Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/2058 E. 2023/6376 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/869 E., 2022/2909 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 20. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/192 E., 2021/79 K. Taraflar arasındaki babasından ölüm aylığı bağlanan davacıya annesinden dolayı bağlanan aylığın kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptal davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 10.03.1995 yılında vefat eden babasından ve 19.09.1999 tarihinde vefat eden annesinden yetim aylığı aldığını, 24.05.2017 tarihinde Kurum tarafından ifadeye çağrıldığını, sonrasında 16.02.2018 tarihinde davacıya gönderilen borç bildirim belgesinde yersiz olarak ödendiği belirtilen 47.985,68 TL borç tahakkuk ettirilmiş olduğunu, tahakkuk ettirilen borca istinaden davacının aylıklarından kesintiler yapıldığını ileri sürerek; davalı Kurumun müvekkili aleyhine tahakkuk ettirmiş olduğu 47.985,68 TL borç bildirim kararının iptaline ve müvekkilinin maşından yapılan ve yapılmakta olan maaş kesintilerinin faizi ile birlikte davacıya iadesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Müteveffa sigortalı Seniha Saylam'ın dosyasının incelenmesinde; hak sahibi ...'a 01.10.1999 tarihi itibari ile ölüm aylığı bağlandığı tespit edilmiştir. 01.10.1972-03.10.2000 ve 08.08.2001-01.08.2003 tarihleri arasında vefat eden sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanması için 3 yıl sigortalılık süresi aranmakla beraber ölüm tarihleri itibariyle 4/1-b kapsamındaki sigortalılar ile bunların hak sahiplerinde aranan koşullar 2013/26 nolu genelge de belirtilmiş olup, geçimini sağlayacak gelir kavramının belirlenmesinde '' Kız çocukları veya ana-babanın sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışıp çalışmadıkları ve buralardan aylık alıp almadığı ile tapu kayıtları da araştırılarak varsa gayrimenkullerinden ve diğer gelirlerinden elde ettiği aylık tutarının iş kanununa göre 16 yaşından büyük sanayi kesiminde çalışan işçiler için tespit edilen asgari ücret ( brüt asgari ücret) tutarının altında olup olmadığı hususları sosyal güvenlik denetmenlerince tespit edilecektir. Bu tutarın altında olması halinde aylık bağlanır; aksi halde aylık bağlanmaz , bağlanmış ise kesilir. ( 4b ölüm aylığı kontrol edilmesi gereken gelirden daha önce bağlanmış ise gelirin elde edilmeye başlandığı tarihteki asgari ücret; 4 b ölüm aylığı kontrol edilmesi gereken gelirden daha sonra bağlanmış ise 4b ölüm aylığının başlangıç tarihindeki asgari ücrete göre değerlendirme yapılacaktır.) Hükmü yer aldığından maaş bağlanmasına ilişkin sosyal güvenlik denetmenlerince rapor tutulması için 13.03.2017 tarihinde Kocaeli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne gelir tespiti için yazı yazılmış, denetim raporu sonucunda 01.08.2008-01.12.2016 tarihleri arasında ilgilinin gelirinin dönemlere göre asgari ücretin üzerinde olduğu tespit edildiğinden, söz konusu tarihlerde aylığı iptal edilmiştir. İşlemler sonucu 47.985,68 TL aylığın yersiz ödendiği belirlenmiş,oluşturulan borç aylıklarından 1/4 oranında kesinti yapılarak tahsil edilmeye başlanmıştır. 22.09.2016 tarih 5040387 sayılı genel yazı gereği ölüm aylığı 01.10.2016 tarihi itibariyle yeniden başlatılmıştır. Kurum dava açılmasına sebebiyet vermediğinden dolayı aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerekmektedir"gerekçesiyle, kararın kaldırılarak,davanın reddini talep etmiştir C. Gerekçe ve Sonuç Yargıtay içtihatları ile tüm dosya kapsamına göre; davalı kurum işleminin yerinde olmadığı kanaati ile davanın kabulüne, davacının annesinden dolayı 1479 sayılı Kanun kapsamında ölüm aylığına hak kazandığının tespitine, davalı kurum tarafından 29.11.2017 tarihli 14.505.307 varide sayılı yazı ile tahakkuk ettirilen 47.985,68 TL borcun iptaline, davacının aylıklarından yapılan kesintilerin kesilme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya iadesi gerektiğinin tespitine karar verildiği anlaşılmakla, İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esasdan reddine, karar vermiştir V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Kurum işleminin yerinde olduğunu, davacıya hem babasından hem de annesinden dolayı ölüm aylığı bağlanamayacağını kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, anne ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1479 sayılı Kanun'un 45 ve 46 ncı maddeleridir. 3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.