Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/2023 E. 2026/5803 K.

MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1794 E., 2024/1962 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/44 E., 2023/101 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin şehirler arası yolcu taşımacılığı alanında faaliyet gösterdiği, uzun yıllardır sektörde hizmet veren, köklü ve itibarı herkesçe malum olan bir şirket olduğu, tüm taşıtlarında çalıştırdığı şoför ve hizmetli personel belgelerinin tam ve nitelikli kişilerden oluştuğu, ... adlı kişinin birçok farklı seyahat firmasında habersiz giriş-çıkış yapılmak suretiyle kayıt dışı çalıştırıldığı iddiasının araştırılmasına yönelik olarak ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü .. Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 22.06.2022 tarih ve 2022/32 sayılı denetim raporu düzenlendiği, anılan raporda ... adlı kişinin 04.05.2019 tarihinde şirketin yetki belgesinde yer alan .. plakalı aracı kullandığının tespit edildiğinden bahisle, .. Sosyal Güvenlik Merkezi’nin 26.07.2022 tarih ve .. sayılı yazısıyla şirketten, adı geçen kişiye ait sigortalı işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri ile 1 günlük ek aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenerek Kuruma verilmesinin istenildiği, ... adlı kişinin şirketçe hiçbir şekilde çalıştırılmadığından, anılan talebin yerine getirilmediği, bunun üzerine davalı tarafça şirket adına 2019/05 ayına ait 31,99 TL prim tutarı, yine bu döneme ait iptal edilen 81.875,00 TL asgari ücret destek tutarı ile 81.906,99 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 137.522,79 TL borç tahakkuk ettirildiği, söz konusu prim ve asgari ücret destek borcunun hukuka ve mevzuata aykırı olup, kaldırılması gerektiği, dava konusu prim ve asgari ücret destek borcunun iptal edilmesi istemiyle şirkete vekaleten 21.09.2022 tarihli dilekçeyle idareye başvurduğu, bu başvuruya olumlu yada olumsuz herhangi bir yanıt verilmemesi üzerine 30.01.2023 tarihli dilekçeyle itirazın akıbeti hakkında bilgi edinmek amacıyla tekrar idareye başvuru yaptıkları, söz konusu başvuruya yönelik olaraksa şahsına ait E-Devlet hesabında yer alan ... E-Tebligat kısmına tebligat yapıldığı, şahsına ait E-Devlet hesabının ... E-Tebligat kısmına yapılan ve tebellüğ tarihi olarak 04.02.2023 olarak gösterilen tebligatın usule aykırı ve hükümsüz olduğu, davalı tarafça şahsına ait E-Devlet hesabının ... E-Tebligat kısmına gönderilen belgelerden, başvurunun reddine ilişkin .. Sosyal Güvenlik Merkezi Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunun 23.09.2022 tarih ve 4 sayılı kararının şirketin işyerine tebliğ edildiğini öğrendikleri, vekil ile takip edilen işlerde tebligatın vekile yapılacağı, asile yapılmayacağı, söz konusu tebligatın hükümsüz olup, davaya konu belgelerin şahsına ait E-Devlet hesabının ... E-Tebligat kısmından öğrendiği 15.03.2023 tarihinden itibaren süresi içerisinde işbu davayı açtıkları, hukuka, mevzuata, hak ve hakkaniyete aykırı olan şirket adına 5510 sayılı Kanun uyarınca 2019/5 ayına ait 31,99 TL prim tutarı, yine bu döneme ait iptal edilen 81.875,00 TL asgari ücret destek tutarı ile 81.906,99 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 137.522,79 TL borç tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... .. Sosyal Güvenlik Merkezinin 07.09.2022 tarih ve 51617682 sayılı işlemi ile söz konusu prim ve asgari ücret destek borcunun iptal edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin .. Sosyal Güvenlik Merkezi Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunun 23.09.2022 tarih ve 4 sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü denetmenlerince 22.06.20 22... /412192/032 sayılı denetim raporu düzenlendiği, raporun 23. sayfasında yer alan listenin son sırasında .. plakalı aracın davacının yetki belgesinde olduğunun anlaşıldığı, denetim esasında elde edilen tüm bilgi belgelerin derlendiği, hizmet kazandırılması gereken işyerleri ve dönemlerin tablolar haline getirildiği, bu tablolardan Tablo-3 dava konusu işlemle ilgili olduğunu, tablo-3'ün raporun 65. sayfasına tekabül eden kısmında, ...'ın 04.05.2019 tarihinde davacı şirket nezdinde 61... plakalı araçta çalıştığının tespit edildiği, ...'ın 04.05.2019 tarihli çalışması ile ilgili işe giriş, işten ayrılış bildirgeleri ve aylık prim ve hizmet belgesinin ise süresi içinde Kuruma verilmediği, davacının 2019 yılı asgari ücret desteğinden faydalanmış olmakla birlikte 04.05.2019 tarihinde sigortasız işçi çalıştırdığı denetim raporu ile tespit edilmiş olduğundan ... için 1 günlük asgari ücret üzerinden 2019/5'inci aya ait ek Aylık Prim Hizmet Belgesinin Kurumca re'sen işlenerek, 2019 yılına ait asgari ücret desteği geri alınmış olup, 31,99 TL prim, 2019'a ait 81.875,00 Asgari Ücret Desteği ve 81.875,00 gecikme zammı olmak üzere toplam 137.522,79 TL prim/ işsizlik/ damga vergisi borcu işverene 07.09.20 22... 682 sayılı yazı ile 09.09.