Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/15729 E. 2026/4899 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/516 E., 2025/2504 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bergama 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2019/317 E., 2023/1 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işveren yanında geçen ve 15.04.1997 tarihinden itibaren bildirilen çalışmalarının yer altında geçtiğinin tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir. Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde yapıldığını belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1-Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir. 2-Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının davalı işveren yanında geçen ve 15.04.1997 tarihinden itibaren bildirilen çalışmalarının yer altında geçtiğinin tespiti istemine ilişkindir. 5510 sayılı Yasa'nın "Fiilî hizmet süresi zammı" başlıklı 40. maddesi "Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiilî hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiilî hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiilî hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır..." denildikten sonra 6552 sayılı Yasa'nın 42. Maddesi ile eklenen ek cümle ile tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen yani yer altında çalışan sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal ... ve genel tatil günleri ile ..., kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartının aranmayacağı düzenlenmiştir. Buna göre yer altında geçen çalışamalardan 01.10.2008-11.09.2014 tarihleri aarsındaki yer altı çalışmaları için fiili hizmet süresi zammı hesaplanırken yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal ... ve genel tatil günleri ile ..., kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinin çıkarılması ile fiilen çalışan yer altı süresi için fiili hizmet süresi zammı verilmelidir. 40. Maddede bulunan tablonun (10) numaralı "Yeraltı işleri" işyerinde "Maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışanlar"ın her 360 günlük çalışması için 180 gün fiili hizmet süresi zammı verileceği düzenlenmiştir.

İnceleme konusu 28.06.2019 tarihinde açılan davada davacı, 15.04.1997 tarihinden itibaren bildirilen çalışmalarının yer altında geçtiğinin tespiti ile bu süreler için itibari hizmet süresi ve fiili hizmet süresi zammı verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre davacının dava konusu talep süresi içinde; davalı Kurumda ... numarada tescilli iş yerinden; 15.04.1997-30.12.2011 tarihleri arasında, ... numaralı iş yerinden 01.01.2012-30.07.2012 tarihleri arasında, ... numaralı iş yerinden 01.08.2012-31.08.2014 tarihleri arasında, ... numaralı iş yerinden 01.09.2014-31.01.2017 tarihleri arasında, ... numaralı iş yerinden 01.02.2017-dava tarihi ve devamla bildirildiği, 01.08.2012 tarihinden itibaren kısmen fiili hizmet süresi zammı kapsamında bildirimlerinin yapıldığı, Mahkemece ../.. adresinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporu doğrultusunda karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının bildirimlerinin yapıldığı tüm iş yeri dosyalarının dosya içine celbi ile bildiirm yapılan her iş yerinde davacının talep ettiği dava konusu sürede, çalışmalarının iş yerinde hangi tarih aralığında, hangi bölümde geçtiği ile bu bölümlerde yaptığı işler belirlenip tespit edilerek tamamen yer altında çalışıp çalışmadığı, yer üstünde geçen çalışmalarının bulunup bulunmadığı belirlenmeli, 01.10.2008-11.09.2014 tarihleri arasındaki hizmetleri yönünden ise fiili hizmet süresi zammı hesaplanırken yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal ... ve genel tatil günleri ile ..., kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinin çıkarılması ile fiilen çalışan yer altı süresi için fiili hizmet süresi zammı verilmesi gerektiği gözetilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin karar verilmesi bozmayı gerektirir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalı şirkete iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.04.2026 gününde oybirliğiyle karar verildi.