Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/11085 E. 2023/11207 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/60 E., 2023/135 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın kabulü Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararın bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalılardan işverene ait işyerinde 05.05.1990 - 30.01.1999 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir II.CEVAP Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu aracı kiraladığını, kendi nam ve hesabına hizmet akdine bağlı olmaksızın bağımsız olarak esnaf şoför olarak çalıştığını, davanın zamanaşımı yönünden reddinin gerektiğini, davacının kiracı olduğu dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerini fazla göstermiş olduğunu, keza buna ait bilgi ve belgelerin dosyaya sunulacağını, davacının şoförler derneğine kayıtlı esnaf olduğundan sigortalı olabilmesinin mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III.MAHKEME KARARI Mahkemenin 19.09.2008 tarihli ve 2003/1016 - 2008/717 E.K. sayılı kararıyla; ispatlanmayan davanın reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 04.03.2010 günlü ve 2009/2916 - 2010/2307 E.K. sayılı ilamı ile "Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı adına davalı işyerinden işe giriş bildirgesi verilmediği, davacının davalı işyerinden bildiriminin yapılmadığı, 1987 yılından sonra herhangi bir işyerinden bildiriminin bulunmadığı, işyerinin 11.09.2003 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, ... 8. İş Mahkemesinin 13.02.2002 tarih ve 1999/708 Esas ve 2002/35 Karar sayılı ilamı ile davacının 15.05.1990 - 30.01.1999 tarihleri arasındaki işçilik alacaklarının tahsiline karar verildiği, ... plaka sayılı aracın 10.10.1990 tarihli Noter senedine göre 07.11.1990 tarihinden itibaren davalı adına kayıtlı olduğu, aynı araçta davacı adına kesilmiş 03.12.1997 ve 27.01.1998 tarihli trafik ceza tutanaklarının bulunduğu, davacı ve davalı tanıklarının davacının davalıya ait sözkonusu araçta şoför olarak çalıştığı yönünde beyanda bulundukları, Mahkemece dinlenen tanıkların bordrolu tanıklar olmadığı, aynı hatta çalışmadıkları, başka işyerlerinde sigortalı göründükleri gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve güçlü bir delil olan kesinleşen işçilik alacakları davası nazara alınarak soruşturma genişletilip davacının eylemli olarak davalıya ait minibüs işyerinde çalışıp çalışmadığı ve çalışmasının niteliği yeterince araştırılmadan eksik inceleme ve araştırma ile istemin reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, yapılacak işin; davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınarak, soruşturmayı genişletmek, davacının çalıştığını iddia ettiği minibüs hattında aynı dönemde çalışan araçları ve araç sahiplerini ilgili meslek odasından, belediye başkanlığından ve trafik şubesinden sormak, gerekirse minibüs hattının bulunduğu durağa komşu işyerlerini tespit etmek, davacı ile birlikte çalışmış diğer araç sahibi işverenler ile komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına, resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlarını ya da araç sahibi işverenler ile komşu işyeri sahiplerini tespit edip beyanlarına başvurmak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermek olduğu" belirtilerek hüküm bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 27.03.2014 tarihli ve 2010/543 - 2014/90 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan incelemede, işyerinin 11.09.2003 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, ... 8. İş Mahkemesinin 13.02.2002 tarih ve 1399/708 Esas 2002/35 sayılı kararı ile davacının 15.05.1990 - 30.01.1990 tarihleri arasındaki ... plakalı aracın 10.10.1990 tarihli noter senedine göre 07.10.1999 tarihinden itibaren davalı adına kayıtlı olduğu, aynı araçta davacı adına kesilmiş, 03.12.21997 ve 27.01.1998 tarihli trafik ceza tutanaklarının bulunduğu, davacı ve davalı tanıklarının davacının davalıya ait söz konusu araçta şoför olarak çalıştığı yönünde beyanda bulundukları, bozmadan sonra dinlenen davacı tanığı Remzi Güner'in davacı ile birlikte ... plakalı minübüste dönüşümlü olarak çalıştıklarını kendisinin 1993 yılı sonlarında başladığını, davacı ile Yenibosna-Topkapı durağında çalıştıklarını, davacının sabahtan öğlene kadar kendisinin de 12 de çalışmaya başladığını, kendisinin