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacının prim borcuna karşı itirazı ise 26.09.20 22... 334 sayılı 4 karar numaralı Komisyon Kararı ile reddedildiği ve 26.09.20 22... 447 sayılı üst yazı ekinde 28.09.2022 tarihinde davacıya fiziki olarak tebliğ edildiği, iş bu davanın ise 5510 sayılı Kanunun 86/7 fıkrasında düzenlenmiş olan yasal süresi olan 1 ayın dışında, 17.03.2023 tarihinde açıldığı, bu itibarla davanın süre yönünden de reddini talep ettikleri, davacının 30.01.2023 tarihli bilgi talebinin cevabı olan 30.01.20 23... 644 sayılı yazının davacı vekiline ... E-tebligat marifetiyle 04.02.2023 tarihinde tebliğ edildiği, davanın, bu tarih dikkate alındığında dahi süresi dışında açıldığı, davacı tarafından aynı işleme istinaden uygulanan idari para cezasının iptali için Trabzon İdare Mahkemesinin 2023/437 Esas sayılı dosyasında dava açıldığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; dava fiili çalışması tespit edilen sigortalıya ilişkin prim borcunun iptaline yönelik olup, 5510 sayılı Kanunun 86. maddesinin 7. fıkrasında işveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebileceği, itirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurması gerektiği düzenlenmiş olup bu süre hak düşürücü süre olduğu, davacının borca itirazı 26.09.20 22... .. sayılı 4 karar numaralı Komisyon Kararı ile reddedildiği bu kararın davacı şirkete 28.09.2022 tarihinde posta yolu ile, davacı vekiline ise 04.02.2023 tarihinde e-tebligat ile tebliğ edildiği, davanın ise 17.03.2023 tarihinde açıldığı anlaşıldığı tebliğ tarihinden itibaren 1 ay geçtikten sonra davanın açıldığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A.Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; prim tahakkukuna karşı yapılan idari itirazın vekil (avukat) marifetiyle yapılmasına rağmen, ret kararının 7201 sayılı Tebligat Kanunu 11. maddesi uyarınca vekile yapılması gerekirken asile (şirkete) yapılmasının usulsüz olduğu ve dava açma süresini başlatmayacağı, avukatın şahsi e-devlet hesabındaki ... e-Tebligat kısmına yapılan bildirimin, Tebligat Kanunu m. 7/a ve ilgili yönetmeliklerde tanımlanan Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yapılmadığı için geçersiz olduğu, normlar hiyerarşisi gereği Tebligat Kanunu'nun yönetmelik hükümlerinden üstün olduğu, usulsüz tebligatta muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihinin 15.03.2023 esas alınması gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, Kurumca sigortasız işçi çalıştırıldığı gerekçesiyle ek prim ve hizmet bildirgelerinin verilmesi ve tahakkuk ettirilecek prim tutarının gecikme zammı ile birlikte ödenmesine dair Kurum işlemi ile bu işleme dayalı olarak prim teşvikinin iptal edilmesi nedeniyle tahakkuk ettirilen prim borcuna dair Kurum işlemlerinin iptaline ilişkindir. 1.Davacı adına kayıtlı .. plakalı ticari araçta davalı ... isimli kişinin araç şoförü olarak bulunduğu trafik denetimine girmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmış ve davalı Kuruma da denetim nedeniyle KADİM servisi (Kayıt dışı istihdamla mücadele servisi) tarafından yapılan bildirim üzerine, davacı işveren tarafından adı geçen kişinin 04.05.2019 tarihli prim ve hizmet belgelerini (APHB) süresinde vermesinin istendiği ve prim tahakkuk ettirildiği; söz konusu ek tahakkuk nedeniyle de bu defa 2019/1-12 dönem için uygulanan prim teşvikinin iptal edildiği ve bu nedenle söz konusu döneme ilişkin teşvikten kaynaklı borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır. 2.Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesi olup, anılan maddede: "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden, ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88. ve 89. maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmü öngörülmüştür. 3.5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde öngörülmüş olan bir aylık süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup, Kurum işleminin tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde itiraz edilmemesi halinde, Kurumun işleminin ve dolayısıyla borcun kesinleştiğinin kabulü gerekir. Anılan kanun hükmünde belirlenen prosedürün varlığı ve yasal sürelerin geçmesi halinde davalı Kurum alacağının kesinleştiğinin kabulü zorunlu olmakla birlikte, bu hususun dava şartı olarak nitelendirilmesi olanaksızdır. 4.Davaya konu somut olayda; yukarıda açıklanan prosedür kapsamında, davacının re'sen tanzim edildiği iddia edilen ek bildirge ve bordrolar nedeniyle Kurumun prim alacağının kesinleştiği anlaşılmaktadır. Ne var ki, davacının prim teşvik iptali ve ek prim borcu tahakkuk işleminin iptalini de istediği, dolayısıyla işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu nazara alınarak hangi teşvik türünün hangi dönemler için iptal edildiği, iptal edilen dönem ve tutarların yerinde olup olmadığı araştırılarak işin esasına girilip yapılacak araştırma sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir. 5. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.