Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/9196 E. 2023/10849 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3541 E., 2023/983 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/6 E., 2022/328 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili; davacının, davalıya ait iş yerinde 14.11.2016 - 15.11.2017 tarihleri arasında çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce Bağ-Kur kaydı olmadığından Bağ-Kur sigortalılık başlangıcının vergi kayıt tarihi olarak tescili mümkün olmadığını, Kurumca yapılan işlem yerinde olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir. Davalı davanın reddini savunmuştur. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 07.03.2018 tarihli tutanakta davacının 20.09.2017-15.11.2017 tarihleri arasında çalıştığı, bu tarihten önce 3 aylık İŞKUR Eleman Destek Projesi kapsamında çalıştığının beyan edildiği, sigortalı işe giriş bildirgelerinde davacının 1137738 işyeri sicil numaralı İŞKUR işyerinde 17.06.2017 tarihinde işe girdiği, işe giriş bildirgelerinde davacının davalıya ait 1054735 işyeri sicil numaralı işyerinde 20.09.2017 tarihinde işe girdiği, sigortalı hizmet cetvelinde davacının 1137738 işyeri sicil numaralı İŞKUR işyerinde 17.06.2017-16.09.2017, 1054735 işyeri sıra numarasındaki davalı işyerinde 20.09.2017-15.11.2017 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiği, davacının sigorta kayıtlarına göre davalı yanında 20.09.2017-15.11.2017 tarihleri arasında çalışmalarının bulunduğu, bu tarihten önce İŞKUR bünyesinde 17.06.2017-16.09.2017 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiği, bordro tanıklarının çalışma dönemleri 2016/11-2017/10 uncu ayları arasında olduğu, beyanlarında davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde çalışmaları bildirilmekle davacının işyerinde çalışması ile ilgili (3+1=4) ya da 6 ay çalışmalarının olduğunu beyan ettikleri, çalışma iddiasını kısmen (4 ay yada 6 ay) süreyle teyit etmiş oldukları, bordro tanıklarının anlatımlarına göre 15.05.2017 tarihinden önce davacının çalışmasının olmadığı sonucu ortaya çıkmakla bu tanıkların beyanlarına itibar edilerek davacının 15.05.2017 - 15.11.2017 tarihleri arasında 35 günlük hizmet süresinin Kuruma bildirilmediği, davacının bu dönemde asgari ücret karşılığında çalıştığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Hak düşürücü sürenin göz önüne alınmadığını, davanın salt tanık beyanlarıyla ispat edilemeyeceğini, hizmet tespiti davalarının kamu düzeninden olduğundan eksik araştırma yapıldığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının talep edilen dönemde davalıya ait işyerinde çalıştığı dinlenen bordro tanık beyanlarından anlaşılmakla İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının, davalıya ait iş yerinde 14.11.2016 - 15.11.2017 tarihleri arasında çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır. 3.Değerlendirme Dava hizmet tespit davasıdır. Davacı, davalı şirkette yazılı bir hizmet akdine tabi olmaksızın 14.11.2016 tarihinde çalışmaya başladığını, davalı şirkette çalıştığı 9 ay için 800,00-TL aylık ücret aldığını, İŞKUR bünyesinde ise stajyer başvurusuyla 14 gün üzerinden 350,00-TL ücretin İŞKUR'dan ödendiğini, yine İŞKUR bünyesinde davalı şirkette çalışması karşılığında davacıya 3 ay için 1.350,00-TL ödendiğini, davalı bünyesinde çalışırken azami çalışmasının çok üzerinde çalıştığını, hiç bir gelir ve desteğe sahip olmadığını beyanla davalıda 14.11.2016 - 15.11.2017 tarihleri arasında hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. Mahkemece, davacının sigorta kayıtlarına göre davalı yanında 20.09.2017-15.11.2017 tarihleri arasında çalışmalarının bulunduğu, bu tarihten önce İŞKUR bünyesinde 17.06.2017-16.09.2017 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiği, davacı tanığı ... ile bordro tanığı ...'in çalışmalarının davacının çalıştığını iddia ettiği tarihler arasında olduğu, ...'in beyanından davacının çalışmaya başladığı tarihi doğruladığı, bu tanığın işten ayrılma tarihi olan 18.07.2017 tarihine kadar davacının çalıştığını beyan ettiği, davacı tanığı ... ise işten ayrılma tarihi 12.11.2017 tarihine kadar çalıştığı anlaşılmakla 09.07.2017 tarihinden sonraki dönem ile ilgili iddiayı doğrulayıcı beyanda bulunduğu anlaşılmakla; bordro tanıklarının çalışma dönemleri 2016/11-2017/10 uncu ayları arasında olup, beyanlarında (özellikle ... ve ...) davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde çalışmaları bildirilmekle davacının işyerinde çalışması ile ilgili (3+1=4) ya da 6 ay çalışmalarının olduğunu beyan ettikleri, çalışma iddiasını kısmen (4 ay ya da 6 ay) süreyle teyit etmiş oldukları, beyanları alınan bordro tanıklarının anlatımlarına göre 15.05.2017 tarihinden önce davacının çalışmasının olmadığı sonucu ortaya çıkmakla bu tanıkların beyanlarına itibar edilerek davacının 15.05.2017 - 15.11.2017 tarihleri arasında bilirkişi ek raporu ile belirtildiği üzere 35 günlük hizmet süresinin Kuruma bildirilmediği, davacının bu dönemde asgari ücret karşılığında çalıştığının kabulü ile davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verilmiştir. Davacının sigorta hizmet dökümüne göre; davacının 11.07.2016 - 19.08.2016 tarihleri arasında Diyarbakır Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü'nden büro işçisi olarak bildirimlerinin olduğu, 17.06.2017 - 16.09.2017 tarihleri arasında İş Kurumu Ankara İl Müdürlüğü'nden bildirimlerinin olduğu, 20.09.2017 - 15.11.2017 tarihleri arasında davalı şirkette muhasebeci olarak bildirimlerinin olduğu, davalı şirketin kanun kapsamına 16.01.2014 tarihinde alındığı, davacının davalıya ait iş yerinde 17.06.2017 - 16.09.2017 tarihleri arasında bildirimlerinin yapıldığı, Mahkemece, dinlenen tanıklardan davacı tanığı aynı zamanda bordrolu çalışan da olan ...'ın bordro tanığı ...'in beyanlarına itibar edildiğinin kararda belirtildiği, ...'ın davalı şirketten bildirimleri 06.01.2017 - 12.11.2017 tarihlerindedir. Davacı ile 2017/11 inci aydan itibaren yaklaşık bir yıl boyunca çalıştıklarını, kendisinin 2018/9 uncu ayda işten ayrıldığını, davalıda 11 ay çalıştığını, kendisi işten ayrılırken davacının işte çalışmaya devam ettiğini beyan etmiştir. Diğer bordrolu tanık ...'in davalı şirketten bildirimleri 01.11.2016- 18.07.2017 tarihlerindedir. Davacı tanığı ... beyanında, davacıyı dava dışı ... mühendislikte birlikte çalışmalarından dolayı tanıdığını, 2016/7 - 2016/10 arasında davacı ile birlikte çalıştıklarını, iş yerlerinin yan yana olduğunu, davacının daha sonra davalı iş yerinde 2016/11 - 2017/11 dönemlerinde çalıştığını beyan etmiştir. 2016/11 - 2017/10 dönemlerinde davalı iş yerinden bildirimi olan bordrolu tanık ... beyanında; kendisinin 2018 yılında 8 - 9 ay davalı iş yerinde çalıştığını, davacının kendi çalıştığı dönemde iş başvurusu yaptığını, davacının üniversite öğrencisi olduğunu, davalı şirketin davacının öğrenci olmasından dolayı işe almak istemediklerini, davacı ısrarcı olunca kendisini İŞKUR üzerinden işe aldıklarını, bu şekilde 3 ay çalıştığını, sonra kendi isteği ile iş yerinden ayrıldığını beyan etmiştir. 2016/11 - 2017/11 döneminde davalı şirketten bildirimleri olan bordro tanığı Abdurrezzak Katkıcı beyanında; davalı şirkette 3 yıl depocu olarak çalıştığını, davacının iş yerinde çaycı olarak hizmet verdiğini, davacının hatırladığı kadarıyla 2017 ya da 2018 yılında yaklaşık 6 ay kadar çalıştığını, bazen tam bazen yarım gün çalıştığını, kendisini her gün gördüğünü beyan etmiştir. Mahkemece bir kısım tanık beyanlarına itibar edilerek İŞKUR'dan bildirilen süre dışlanmak suretiyle davacının 15.05.2017 - 15.11.2017 tarihleri arasında 35 gün çalışmasına dair hüküm kurulmuş ise de; hükme esas alınan tanık beyanlarının çelişkili olduğu, bu haliyle hükme esas alınamayacağı dikkate alınmak suretiyle tanık beyanlarındaki çelişkilerin giderilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirmeyle karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.11.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.