çalıştığı dönemde davacının da sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığını beyan ettiği, tüm bu olgular karşısında davacının davalıya ait araçta bilirkişi raporunda belirlenen, tarihler içerisinde sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığı kanaatine varılarak, 1-Davacının davalı ...' ye ait işyerinde; 15.05.1990-01.08.1990 tarihleri arasında 80 gün günlük brüt 19,500 TL 01.08.1990-01.08.1991 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 35.880 TL 01.08.1991-01.08.1992 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 69.407 TL 01.08.1992-01.08.1993 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 125.580 TL 01.08.1993-20.05.1994 tarihleri arasında 280 gün günlük brüt 216.450 TL 20.05.1994-01.09.1994 tarihleri arasında 100 gün günlük brüt 216.450 TL 01.09.1994-01.09.1995 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 361.725 TL 01.09.1995-01.08.1996 tarihleri arasında 330 gün günlük brüt 733.200 TL 01.08.1996-01.08.1997 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 1.474.200 TL 01.08.1997-01.08.1998 tarihleri arasında 360 gün günlük brüt 3.071.250 TL 01.08.1998-01.01.1999 tarihleri arasında 150 gün günlük brüt 4.146.090 TL 01.01.1999-30.01.1999 tarihleri arasında 30 gün günlük brüt 6.781.500 TL ücretle çalıştığının tespitine (o dönemdeki TL karşılıkları esas alınmıştır) karar verilmiştir. C. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 04.12.2014 günlü ve 2014/12224 - 2014/26130 E.K. sayılı ilamı ile ".. mahkemece dinlenen tanıkların nizalı dönemin tamamında çalışması olmadığı gibi, dinlenen diğer tanıkların da yerleşik Yargıtay içtihatlarında belirtilen tanık niteliğinde olmadığı ve buna göre mahkemece karar altına alınan şekilde çalışmanın kanıtlanamadığı anlaşılmakla, yapılacak işin, davacının çalıştığını belirttiği minibüs hattında ihtilaflı dönemin tamamında çalışmış ve isimleri Bahçelievler-Kocasinan Kamyon, Kamyonet, Otobüs, Minübüs, Otomobil ve Şoförler Esnaf Odası tarafından bildirilen komşu işyeri şoförleri veya araç sahiplerinden res'en tespit edilen başkaca şoför ve araç sahiplerinin tanık sıfatıyla bilgilerine başvurmak, çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu" belirtilerek hüküm bozulmuştur. D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 23.06.2022 tarihli ve 2015/17 - 2022/155 E.K. sayılı kararı ile; incelenen dosya kapsamı, toplanan deliller, yargıtay bozma ilamı, aldırılan bilirkişi raporu içeriği, ... 8. İş Mahkemesinin 1999/708 Esas- 2002/35 K.sayılı kararı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisi ..., davalılardan ...'ye ait ... plakalı minibüste 05.05.1990-30.01.1999 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiş, davacının davalıya ait işyerinden hizmet bildiriminin yapılmadığı, talep edilen dönemin sonu olan 30.01.1999 tarihinden dava tarihi olan 01.10.2003 tarihine kadar 5 yıllık süre geçmediğinden hak düşürücü sürenin geçmediği, işyerinin talep konusu dönemde faal ve kapsamda olduğu, davacının dava konusu dönemde başka işyerinden bildiriminin bulunmadığı, SGM kayıtları, trafik kayıtları, oda kayıtları, vergi kayıtları, işyeri sicil kaydı, işyeri faaliyetine dair kayıtlar, trafik ceza tutanakları, işçilik alacaklarına yönelik taraflar arasında kesinleşen ... 8. İş Mahkemesinin 1999/708 Esas- 2002/35 K.sayılı kararı, fiili çalışmayı doğrulayan tanık beyanları nazara alındığında, davacılarının murisi ...'ın dava konusu dönemde, davalı işveren nezdinde 05.05.1990-30.01.1999 tarihleri arasında aşağıda belirtilen süre ve ücret karşılığında fiili olarak çalıştığının kanıtladığı gerekçesiyle, Davanın kabulü ile; Davacıların murisi ...'ın davalı ...'ye ait iş yerinde, 15.05.1990-01.08.1990 tarihleri arasında 80 gün, günlük brüt 19.500 TL, 01.08.1990-31.07.1991 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 35.880 TL, 01.08.1991-31.07.1992 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 69.407 TL, 01.08.1992-31.07.1993 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 125.880 TL, 01.08.1993-19.05.1994 tarihleri arasında 280 gün, günlük brüt 216.450 TL, 20.05.1994-31.08.1994 tarihleri arasında 100 gün, günlük brüt 216.450 TL, 01.09.1994-31.08.1995 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 361.725 TL, 01.09.1995-31.07.1996 tarihleri arasında 330 gün, günlük brüt 733.200 TL, 01.08.1996-31.07.1997 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 1.474.200 TL, 01.08.1997-31.07.1998 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 3.071.250 TL, 01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, günlük brüt 4.146.090 TL, 01.01.1999-30.01.1999 tarihleri arasında 30 gün, günlük brüt 6.781.500 TL ücretle çalıştığının tespitine, ( o dönemdeki TL karşılıkları esas alınmıştır) karar verilmiştir. E. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 15.11.2022 günlü ve 2022/11218 - 2022/14157 E.K. sayılı ilamı ile; "..bozma gereği tam olarak yerine getirilmeden hüküm kurulduğu, somut olayda, davacının ücrete ilişkin bir talebi olmamasına rağmen, Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin tespitinin istenmiş olması karşısında, asgari ücret üzerinden tespit hükmü kurulması gerekirken, talep talep aşılmak suretiyle yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu" belirtilerek hüküm bozulmuştur. F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 15.06.2023 tarihli ve 2023/60 - 2023/135 E.K. sayılı kararı ile; incelenen dosya kapsamı, toplanan deliller, Yargıtay bozma ilamı, aldırılan bilirkişi raporu içeriği, ... 8 İş Mahkemesinin 1999/708 Esas- 2002/35 K.sayılı kararı hep birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisi ..., davalılardan ...'ye ait ... plakalı minibüste 05.05.1990-30.01.1999 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiş, davacının davalıya ait işyerinden hizmet bildiriminin yapılmadığı, talep edilen dönemin sonu olan 30.01.1999 tarihinden dava tarihi olan 01.10.2003 tarihine kadar 5 yıllık süre geçmediğinden hak düşürücü sürenin geçmediği, işyerinin talep konusu dönemde faal ve kapsamda olduğu, davacının dava konusu dönemde başka işyerinden bildiriminin bulunmadığı, SGM kayıtları, trafik kayıtları, oda kayıtları, vergi kayıtları, işyeri sicil kaydı, işyeri faaliyetine dair kayıtlar, trafik ceza tutanakları, işçilik alacaklarına yönelik taraflar arasında kesinleşen ... 8. İş Mahkemesinin 1999/708 Esas- 2002/35 K.sayılı kararı, fiili çalışmayı doğrulayan tanık beyanları nazara alındığında, davacıların murisi ...'ın dava konusu dönemde, davalı işveren nezdinde 05.05.1990-30.01.1999 tarihleri arasında aşağıda belirtilen süre ve prime esas asgari kazanç (asgari ücret) ile çalıştığının kanıtladığı gerekçesiyle, 1-Davanın kabulü ile; Davacıların murisi ...'ın davalı ...'ye ait iş yerinde, 15.05.1990-01.08.1990 tarihleri arasında 80 gün, 01.08.1990-31.07.1991 tarihleri arasında 360 gün, 01.08.1991-31.07.1992 tarihleri arasında 360 gün, 01.08.1992-31.07.1993 tarihleri arasında 360 gün, 01.08.1993-19.05.1994 tarihleri arasında 280 gün, 20.05.1994-31.08.1994 tarihleri arasında 100 gün, 01.09.1994-31.08.1995 tarihleri arasında 360 gün, 01.09.1995-31.07.1996 tarihleri arasında 330 gün, 01.08.1996-31.07.1997 tarihleri arasında 360 gün, 01.08.1997-31.07.1998 tarihleri arasında 360 gün, 01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, 01.01.1999-30.01.1999 tarihleri arasında 30 gün, prime esas asgari kazançla çalıştığının tespitine, karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı ... vekili; hak düşürücü sürenin dikkate alınmadığını, dinlenen tanıkların bordro tanığı olmadığını, aynı hatta çalışan şoförler de olmadığını, bu itibarla beyanlarının hükme esas alınamayacağını, davacının çalışmalarının Kuruma bildirilen kadar olduğunu, aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle ispatlanamadığını, toplanan deliller yetersiz olmasına rağmen, davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. 2.Davalı SGK vekili; talep edilen sürelerin hak düşürücü süreye uğramasına rağmen, Mahkemece bu husus gözetilmeden karar verildiğini, davacının çalışmalarının Kurum kayıtlarında görüldüğü kadar olduğunu, aksinin ancak aynı değerde yazılı delil ve belgeler ile ispat edilmesi gerektiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilmesini kabul etmediklerini, dosyada dinlenen tanıkların Yargıtayın tanıklık edebilmek için aradığı niteliklere sahip olmadıklarını belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacılar murisinin, davalı işveren nezdinde 05.05.1990 – 30.01.1999 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10 uncu maddesi. 3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 14.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi