Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/11036 E. 2023/11688 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/523 E., 2023/199 K. KARAR : Kısmen kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen BağKur sigortalılık süresinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, çok uzun yıllar öncesinden beri kendi nam ve hesabına çiftçilik yaparak geçimini sağladığını, hatta 13.06.1996 tarihinde Güney Ziraat Odasına kayıt olarak 2001 yılı sonrasında da tarımsal desteklemelerden yararlandığını, üstelik odaya 25.941 m2 yüz ölçümlü tarlasında tarımsal faaliyette bulunduğunu bildirdiğini, Ziraat Odası üyelik aidatlarını da ödediğini, dolayısıyla ortada geçerli bir ziraat odası kaydının olduğunu, müvekkilinin 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi hükmü kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olmak için 05.05.2012 tarihinde davalı Kuruma başvurduğunu ve talebi doğrultusunda sigortalılık tescilinin yapıldığını, zira bunun için tek şartın devam eden ziraat odası kaydı veya yeni kayıt yaptırmak olduğunu, ancak her nedense davalı Kurum tarafından müvekkilinin Güney Ziraat Odası kaydı yok sayılarak 4/1-b bendi kapsamındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin de iptal edildiğini ve prim ödemesi kadar 27.04.2012 - 31.05.2012 tarihleri arası tescilinin devam ettirildiğini, bu hususa ilişkin olarak davalı Kuruma başvuruda bulunarak müvekkilinin sigortalılık tescilinin devam ettirilmesini istediklerini, ancak başvurudan da olumlu sonuç alamadıklarını beyanla; müvekkilinin Ziraat Odası kaydının geçerli olduğunun tespitine, müvekkilinin 02.05.2012 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine ve aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde;davanın haksız ve mesnetten yoksun açılmış bir dava olup, reddi gerektiğini, davanın süresinde açılmadığını, hak düşürücü süre geçtikten sonra açılmış olduğunu, davacının 02.05.2012 tarihinden itibaren 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi kapsamında tarım Bağ-Kur sigortalılığının tescilini talep ettiğini, davacının bu hususa ilişkin olarak müvekkili Kuruma yazılı olarak başvuru yaptığını, Kurumun 14.06.2018 tarihli ve 5989562 sayılı yazısıyla davacının başvurusuna cevap verildiğini, davacının taleplerinin gerekli şartları taşımadığını, dolayısıyla Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olup, davacının taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının bu kayıtların aksini ancak aynı değerdeki yazılı belgelerle ispatlayabileceğini beyanla; davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 21.01.2021 tarihli ve 2020/37 E., 2021/26 K., sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile 1-Davacının 01.06.2012 - 22.11.2017 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline, 2-Davacının Ziraat Odası kaydının geçerli olduğunun tespitine yönelik talebinin reddine, dair hüküm kurulmuştur. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 03.06.2021 tarihli ve 2021/1379 E., 2021/1552 K., sayılı kararıyla; dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, Denizli 4. İş Mahkemesi 2020/37 Esas 2021/26 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin, 04.06.2020 tarihli ve 2019/4486 E., 2020/2842 K. sayılı kararıyla; tarımsal faaliyet araştırması yapılarak sonucuna göre karar verilmesi için İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile bozulmasına karar verilen Mahkemenin önceki hükmü doğrultusunda, davacının talebi doğrultusunda, iptal edilen sigortalılık hizmetlerinin ait olduğu dava konusu dönemde 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine ve aksine kurum işleminin iptaline, davacının Ziraat Odası kaydının geçerli olduğunun tespiti talebinin ise reddine dair olmak üzere davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile davacının 01.06.2012 - 22.11.2017 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinin 4 no.lu alt bendi kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, aksine Kurum işleminin iptaline, davacının Ziraat Odası kaydının geçerli olduğunun tespitine yönelik talebinin reddine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; toplanan deliller ile tarımsal faaliyetin ıspat edilemediğini, tanıkların beyanları ile karar verilecek ise tüm beyanların tereddüte yer vermeyecek açıklıkta olması gerektiğini belirterek eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Bağ-Kur sigortalılık süresinin tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı olan 2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların sigortalı sayılacakları belirtilmiş, 3 üncü maddenin (b) bendinde, bu Kanunda geçen “tarımsal faaliyette bulunanlar”ın, kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya özgü yerlerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan yararlanmak suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından korunmasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanları ifade ettiği açıklanmıştır. Ayrıca 5 inci maddede, yasal süresinde kayıt ve tescillerini yaptırmayanların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi izleyen ay başından itibaren başlayacağı, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6 ncı maddede, bu Kanuna göre sigortalı sayılanların sigortalılıklarının tarımsal faaliyetlerine son verdiklerinde sona ereceği, 7 nci maddede, kişilerin bu Kanuna göre sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç 3 ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorunda oldukları, 9 uncu maddede, bu zorunluluğa uymayanların tescil işlemlerinin Kurumca kendiliğinden yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan davanın diğer yasal dayanağı niteliğindeki 5510 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinde tarımsal faaliyet, 2926 sayılı Kanun'un 3/b maddesinde öngörüldüğü şekilde tanımlandıktan sonra 4 üncü maddenin 1 inci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde, hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız tarımsal faaliyette bulunanların sigortalı sayılacakları belirtilmiş, 7 nci maddede sigorta hak ve yükümlülüklerinin, tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca veya kendilerince, 1 yıl içinde bildirilmesi durumunda kaydedildiği tarihten, bu süre içinde bildirilmemesi halinde ise bildirimin Kuruma yapıldığı tarihten itibaren başlayacağı öngörülmüştür. 