Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/9417 E. 2023/9766 K. – Hizmet Tespiti

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1041 E., 2023/271 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Feke Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/112 E., 2021/282 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı Feke Orman İşletme Müdürlüğünde mevsimlik işçi olarak 1984 yılında işe başladığını, sigorta girişinin 1987 yılında yapıldığını, yılda 6 ile 8 ay arasında olmak üzere 1999 yılına kadar her yıl çalıştığını, ancak davalı ... İşletme Müdürlüğünce müvekkilinin primlerini yılda ortalama 40 gün, 50 gün, 60 gün civarında olmak üzere eksik yatırıldığını, yatırılması gereken primler yılda en az 6 ay olması gerekirken çok az miktar sigortasının gösterildiğini, bu nedenle müvekkilinin sigortasının tam olarak yatırılmadığını, bu nedenle müvekkilinin hizmet akdine bağlı olarak 1984 ila 1999 yılları arasında yılda en az 6 ay çalıştığının ve bildirilmeyen sigorta hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... cevap dilekçesinde; hak düşürücü ve zamanaşımı süresi geçtikten sonra açılan davanın reddi gerektiğini, 6831 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi gereği bazı işlerin civardaki köylerden ve kooperatiflerden temin edilen işçilerle yapıldığını, işin mutlaka 6 ay sürmesi gerekmediğini, 1 ayda da 3 ayda da bitebileceğini, müvekkilinin kamu kurumu olduğunu, kamu kurumlarında kayıt esasının geçerli olduğunu, davacının çalışma günü ve oranlı sigorta primlerinin gerçekleştirildiğini, kamu kurumlarında ödemelerin yazılı belge ile yapıldığını, yazılı belge karşısında tanık beyanına itibar edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; öncelikle zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, diğer taraftan kurumun davacı ile ilgili tesis ettiği tüm işlemlerinin yerinde olduğunu, açılan davanın yersiz ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1984-1987 yılları arası için celp edilen orman işletme kayıtları ile SGK bordro kayıtlarından tespit edilen tanıkların dinlenilmesi neticesi söz konusu belgelerde davacının adının geçmediği ile beraber tanıkların beyanlarında davacının söz konusu yıllarda çalışmasına dair bilgilerinin bulunmadığını beyan ettikleri ve yapılan değerlendirme neticesinde talebin sübut bulmadığı kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının davalı işletmede çalıştığı sürelerin tanık beyanlarıyla ispatlandığını, dinlenen tüm tanıkların çalışılan sürelerin bir kısmının primlerinin yatırılmadığını beyan ettiklerini, dava konusu edilen dönemlerde yılda 6 ila 8 ay arasında çalışmaların olduğunun dosyadaki beyanlardan sabit olduğunu, kayıtların davalı ... İşletme Müdürlüğü tarafından düzenli olarak tutulmamasının da prim eksikliğine sebep olduğunu, ayrıca vahidi fiyat ile çalışmaların müvekkil tarafından ispatının istenmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. 2. Fer'i müdahil vekili istinaf dilekçesinde; müvekkil Kurum kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ve fer'i müdahil SGK vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının davalı ... nezdinde 1984 ila 1999 yılları arasında yılda en az 6 ay çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3. Değerlendirme İnceleme konusu eldeki davada, davalı ... Müdürlüğüne bağlı Feke Orman İşletme Müdürlüğü tarafından sunulan kayıt ve belgelere göre davacının İşletme Müdürlüğü nezdinde 1987 yılı 2. dönemde 102 gün, 1994 yılı 2. dönemde ise 59 gün daha çalışması olup, söz konusu hizmetlerin davacıya ait Hizmet Döküm Cetvelinde yer almadığı, buna göre verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, davalı ... Müdürlüğünden davacıya ait tüm kayıtlar yeniden sorularak yukarıda belirtilen 1987 yılı 2. dönemde 102 günlük, 1994 yılı 2. dönemde 59 günlük hizmetleri ile varsa tespit edilecek başka dönemlerdeki eksik bildirimleri belirlenip bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.10.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.