Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/955 E. 2024/2748 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/196 E., 2023/371 K. KARAR : Kabul Taraflar arasındaki 2003-2004 yılları arasında bildirilen çalışmaların yer altında geçtiğinin tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı SGK vekili tarafından temyizi üzerine, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı SGK vekili tarafından temyizi üzerine bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, 2003-2004 yıllarında davalı işverenlere ait iş yerinde geçen ve bildirilen çalışmaların yeraltı çalışması olarak geçtiğinin tespiti istemine ilişkindir. II. CEVAP Davalı işveren vekili, davacının hizmetlerinin usulüne uygun şekilde tam ve süresinde bildirildiğini, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek reddini savunmuştur. Davalı Kurum vekili, bildrilmeyen hizmetinin bulunmadığını, talebin hak düşürücü süre kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 10.11.2015 tarihli ve 2013/2064 Esas, 2015/1383 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne, davacı ...'in .... taşeronu ... Metal firmasına ait iş yerinde 25.02.2003 ile 17.11.2004 tarihleri arasında geçen sürede 621 gün (1 yıl 8 ay 21 gün) yeraltı maden işçisi olarak çalıştığı ile eksik yatırılan sigorta primlerinin .... (taşeron ... Metal) tarafından tamamlattırılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. 1'inci Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamında, "...Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının talep edilen tarihler arasındaki çalışmalarının dava dışı ... Metal A.Ş. tarafından, 28.06.2006 – 2008/10. ay arasındaki çalışmalarının da davalı .... tarafından davalı Kuruma bildirildiği, dönem bordrolarının dosya arasına alınmadığı ve bordro tanıklarının dinlenilmediği, davacı tanıkları tarafından; davacının davalı iş yerinin taşeronu olan ... Metal isimli iş yerinde ve yer altı bölümünde çalıştığının beyan edildiği, dava dışı ... Metal A.Ş. ile davalı şirket arasındaki eleman sağlanmasına dair yazıların gönderildiği anlaşılmaktadır."...Somut olayda; davalı ....'nin asıl işveren, ... Metal A.Ş. ünvanlı iş yerinin ise alt işveren (taşeron) kabul edilmesi ve sigorta priminin tamamlatılması davalarında sigortalıyı çalıştıran alt işveren (taşeron) ... Metal A.Ş. isimli iş yerine husumet yöneltilmesi gerektiği gözetilmeden, alt işverenin yokluğunda, taraf teşkili sağlanmadan yargılama sürdürülerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olmuştur. Mahkemece yapılacak iş; davacıya, hizmet cetvelinde talep edilen dönemde bildirimlerinin yapıldığı ... Metal A.Ş. isimli iş yerini davaya dahil etmesi için süre vermek ve daha sonra toplanan deliller değerlendirilmek sureti ile sonuca gitmek..." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur. 3. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 25.02.2021 tarihli, 2017/364 Esas, 2021/55 Karar sayılı kararıyla, davanın kabulüne, davacı ...'in ....'nin taşeronu ... Metal Firmasına ait iş yerinden 25.02.2003-17.11.2004 tarihleri arasında geçen sürede 621 gün (1 yıl 8 ay 21 gün) yer altında maden işçisi olarak çalıştığının ve eksik yatırılan sigorta primlerinin davalılar tarafından tamamlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. B. 2'inci bozma kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Bozma ilamında, "...Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının, ....’nin taşeronu olan davalı ...- İbrahim Şeker iş yerinin işçisi olarak dosya içerisinde bulunan iş sipariş formlarına göre bakır madeni çıkarılan iş yerinde çalıştığı, bu çalışmaları nedeniyle 25.02.2003-17.11.2004 tarihleri arasında 621 gün sigortalılık süresi bildiriminin yapıldığı, Mahkemece bozmaya uyularak bildirilen tüm sürelerin yeraltı çalışması olarak tespitine karar verildiği anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında, asıl işverenin işlettiği iş yerinde davalı taşeron işveren tarafından yapılan işlerin ne olduğu ve hangi tarih aralıklarında yapıldığına dair iş sipariş formlarının bulunması ve davacı ile çalışan bordro tanıklarınca sürekli yeraltında değil bazen yeraltında bazen yerüstünde çalıştıklarının beyan edilmesi karşısında, toplanan tüm delillerin yeniden değerlendirilmesi ile özellikle, yapılan işlerin niteliği gereği, tamamının yeraltı çalışması olarak geçip geçmediği veya ne kadarlık süresinin yeraltında geçtiği hususunda gerekirse yeraltı maden işlerinden anlayan konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılarak bildirilen süredeki yeraltı çalışmalarının kaç gün olduğu net olarak belirlenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi..." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur. 3. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacı ...'in ....'nin taşeronun ... Metal firmasına ait iş yerinde 25.02.2003 - 17.11.2004 tarihleri arasında geçen sürede 621 gün (1 yıl 8 ay 21 gün) yeraltında maden işçisi olarak çalıştığının ve eksik yatırılan sigorta primlerinin davalılar tarafından tamamlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek, temyiz başvurusunda bulunmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, 2003-2004 yılları arasında bildirilen çalışmaların yer altında geçtiğinin tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 1086 HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 3. Değerlendirme İnceleme konusu davada, davacının, ....’nin taşeronu olan davalı ... iş yerinin işçisi olarak dosya içerisinde bulunan iş sipariş formlarına göre bakır madeni çıkarılan iş yerinde çalıştığı, bu çalışmaları nedeniyle 25.02.2003-17.11.2004 tarihleri arasında 621 gün sigortalılık süresi bildiriminin yapıldığı, Mahkemece bozmaya uyma kararı verildiği halde bozma gerekleri yerine getirilmeksizin bildirilen tüm sürelerin yeraltı çalışması olarak tespitine karar verildiği anlaşılmaktadır. Davacının yeraltı çalışması olarak tespitini istediği, ancak taşeron işverenin asıl işveren olan Çayeli Bakır İşletmelerinden aldığı işlerin tümünün, mutlaka madende yer altında yapılması gereken işlerden olmadığı anlaşıldığından ve dinlenen tanıkların da bunun teyid ettiği görüldüğünden Mahkemece uyulan bozma ilamı doğrultusunda, asıl işverenin işlettiği iş yerinde davalı taşeron işveren tarafından yapılan işlerin ne olduğu ve hangi tarih aralıklarında yapıldığına dair iş sipariş formlarının bulunması ve davacı ile çalışan bordro tanıklarınca sürekli yeraltında değil bazen yeraltında bazen yerüstünde çalıştıklarının beyan edilmesi karşısında, toplanan tüm delillerin yeniden değerlendirilmesi ile özellikle, yapılan işlerin niteliği gereği, tamamının yeraltı çalışması olarak geçip geçmediği veya ne kadarlık süresinin yeraltında geçtiği hususunda gerekirse yeraltı maden işlerinden anlayan konusunda uzman bilirkişilerden rapor aldırılarak bildirilen süredeki yeraltı çalışmalarının kaç gün olduğu net olarak belirlenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine, 14.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.