Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/11928 E. 2025/8241 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2016/283 E., 2021/164 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı Bakanlık ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılardan Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinin malzemeli emek üretimi ve servisi bölümünde alt işveren olan taşeron firmaya bağlı olarak 23.12.2004 tarihinden 29.09.2010 tarihine kadar aşçı yardımcısı olarak kesintisiz çalıştığını, çalışması boyunca kesintisiz çalışmasına karşın sigorta kayıtlarında işten çıkış ve işe girişlerinin kendisinden habersiz olarak yapıldığını, ancak, buna karşın, 31.12.2004 tarihinde sigortadan çıkış gösterilerek 01.01.2005-18.08.2005 tarihleri arasındaki 8 ay 18 günlük ve yine 01.10.2005 tarihinde sigortadan çıkışı gösterilerek 01.10.2005–05.01.2006 tarihleri arasında 2 ay 5 günlük olmak üzere, toplam 10 ay 23 günlük çalışmasının SGK’ya bildirilmediğini ve bu süreçte çalışıyor olmasına rağmen sigortasız çalıştırıldığını, çalışma süresi boyunca izinlerin dahi kullandırılmadığını, kendisine kullandırılan bu 10 günlük izin süresinin 8 günlük kısmını 21.09.2010–29.09.2010 tarihleri arasında kullandığını ve izin süresinin bitiminde işyerine dönüp işbaşı yaptığında, kendisinden habersiz olarak işe 8 gün boyunca gelmediği iddiasıyla işine son verildiğini, kaldı ki iş yerinde müvekkiline yönelik taciz ve yıldırma politikalarından, hakaret vari sözler ve psikolojik taciz sonrasında müvekkilinin hem C. Başsavcılığına şikayette bulunduğunu, hem de ilgililer hakkında soruşturma için hastane yönetimine başvurduğunu, davacının diğer çalışanlar gibi davalı Hastaneye bağlı olan müdür yardımcısı ... tarafından işveren vekili sıfatıyla denetlendiğini, sigortaya tescili yapılmayan yukarıda tarih aralıklarındaki çalışmalarının yine davalı Hastanede devam ettiğini beyanla davacının 01.0.2005–18.08.2005 ve 01.10.2005–05.01.2006 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1- Davalı Bakanlık vekili cevap dilekçesinde; davanın, tüzel kişiliği olmayan Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesine karşı açıldığını, anılan Hastanenin, Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu bünyesinde yer aldığını ve tüzel kişiliğinin bulunmadığını, her ne kadar, Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi davalı olarak gösterilmişse de davacı ile iş sözleşmesini yapan firmaların çalışmış olduğu firmalar olduğunu, davaya konu hizmet tepsinin, davacı ile diğer şirketler arasındaki iş sözleşmesinden kaynaklandığını, Bakanlığın davaya konu iş sözleşmesinde taraf olmadığı gibi sorumluluğunun da bulunmadığını, davanın öncelikle husumetten reddinin gerektiğini, ayrıca, davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğunu, müvekkili idare ile davacı arasında herhangi bir iş akdi ya da hukuki ilişki bulunmadığını, Sağlık Bakanlığının malzeme dahil genel temizlik ile ilaçlama ve malzeme dahil yemek pişirme ve dağıtım işlerini, güvenlik gibi bir kısım işlerin yerine getirilmesini/ yapılmasını kanunlar uyarınca ihale yoluyla ihaleyi kazanan gerçek veya tüzel kişiler yoluyla sağladığını, yemek hizmetleri gibi Hastane yönetiminin asıl işi olan tedavi ve sağlık hizmeti haricindeki diğer işleri alan yüklenici şirketin alt işveren olmaması ve yapılan bu işlerin asıl işin bir bölümü olmaması nedeniyle, hastane yönetiminin ve dolayısıyla da idarenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, Kurumun yemek hizmetini ihale yoluyla satın almakta olup, ihale uhdesinde kalan yüklenici ile malzemeli yemek pişirme servis ve sonrası hizmet alımı sözleşmesi yaptığı söz konusu ihaleler ile ilgili olarak öğün/kişi yemek alındığını, yenilen öğün/kişi sayısında firmaya ödeme yapıldığını, ihalenin personel çalıştırılmasına ilişkin bir ihale olmadığını, ayrıca uyuşmazlık konusu döneme ilişkin bordro ve puantaj belgeleri incelendiğinde davacının ismine rastlanmadığını, davacının çalıştığı halde SGK’ya bildirilmediğini iddia ettiği tarihler arasında Hastanede yemek hizmeti veren yüklenicilerin 15.05.2005 tarihine kadar ... İnş. Taah. Mak. Güv. Tem. Hiz. Ür. Gıda Mat. Tabl. Orman Tar. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. ve Dnz Sis. İnş. Taah. Mak. Güv. Tem. Hiz. Ür. Gıda Mat. Tabl. Orman Tar. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, davanın davacının çalıştığı şirketlere ihbarının gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2- Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının sadece üst işvereni davalı göstermesinin hukuken yerinde olmadığını, 4857 sayılı Kanun'dan kaynaklanan bir sorumluluğunun da söz konusu olmadığını, davacı tarafından hangi alt işveren nezdinde çalışma iddiasında bulunuyorsa o işverenin davaya dahil edilmesi ve davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla haksız ve yersiz olarak Kuruma yöneltilen davanın reddini istemiştir. 3- Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 27.05.2014 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulüne, Davacının dahili davalı işveren ... İnş Taah. ... San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait ..... sicil sayılı iş yerinde 01.01.2005-17.08.2005 tarihleri arasında hizmet akdi ile ve asgari ücretle 226 gün süreyle çalıştığı, bu çalışmasının davalı SGK'ya bildirilmediğinin tespitine, ... sicil sayılı iş yerinde 02.10.2005-30.04.2006 tarihleri arasında hizmet akdi ile ve asgari ücretle 207 gün süreyle çalıştığı, bu çalışmasının davalı SGK'ya bildirilmediğinin tespitine fazla talebin reddine, Davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir. IV. BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkemenin 20.10.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz talebinde bulunulması üzerine Dairece; "...Mahkemece, öncelikle yukarıda belirtilen maddi ve hukuki esaslar çerçevesinde, geçici (ödünç) iş ilişkisi ile davalı işveren şirketin emir ve talimatı altında iş görme edimini fiilen Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde ifa ettiği anlaşılan davacı sigortalının işvereni olan hastane bünyesinde Sağlık Bakanlığı'nın da işveren sıfatına sahip olduğu, bu itibarla dava konusu dönemde üst işveren konumunda bulunan davalı bakanlık hakkında yapılacak değerlendirme sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, hatalı değerlendirme sonucu yazılı şekilde husumet nedeniyle ret kararı verilmesi isabetsizdir. Ayrıca mahkemece işyeri sicil numaraları verilerek hakkında hüküm kurulan şirketlerin davalı işveren şirket olmadığının görülmesi karşısında, öncelikle davacının talebine konu çalışmalarının geçtiği işverenler açık bir şekilde belirlenerek usulüne uygun bir şekilde taraf sıfatıyla davaya katılmaları sağlanmalı ve davalı şirketle aralarındaki ilişki araştırılmalı, davacının çalışmaları ilgili başta puantaj ve dönem bordroları gibi kayıtlar davalılardan sorulmalı, söz konusu çalışmayı bilebilecek durumda olan davalı işveren yanında bordrolu çalışanlar ve ilgili hastanede çalışan diğer memurların tanık beyanlarına başvurulmalı, davacının iddiasına konu sürede çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla, aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dava sırasında dinlenilen tanık ifadelerine yansıyan çelişkiler giderilmeli, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, davalı işyerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; iş yerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne; .... T.C.kimlik ve ..... s.s.numaralı davacı ...’ın; Davalı üst işveren T.C.Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesinde alt işveren olarak iş alan dahili davalı ... İnş. Taah. Mak. Güv. Tem. Hiz. Ür. Gıda. Mad. Tabl. Orm. Tar. Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait; ... sicil sayılı iş yerinde; 01.01.2005–30.04.2005 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 120 gün çalıştığı, 120 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği tespitine; ... sicil sayılı iş yerinde; 01.05.2005–15.05.2005 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 15 gün çalıştığı, 15 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği tespitine; ... sicil sayılı iş yerinde; 16.05.2005–30.06.2005 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 45 gün çalıştığı, 45 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği tespitine; ... sicil sayılı iş yerinde; 01.07.2005–15.07.2005 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 15 gün çalıştığı, 15 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği tespitine; .. sicil sayılı iş yerinde; 16.07.2005–17.08.2005 ve 02.10.2005–31.12.2005 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle (32 + 89) 121 gün çalıştığı, 121 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği tespitine; .. sicil sayılı iş yerinde; 01.01.2006–30.04.2006 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 120 gün çalıştığı, 120 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1- Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Yargıtayın kararlılık kazanan son uygulamalarının ışığında, gerekli kanıtlar toplanılmadan karar verildiğini, davada hak düşürücü sürenin irdelenmediğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. 2- Davalı Bakanlık vekili temyiz dilekçesinde; husumet yönünden itirazlarını tekrar ettiklerini, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 01.0.2005–18.08.2005 ve 01.10.2005–05.01.2006 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı Bakanlık ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 14.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.