi olunan menkul eşyanın maliki olunacağı, aracın zilyetliğinin devredildiğinin dosya kapsamında ... olduğu, bu nedenle aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğu, tescilin idari bir işlem olması ve trafik kaydındaki tescilin iptali ile ... kayıt ve tescile karar verilmesinin idareyi işlem yapmaya zorlayıcı bir karar olacağı, adli yargı yerinde idareyi işlem yapmaya zorlayıcı türden bir karar verilemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine, tescil talebinin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; aracın 115.000,00 TL bedelle satışı konusunda tarafların anlaştığını, irsaliyeli fatura uyarınca aracın bedelinin 115.000,00 TL olduğunu, davacının 40.000,00 TL'ye aracını takas ettiğini, 18.000,00 TL ile 14.000,00 TL nakit olmak üzere toplamda 72.000,00 TL ödeme yaptığını, alınan raporda da belirtildiği üzere aracın piyasa rayiç değeri 110.000,00 TL olduğunu, davalının bakiye alacağı için başlattığı icra takibine davacının itiraz ettiğini, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre tescil edilmiş motorlu araçların her türlü satış ve devirlerinin noterlerce yapılacağının düzenlendiğini, bu düzenlemeye uyulmaksızın yapılan bir devir işleminin geçersiz olduğunu, bedeli tam olarak ödenmeyen aracın mülkiyetinin davacıya verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığını belirterek davanın İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile aracın kasko değerinin 67.000,00 TL olduğu, bu itibarla satış değeri ile kasko değeri arasında %50'yi aşan bir fark olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, satış bedeli tam alınmadan aracın davacıya teslim edilmesinin de hayatın olağan akışına uygun olmadığı, dinlenen tanıkların birbirleri ile uyumlu beyanları, davacıdan yapılan tahsilat, aracın kasko değeri ve aracın davacıya teslim edilmiş olması birlikte değerlendirildiğinde mülkiyet tespitine ilişkin kararın, delillerin takdirinde hata yapılmadan iddia ve savunma ile birlikte hukuka uygun şekilde değerlendirilmek suretiyle yasal ve hukuksal gerekçelere ve maddi delillere dayandırılarak verilmiş olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; aracın 115.000,00 TL bedelle satışı konusunda tarafların anlaştığını, irsaliyeli fatura uyarınca aracın bedelinin 115.000,00 TL olduğunu, davacının 40.000,00 TL'ye aracını takas ettiğini, 18.000,00 TL ile 14.000,00 TL nakit olmak üzere toplamda 72.000,00 TL ödeme yaptığını, alınan raporda da belirtildiği üzere aracın piyasa rayiç değeri 110.000,00 TL olduğunu, İlk Derece Mahkemesinin menkul malın zilyetliğinin devri ile mülkiyetinin geçtiği yönündeki değerlendirmesinin hatalı olduğunu, mülkiyetin geçişi konusunda tarafların anlaşmamış olmaları halinde zilyetliğin nakline rağmen mülkiyetin geçmeyeceğini, bedeli tam olarak ödenmeyen aracın mülkiyetinin davacıya verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, dava konusu aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ve aracın davacı adına tescili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri. 2. 2918 sayılı Kanun'un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi. 3. Değerlendirme 1.Dava, dava konusu aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ve aracın davacı adına tescili istemine ilişkindir. Trafikte kayıtlı araçların satış sözleşmesinin 2918 sayılı Kanun'un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre noterlikçe yapılması geçerlilik şartıdır. Diğer bir ifadeyle, adi yazılı veya sözlü satışlar daha sonradan noterlikçe resmi satış yapılmadığı sürece geçersizdir. Ancak araç sicile kayıtlı olmaması halinde, menkul mal hükmünde olduğundan aracın satış sözleşmesi ile zilyetliğinin teslimi ile mülkiyeti alıcıya geçer. 2.Somut olayda satışa konu aracın Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğünün 29.03.2019 tarih ve 4537 sayılı müzekkere cevabından, 01.11.2018 tarihinde dava dışı ... ... adına kayıtlı olduğu görülmüştür. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince aracın ilk tescilinden itibaren tüm kayıtlarının ve tescile dayanak belgelerin getirtilerek, aracın davacının alım tarihinde sicile kayıtlı olup olmadığının tespit edilerek, 2918 sayılı Kanun'un 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre sözleşmenin şekil şartı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir. 3. Diğer taraftan aracın yargılama sırasında başkası adına kayıtlı olduğu gözetilerek, aracın halen kimin adına kayıtlı olduğu tespit edilerek, 6100 sayılı Kanun'un 125 ... maddesinin birinci fıkrası hükmü değerlendirilmek suretiyle ayrıca ceza dava dosyası getirtilerek ve diğer tüm deliller değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış ve kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalıya iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.