Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/11936 E. 2023/12960 K. – Hizmet Tespit

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1546 E., 2023/434 K. HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Nizip 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/638 E., 2022/167 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle konusuz kalan talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir. Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı nezdinde 09.08.1989 - 31.05.1991 ve 20.07.1992 - 31.05.1994 tarihleri arasında çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Kurumda çalışma kayıtları bulunmadığını, davacının iddia ettiği tarih ve devamından bugüne kadar geçen süre içerisinde Nizipspor’un davalı idare ile herhangi bir hukuki ilişkisi bulunmadığını, davacının davalı idare bünyesine bağlı olamayan bir kurumda çalıştığını, asılsız iddialarla hak iddia etmesinin hukuka ve hakkaniyet kurallarına aykırı olduğunu, davacının çalıştığı iddia edilen ve tespiti istenen dönemler yaklaşık 29-30 yıl öncesi olduğunu, davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi gereğince; yönetmelikle tespit edilen belgeler işveren tarafından verilmeyen sigortalıların çalıştıkları hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde dava açılması gerektiği, davalı idare yönünden davanın husumet nedeniyle reddini, aksi halde davanın zamanaşımı yönünden reddini ve esastan reddini istemiştir. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesi sunmamış, davanın reddini savunmuştur. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilince 08.02.2022 tarihli celsede, dava konusu hizmetin tespitinin davalı Kurum tarafından yapıldığı, davacının hizmetinin kayden tescil edildiği bu sebeple, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği yönünde beyanda bulunduğu, Kurumun 21.03.2022 tarihli yazısında talep konusu hizmet tespit kaydının yapıldığı anlaşılmakla konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: 1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama devam ederken davacı vekilince 08.02.2022 tarihli celsede, dava konusu hizmetin tespitinin davalı Kurum tarafından yapıldığı, davacının hizmetinin kayden tescil edildiği bu sebeple, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği yönünde beyanda bulunulduğu, Mahkemece Kurum'un 21.03.2022 tarihli yazısında talep konusu hizmet tespit kaydının yapıldığı yönündeki cevabi yazısı da dikkate alınarak konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; istinaf dilekçesindeki sebeplerle temyiz talebinde bulunmuştur. Feri müdahil Kurum vekili; davacının çalıştığını iddia ettiği hizmete ilişkin belgelerin işveren tarafından Kuruma verilip verilmediği ya da çalıştığının Kurumca tespit edilip edilmediği, hizmetin geçtiği iddia edilen yıllarda iş yerinin gerçekte var olup olmadığı, tanık beyanlarına başvurulması halinde beyanların inandırıcılıklarının üzerinde durulması, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliğinin araştırılması, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, Kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle aynı nitelikteki belgelerle ispatın mümkün olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı nezdinde 09.08.1989 - 31.05.1991 ve 20.07.1992 - 31.05.1994 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir. 2.İlgili Hukuk Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler. Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, Mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya hakiki şahıs; ya da hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288). 3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, spor kulubünde çalıştığı iddiasıyla işbu davayı ikame etmiş ise de Valilik İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünün 24.10.2019 tarihli yazısı ile Nizip Olimpiyat Spor Kulübünün 02.06.1973 tarihinde kurulduğu, 21.09.2010 tarihinde Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı ile fesih kararı alındığı, 13.10.2010 tarihinde tasfiyesi yapılarak kapatıldığı anlaşılmaktadır. Davacının hizmetinin geçmiş olduğu tüzel kişiliğin dernek olduğu ve fakat 13.10.2010 tarihinde tasfiyesi yapılarak kapatıldığı anlaşıldığından HMK 124 üncü maddesine göre Nizip Belediyesi OIimpiyat Spor Kulübü Derneğinin ihyasının sağlanarak, davada usulünce taraf olması sağlanması, delilleri sorularak dosyaya kazandırılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmadan karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.12.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.