Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/12344 E. 2024/75 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2304 E., 2022/764 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 4. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/380 E., 2021/25 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ve dahili davalı vekili ile fer'i müdahil SGK vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve dahili davalı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 13.10.2015 – 03.06.2018 tarihleri arasında davalı ...'a ait işyerinde spor eğitmeni olarak çalıştığını, çalışmasının tam zamanlı ve devamlı olmasına rağmen hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiğini ileri sürerek, nizalı dönemde davalı yanında hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığının tespitini istemiştir. II.CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde kısmi zamanlı çalıştığını, çalıştığı günlerin de Kuruma bildirildiğini belirterek haksız açılan davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Somut olayda, davanın davalılardan....'a yöneltildiği, akabinde diğer davalı ...'un davaya dahil edildiği, tanık anlatımları ve tüm dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere davacının iki ayrı davalıya ait görünen işyerlerindeki çalışmasının esasında aynı işyerinde geçtiği, kesintisiz ve sürekli olduğu, iki davalı arasında organik bağ ve işyeri devri ilişkisinin olduğunun anlaşılmasına göre, 17.02.2020 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak, Davanın kabulü ile; 1-Davacının 15.10.2015-31.03.2017 tarihleri arasında 1042279.21 sicil numaralı ‘...’ adlı işyerinde 2015/10. döneminde 16 gün, 2015/11. döneminde 30 gün, 2015/12 döneminde 30 gün, 2016/1. döneminde 30 gün, 2016/2. döneminde 30 gün, 2016/4. döneminde 30 gün, 2016/5. döneminde 30 gün, 2016/6. döneminde 30 gün, 2016/7. döneminde 30 gün, 2016/8. döneminde 30 gün, 2016/9. döneminde 30 gün, 2016/10. döneminde 30 gün, 2016/11. döneminde 30 gün, 2016/12. döneminde 30 gün, 2017/1. döneminde 30 gün cari asgari ücret üzerinden çalıştığı bu çalışmalarından 2015/10. döneminde 16 günlük, 2015/11. döneminde 30 gün, 2015/12 döneminde 30 gün, 2016/1. döneminde 30 gün, 2016/2. döneminde 30 gün, 2016/4. döneminde 30 gün, 2016/5. döneminde 30 gün, 2016/6. döneminde 30 gün, 2016/7. döneminde 30 gün, 2016/8. döneminde 30 gün, 2016/9. döneminde 30 gün, 2016/10. döneminde 30 gün, 2016/11. döneminde 30 gün, 2016/12. döneminde 30 gün, 2017/1. döneminde 3 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği, 2-Davacının 01.04.2017-03.06.2018 tarihleri arasında 1069508.21 sicil numaralı ‘.....’ adlı işyerinde 2017/4. döneminde 30 gün, 2017/5 döneminde 30 gün 2017/6 döneminde 30 gün, 2017/8. döneminde 30 gün, 2017/9. döneminde 30 gün, 2017/10 döneminde 30 gün 2017/11. döneminde 30 gün, 2018/1. döneminde 30 gün, 2018/2. döneminde 30 gün, 2018/3. döneminde 30 gün cari asgari ücret üzerinden çalıştığı bu çalışmalarından 2017/4. döneminde 30 günlük, 2017/5 döneminde 30 gün 2017/6 döneminde 13 gün, 2017/8. döneminde 15 gün, 2017/9. döneminde 15 gün, 2017/10 döneminde 15 gün 2017/11. döneminde 15 gün, 2018/1. döneminde 15 gün, 2018/2. döneminde 16 gün, 2018/3. döneminde 15 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediği; 3-15.10.2015-03.06.2018 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 615 günlük hizmetin davalı Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine, 4-18.02.2020 havale tarihli bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına, karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve dahili davalı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davalı ve dahili davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, dinlenen tanıkların nizalı dönemin tamamında çalışmasının olmadığını belirterek usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir. Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davanın kamusal niteliği dikkate alındığında titizlikle araştırma yapılması gerektiğini, eylemli ve gerçek çalışmanın kabul edilen şekilde ispatlanmadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve dahili davalı vekili ile fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri Davalı ve dahili davalı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. Fer'i müdahil SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2.Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3.Değerlendirme 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2.İnceleme konusu eldeki davada, davacı 13.10.2015 – 03.06.2018 tarihleri arasında davalılara ait işyerinde kesintisiz çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, hükümde belirtilen gerekçelerle talep gibi davanın kabulüne karar verilmiş ise de kabule karar verilen 15.10.2015–05.01.2017 tarihleri arası dönem yönünden hüküm eksik incelemeye dayalıdır. 3-Yapılacak iş; 15.10.2015 – 05.01.2017 tarihleri arasında dönem bordrolarında kayıtlı bulunan tarafsız bordro tanıklarının davacının çalışmasına ilişkin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, ..., zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları, yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek yöntemince beyanları alınmalı, toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir. VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.