Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/7910 E. 2025/5192 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/702 E., 2024/1071 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 16. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/314 E., 2022/361 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı birleşen davalar davalısı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Kurumdan emelilik aylığı almakta iken gerçeğe aykırı çalışma bildirimi yapıldığı gerekçesi ile çalışmalarının iptal edildiğini, buna bağlı olarak da emekli aylığının iptal edildiğini, 11.07.2019 tarihinde borç bildirim belgesi gönderildiğini, oysa ki davacının iptal edilen bildirimlerinin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığını ileri sürerek, aksi Kurum işleminin iptaline, davacının çalışmalarının fiili ve gerçek olduğunun tespitine ve emekli aylığının tekrar bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir. 2.Birleşen İzmir 9. İş Mahkemesinin 2021/27 E.-2021/26 K. sayılı dosyasında davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; Kurumdan yaşlılık aylığı almakta iken denetmen raporuna istinaden sahte sigortalılığın tespiti nedeni ile yersiz ödenen bayram ikramiyesinin davacı adına borç kaydedildiğini ve İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/7274 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, alacağa davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine takibin durdurulduğunu, ayrıca davalı tarafından İzmir 16. İş Mahkemesinin 2019/314 E. sayılı dosyası ile Kurum işleminin iptali davası açıldığını, işbu davanın İzmir 16. İş Mahkemesinin 2019/314 E. sayılı dosyası ile birleştirilmesi gerektiğine, davalının itirazının haksız olduğunu belirterek kusur ve miktar yönünden fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile İzmir 16.İcra Müdürlüğünün 2020/7274 E. sayılı icra takip dosyası kapsamında davalının yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir. 3.Birleşen İzmir 1.İş Mahkemesinin 2021/405 E.-2022/5 K. sayılı dosyasında davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; davacının yaşlılık aylığı almakta iken sahte çalışmaları nedeni ile aylığının iptal edildiğini, 01.12.2010-20.07.2019 tarihleri arasında aldığı aylıkların yersiz olduğunun Kurum denetmen raporu ile tespit edildiğini, davalıya borç bildirim belgesi gönderildiğini ve davalı aleyhine toplam 165.040,43 TL'nin tahsili için İzmir 1. İcra Müdürlüğünün 2020/3224 E. sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı ile takibin durdurulduğunu, itirazın haksız olduğunu belirterek, itirazın iptali ile %20'den aşağı olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dosyanın 2019/314 E. sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini istemiştir. II.CEVAP 1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya 01.12.2010 tarihi itibari ile emeklilik aylığı bağlandığını, .../... Sokak No:... .../İzmir adresinde bulunan iş yerinin 23.08.2010 tarihinde Kanun kapsamından çıkarıldığını, davacının bu iş yerinden 03.09.2010-08.09.2010 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğunu, bu tarihler arasındaki bildirimlerinin iptal edilmesi gerektiğinin tespit edildiğini, davacının 02.12.2005-13.02.2006 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Tekstil Taş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinden toplam 73 gün çalışma bildiriminin yapıldığını bu iş yerinin sahte olduğunu, 13.05.2009-01.01.2010 tarihleri arasında toplam 230 gün hizmet bildirimlerinin yapıldığı ... sicil sayılı ... Tekstil Gıda Tur. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri, 19.03.2010-02.09.2010 tarihleri arasında toplam 165 gün hizmet bildirimlerinin yapıldığı ... sicil sayılı ... ünvanlı iş yerinin sahte iş yeri ve 27.09.2010-30.11.2010 tarihleri arasında toplam 64 gün hizmet bildirimlerinin yapıldığı ... sicil sayılı ... unvanlı iş yerinin sahte iş yeri olduğu tespit edildiğini, emeklilik için yeterli prim ödeme gün sayısının oluşmaması nedeni ile yaşlılık aylığının kesildiğini ve kendisine 01.12.2010-20.07.2019 tarihleri arasında ödenen aylıklar ve bayram ikramiyelerinin borç olarak tahakkuk ettirildiğini, Kurum kayıtlarının aksinin eş değerdeki belgelerle ispatlanabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir. 2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2010-2014 yılları arasında ... Sokak No:... .../İzmir adresinde bulunan iş yerinde çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. 3.Davalı ... tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile A)1-Asıl davanın reddine, B)1-Birleşen İzmir 9. İş Mahkemesinin 2021/27 E. sayılı dosyasında açılan davanın kabulü ile davalının İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2020/7274 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, alacak likit ve belirlenebilir olduğundan asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, C)1-Birleşen İzmir 1. İş Mahkemesinin 2021/405 E. sayılı dosyasında açılan davanın kabulü ile davalının İzmir 1. İcra Müdürlüğünün 2020/3224 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, alacak likit ve belirlenebilir olduğundan asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı birleşen davalar davalısı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı birleşen davalar davalısı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı birleşen davalar davalısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini, davacının çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunun tanık beyanları ile ispatlandığını belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. C. Değerlendirme ve Sonuç Uyuşmazlık, aksi Kurum işleminin iptali ile davacının çalışmalarının gerçek ve geçerli olduğunun tespitine ve emekli aylığının tekrar bağlanması gerektiğinin tespitine, birleşen davalar da itirazın iptali istemine ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 506 sayılı Kanun'un Geçici 81. maddesinin C bendine göre a) 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır. b) 23.05.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları; ba) 24.05.2002 ile 23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları, bb) 24.05.2005 ile 23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları, bc) 24.05.2008 ile 23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları, bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınlar 58, 24.05.2011 ile 23.05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları, şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler. 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı birleşen davalarda davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2.İnceleme konusu eldeki davada, her ne kadar davacının 02.12.2005-13.02.2006, 19.03.2010-02.09.2010, 03.09.2010-08.09.2010 ve 27.09.2010-30.11.2010 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamındaki hizmetlerinin denetmen raporlarına istinaden iptal edilmesine yönelik Kurum işlemi yönünden, davacının çalışmalarının fiili olmadığına dair Mahkeme tespiti yerinde ise de; aylık koşulları değerlendirilirken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek irdeleme yapılmalı, davacının aylık-kısmi aylık şartları bu kapsamda ve yargılama sırasında oluşması halinde istemi durumunda bağlanabileceği hususu gözetilmeli, birleşen davalar yönünden davacı adına davalı Kurum tarafından çıkarılan yersiz ödeme borç miktarı da buna göre belirlenmeli, davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.