02.08.2003 günü yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılan 2926 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi ve 4956 sayılı Kanun'un 27 nci maddesi ile değişikliğe uğrayan 1479 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi hükümlerinde kanun koyucu, Kurumun prim alacaklarının Bakanlar Kurulu kararı ile ürün bedellerinden tevkif suretiyle tahsil edilebilmesine imkan tanımıştır. Buna göre, tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla ilgili sigorta primlerinin, ilgiliye ödenmesi gereken ürün bedellerinden kesilerek o kişi adına Kurum hesabına yatırılmak suretiyle tahsil edilmesi durumunda, kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi belirtilen şekildeki prim ödeme olgusunun, tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan kişinin kayıt ve tescil konusundaki iradesini ortaya koyduğunun kanıtı olarak kabulü gerekmektedir. Tarımsal faaliyet olgusunun kanıtlanmış olması, tescilli sigortalılar yönünden tescil tarihinden, tescili bulunmayanlar yönünden ise ilk prim ödemesinin veya tevkifatın gerçekleştirildiği tarihten sonraki sürelere ilişkin olumlu sonuç doğurmaktadır. Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan Kanunlarda 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesinde açıklanan hizmet tespiti davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemesi ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının öngörülmesi karşısında, tescil veya iradi prim ödemesi ya da prim tevkifatı öncesine ait dönem yönünden tarımsal faaliyet ve buna dayalı Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti söz konusu olamayacaktır. Ayrıca belirtilmelidir ki, tarımsal faaliyete kabul edilebilir süreyi aşar uzunlukta ara verilmesi durumunda Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yeniden başlayabilmesi, tescil başvurusu, iradi prim ödeme, prim tevkifatı olgularından herhangi birinin gerçekleşmesine bağlıdır. 3. Değerlendirme 1. 13.06.1996 Ziraat Odası kaydı olduğunu bildiren ve 05.05.2012 tarihinde Kuruma intikal eden Bağ-Kur giriş bildirgesine istinaden davacının tescilinin Kurumca 5510 sayılı Kanun'un 4/b-4 ve 8 inci madde gereğince 27.04.2012 tarihinde tescil edilerek başlatıldığı, davacının prim ödemesinin bulunmadığı, Güney Ziraat Odasının, davacının 13.06.1996 - 05.03.2018 arasında kayıtlı olduğunu bildirdiği halde davalı Kurum denetmeni tarafından düzenlenen 28.03.2016 tarihli ve 2016/06 sayılı araştırma inceleme raporu ve ekleri ile Güney Ziraat Odası Başkanlığına ait 01.01.1994 - 01.10.2008 tarihleri arasındaki üye listesinde, üye sicil numaralarının ve kayıt tarihlerinin, birbirini takip eder nitelikte olduğunun, sicil numaralarının kayıtlı bulunulan mahalleye göre sırayla verildiğinin ve bu şekilde 6469 üyenin bulunduğunun, sosyal güvenlik denetmeni Ahmet Çelen tarafından düzenlenen 22/04/2015 tarihli ve 2015/33 sayılı raporda, her ne kadar Güney Ziraat Odasının 01.10.2008 tarihinden önceki üyelik kayıtlarına itibar edilmemesi gerektiği kanaatine ulaşılmış olsa da yapılan incelemede oda kayıtlarının tamamının geçersiz kılınmasını gerektirecek bir usulsüzlüğün olmadığının tespit edildiği belirtilerek 01.01.1994 - 01.10.2008 tarihleri arasında Güney Ziraat Odasına kayıtlı üyeler hakkında, yapılan incelemeler neticesinde düzenlenen listeye göre işlem yapılması yönünde görüş bildirilmiş olup, rapora ekli listede geçen davacıya ilişkin olarak kayıt olmadığı gerekçesiyle iptal ibaresine yer verilmiş ve neticede 27.04.2012 tarihinde başlatılan Bağ-Kur tescili ziraat oda kaydının usulsüz olduğunun denetmen raporu ile tespit edildiğinden davacının tescil kaydı (4) kodu ile davalı Kurum tarafından iptal edilmiş, Mahkemenin davanın kısmen kabulüne dair kararı ayrıntısı bozma ilamında belirtildiği şekilde tarımsal faaliyet araştırma yapılması için bozulmuştur. 2.Bozma ilamı doğrultusunda Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmada; davacının tarımsal faaliyetine ilişkin olarak davacı vekili tarafından Mahkemeye sunulan beyan dilekçesinde, davacı müvekkilinin 2012-2017 yılları arasında yetiştirdiği ürünler nedeniyle sigorta prim tevkifatını ödemediğini, bu süre zarfında tütün vs. ürün yetiştirmediğini ve dolayısıyla teslim etmediğini, müvekkilinin önceleri arpa ve buğday yetiştirdiğini, yaklaşık 10 yıldan bu yana da taşınmazında kekik yetiştirmekte olduğunu, bu ürünlerini de köylerine gelen şahıslara sattığını, bu ürünler nedeniyle de herhangi bir tevkifat vs. söz konusu olmadığını beyan ettiği dilekçesini sunduğu, Vergi Dairesinden gelen yazı cevabı ile de davacının herhangi bir faaliyetten dolayı mükellefiyet kaydının bulunmadığı, Tarım Kredi Kooperatifi yazısına göre davacının kaydının bulunmadığı ve tarımsal kredi kullanmadığının tespit edildiği, Noterler Birliği yazısına göre de davacı adına aktif ve pasif araç kaydı bulunmadığının bildirdiği anlaşılmıştır. 3. Mahkemece yapılan araştırma neticesinde, bozma öncesi ve bozma sonrasında toplanan deliller ile davacının tarımsal faaliyetine ilişkin herhangi bir tespitin yapılmamış olması karşısında davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksini kabul ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 22.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi