Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/4848 E. 2023/10496 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/520 E., 2023/19 K. KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkemenin kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemenin kararı davalılar ve dahili davalı vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.11.1994 - 13.05.2005 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemenin 31.03.2015 tarihli 2013/615 Esas 2015/277 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, davacı ile aynı dönemde çalışması bildirilmesine rağmen davacıyı tanımadığını beyan eden ...’ın beyanları ile yetinmemek, ... ve 27617 sicil numaralı davalı işyerlerinin ihtilaflı döneme ilişkin tüm dönem bordrolarını getirterek bu dönem bordrolarından ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, ihtilaflı dönemde davacı adına ... adına tescilli 27126 sicil numaralı işyerinden ve ... adına tescilli ... sicil numaralı işyerinden bildirilen çalışmaların gerçek çalışma olup olmadığını araştırmak, bu kapsamda bu işyerlerinin, çalışma bildirilen döneme ilişkin dönem bordrolarını getirtmek, bu işyerlerinin yetkilileri ile dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak, davacının bu işyerlerindeki çalışmalarının gerçek olup olmadığı yönünde bunların bilgilerine başvurmak, bu işyerlerine ait bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, davacının bu işyerlerinden bildirilen çalışmalarının gerçek çalışma olmadığının anlaşılması halinde bu işyerlerindeki çalışmaların iptali yoluna gitmek, bu kapsamda bu işyerlerinin işverenlerinin davaya dahil edilmesini sağlamak, tespit edilen duruma göre hak düşümü süresi yönünden değerlendirme yapmak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermek gereklerine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 05.11.2020 tarihli 2016/180 E.2020/382 K. kararı ile davacının 01.11.1994-13.05.2005 tarihleri arasında (kuruma bildirimi yapılmayan hizmetleri yönünden) davalıya ait ... sicil numaralı ve 27617 sicil numaralı iş yerlerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairece, gerekçe bölümünde, ... ve ... işyerlerinden davacı adına bildirilen çalışmaların fiili olmadığı kanaatine varıldığının kabul edildiği belirtilmişse de bu hizmetlerin iptali yoluna gidilmediği gibi, hüküm bölümünde bu işyerlerinden yapılan bildirimler dışlanmadan karar verilmesi, öte yandan hangi tarih aralığında hangi işyerinde olduğu açık ve net şekilde gösterilmeden “... sicil numaralı ve 27617 sicil numaralı iş yerlerinde çalıştığının tespitine” denilerek infaza elverişli olmayacak şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 26.04.2022 tarihli 2021/427 E.2022/216 K. kararı ile “davanın kabulü ile davacının 01.11.1994-13.05.2005 tarihleri arasında (Kuruma bildirimi yapılmayan hizmetleri yönünden) davalı ...'a ait ... ünvanlı ... sicil numaralı ve 27617 sicil numaralı iş yerlerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine; davacının hizmet cetvelinde 02.01.1996-05.04.1996 tarihleri arasında ihbar olunan ... adına tescilli 27126 sicil numaralı iş yerindeki ve 04.09.2001-31.10.2001 tarihleri arasında ... adına tescilli ... sicil numaralı iş yerindeki çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmadığının tespiti ile bu hizmetlerin iptaline” karar verilmiştir.

E. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece, "... sicil numaralı ve 27617 sicil numaralı iş yerlerinin her ikisi de ... adına tescillidir. Ancak bu haliyle, hüküm infaz edilirken tereddüt yaratabileceğinden, işyerlerinin kanun kapsamında bulundukları tarih, fiilen faaliyette oldukları süre de göz önünde bulundurularak, davacının hangi tarih aralığında ... sicil numaralı, hangi tarih aralığında 27617 sicil numaralı işyerinde çalıştığı hükümde açıkça gösterilecek şekilde hüküm kurulmalıdır" gerekçesiyle karar bozulmuştur.

F. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne 1-Davacının 01.11.1994-13.05.2005 tarihleri arasında (Kuruma bildirimi yapılmayan hizmetleri yönünden); 01.11.1994-19.05.1996 tarihleri arasında davalı ...'a ait ... unvanlı ... sicil numaralı işyerinde , 20.05.1996-13.05.2005 tarihleri arasında ise yine davalı ...'a ait ... unvanlı 27617 sicil numaralı işyerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücretle kesintisiz olarak çalıştığının tespitine,

2-Davacının, hizmet cetvelinde 02.01.1996-05.04.1996 tarihleri arasında ihbar olunan ... adına tescilli 27126 sicil numaralı işyerindeki çalışmaları ve 04.09.2001-31.10.2001 tarihleri arasındaki ... adına tescilli ... sicil numaralı işyerindeki çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmadığının tespiti ile bu hizmetlerin iptaline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ve dahili davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalılar ... vekili ve ..., Yerel Mahkemece hak düşürücü süre yönünden değerlendirme yapılmadığı, Mahkemece davalının babası olan ... işletmesindeki çalışmasının da iptaline karar verildiği, ancak sonradan eklenen ...'yı davaya dahil ettiyse de ... mirasçılarının davaya dahil edilmediği, davacının aralıksız bir şekilde davalının işletmesinde çalıştığı iddiasının doğru olmadığını, 05.06.2002 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olduğuna dair rapor düzenlendiği, davalı ... ile ...'nın o dönemde resmi kayıtlarda olmayan bir şekilde gayri resmi ortak oldukları ve davalının resmi olarak maliye ve SSK kaydını kapatmış olup elinde bulunan ve çalıştırmış olduğu tezgahların satış faturasını ... adına fatura etmiş, ...'nın da aynı şekilde bu işletmeyi bu şekilde satın almış ve maliye ve SSK'ya bildirimde bulunmak suretiyle tezgahları çalıştırmış olduğu, karışıklığın bundan kaynaklandığı, davacının da aynı işletmede bu şekilde çalıştığını belirterek temyiz etmişlerdir.

Davalı Kurum vekili, hak düşürücü süreye uğradığını, eksik hususların tamamlanmadığını belirterek mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 506 sayılı Kanunun 79 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Dava devam ederken taraflardan birinin ölmesi halinde Medeni Kanun'un 27/1 inci maddesi gereğince ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. Bu nedenle, davaya ölen tarafa karşı veya onun tarafından devam edilmesine imkan yoktur. Ölü kişi adına hüküm kurulamaz. Yalnız öleni ilgilendiren yani mirasçılara geçmeyen haklara ilişkin davalar tarafın ölümü ile konusuz kalır. Yalnız ölen tarafı ilgilendirmeyen, yani mirasçıları da ilgilendiren, mirasçıların malvarlığı haklarını etkileyen davalar tarafın ölümü ile konusuz kalmaz. Bu davalara, ölen tarafın mirasçıları tarafından veya ölen tarafın mirasçılarına karşı devam edilir.

2. Somut olayda; önceki bozma ilamında, davacının dava dışı işyerlerlerinden bildirilen çalışmalarının gerçek çalışma olmadığının anlaşılması halinde bu işyerlerindeki çalışmaların iptali yoluna gitmek, bu kapsamda bu işyerlerinin işverenlerinin davaya dahil edilmesini sağlamak gerektiği belirtilmiş ve mahkemece bozmaya uyularak işverenlerin davaya dahil edilmesi ile yargılamaya devam edilmiştir. Ancak, dosya kapsamından, davacı adına 04.09.2001-31.10.2001 tarihleri arasında hizmet bildirilen işveren ...'ın aynı zamanda davalı ...'ın babası olduğu, vefat ettiği ve nüfus kayıtları incelendiğinde ... dışında da mirasçıları bulunduğunun anlaşılması karşısında, ... mirasçılarının bozma ilamına uygun olarak davaya dahil edilmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken Mahkemece yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının, bozma nedenine göre sair yönler incelenmeksizin BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

30.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.