Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2022/2731 E. 2023/2449 K. – Menfi Tespit

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/438 Esas, 2021/338 Karar HÜKÜM : Kısmen kabul Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının müvekkili şirketin eski ortaklarından olduğunu, davacı şirketin davalıdan sarf malzemesi almak için anlaştığını ve bunun karşılığında dava konusu çeki verdiğini fakat daha sonra talep edilen sarf malzemelerinin temin edilemeyeceğinin beyan edilmesi üzerine çekin müvekkili şirkete iadesine karar verildiğini ancak çek iade edilmediği gibi çekte miktar yazılı olan kısımda tahrifat yapıldığını, bu nedenle çek vasfını taşımadığı için kullanılması mümkün olmadığı halde davalının çeki iade etmediğini, çekin vadesi geldiğinde bankaya ibraz edilerek karşılıksız şerhi alındığını, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) 72 nci maddesi gereğince davalıya borçlu olmadıklarını ileri sürerek dava konusu çekin iptalini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın görevli mahkemede açılmadığını, öncelikle görevsizlik nedeniyle davanın reddi gerektiğini, davacının çekin iptali nedeni olarak sunduğu beyanların soyut ve gerçek dışı olduğunu, dava konusu çekin davacının iddiasında belirttiği şekilde sarf malzemesi alımı için verilmediğini, müvekkilinin davacı şirketin eski hissedarı olduğunu, dava konusu çekin davacı şirketin eski ortaklarından Savaş Bayındır'ın hisse bedeli için müvekkilinin Savaş Bayındır'a verdiği senedin karşılığı olarak verilmiş olan çek olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Mahkemece Verilen Karar Mahkemece 10.09.2015 tarih, 2015/780 E. ve 2015/501 K. sayılı kararı ile davanın çek iptaline yönelik olduğu, bu tür davaların hasımsız açılabileceği, davada taraf sıfatı dava şartı olduğu gerekçesiyle pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. B. Bozma Kararı Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 26.02.2018 tarih, 2016/15830 E. ve 2018/961 K. sayılı kararıyla dava dilekçesi içeriğinden davanın 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi uyarınca açılan menfi tespit istemine ilişkin olduğu, bu nedenle Mahkemece davaya menfi tespit davası olarak bakılması gerekirken hukuki tavsifte hata yapılarak davanın kıymetli evrak iptali davası şeklinde yorumlanmasının doğru olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur. C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu çekte tahrifat olup olmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, çek üzerinde yazı ile "beşyüz otuz sekiz-----" yazıldığı, daha sonra bilirkişi raporu ile belirlendiği gibi çıplak gözle de tespit edilebilecek şekilde kapama çizgisinin de kısmen üzerine gelecek şekilde "bin" yazılarak "beş yüz otuz sekiz bin" miktarına tahrif edildiği, bu durumda dava konusu çekin 538,00 TL olarak düzenlendiğinin yani tahrif edilmeden önceki bedelin geçerli olacağının kabulü gerektiği, tahrif edilen 538.000,00 TL bedelden geçerli ve borçlu olunmadığı ayrıca ispatlanmayan 538,00 TL bedelin çıkarılması sonucu ulaşılan 537.462,00 TL yönünden davacının borçlu olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 25.08.2015 keşide tarihli Marbar Turizm İşletmeleri Ticaret Limited Şirketi'nin keşideci, ...'in lehtar olduğu çek nedeniyle davacı şirketin 537.462,00 TL borçlu olmadığının tespitine, kalan miktara (538,00 TL) ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. IV. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekin müvekkiline mevcut haliyle davacı tarafından keşide edilerek verildiğini, çekte herhangi bir tahrifat yapılmadığını, Mahkemece çekin verilmesine ilişkin taraflar arasındaki alt ilişkinin incelenmeden karar verildiğini, çekin sarf malzemesi almak için müvekkiline verilmediğini, davacının kötü niyetli olarak bu davayı açtığını, tanıklarının dinlenilmediğini, davacının talebinin menfi tespit değil çek iptali olduğunu, dava konusunun Mahkemece yanlış vasıflandırıldığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, menfi tespit istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 2004 sayılı Kanun'un 72 nci maddesi. 3. Değerlendirme Davacı, 25.08.2015 keşide tarihli, keşidecisi davacı Mar-Bar Turizm İşletmeleri ve Ticaret Ltd. Şti., lehtarı davalı ... olan davaya konu çek metninde yer alan "beş yüz otuz sekiz bin" ibaresindeki "bin" yazısının kendisine ait olmadığını, sonradan çeke ilave edilmek suretiyle tahrifat yapıldığını iddia etmiştir. Mahkemece çekte tahrifat yapılıp yapılmadığı hususunun tespiti için Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesinden rapor düzenlenmesi istenilmiş, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi 02.03.2021 tarihli raporun "bulgular ve sonuç" başlıklı paragrafın 6.2. numaralı paragrafında çekteki yazı hususunda sağlıklı bir değerlendirme yapılarak sonuç bildirir rapor tanzim edilebilmesi için zikredilen eksikliklerin mahkemece temin edilerek mevcutlar ile birlikte dosyanın kuruma tekrar gönderilmesi bildirilmiş ise de mahkemece Adli Tıp Kurumunun yazısında belirttiği eksiklikler giderilmeden daha önceden alınmış 26.03.2019 tarihli belge inceleme uzmanından alınan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle hüküm verilmiştir. Davacı, çekteki "bin" yazısının kendi eli ürünü olmadığını iddia ettiğine göre şirket yetkilisi ...'ın 25.08.2015 tarihinden önce resmi kurumlara verdiği el yazılı dilekçeleri ile yazılarının temin edilmesi, ayrıca mahkeme huzurunda "bin" yazısını da içerecek şekilde yazı örneklerinin alınarak toplanan tüm bu delillerin Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesine gönderilerek çek metninde yer alan "bin" yazısının çeke sonradan ilave edilip edilmediği, bu yazının davacı şirket yetkilisinin eli ürünü olup olmadığı ve çekte tahrifat yapılıp yapılmadığı hususunun araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken mahkemece eksik inceleme ile karar verilmiş olması doğru görülmemiş hükmün davalı yararına bozulması gerekmiştir. V. KARAR Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 26.04.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.