Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2022/9377 E. 2023/9971 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2016/522 E., 2019/671 K. DAVA TARİHİ : 06.02.2009 KARAR : Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiş; bu kararın da bozulması üzerine Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Davanın kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme

sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı, 29.06.2000-14.03.2005 tarihleri arasında davalı ... nezdinde sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitini istemiştir.

II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI Edirne İş Mahkemesinin 11.12.2009 tarihli ve 56-424 sayılı kararı ile; davanın kabulüne,

"Bilirkişi raporunda açıklandığı gibi davacının davalı ... emrinde 29.6.2000-14.3.2005 tarihleri arasında,

2000 yılı 2. dönem 86 gün, 3 dönem 86 gün,

2001 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 82 gün, 3. dönem 98 gün,

2002 yılı, 1. dönem 116 gün, 2. dönem 36 gün, 3. dönem 105 gün,

2003 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 120 gün, 3. dönem 120 gün,

2004 yılı, Ocak ayında 30 gün, Şubat ayında 30 gün, Mart ayında 30 gün, Nisan ayında 30, Mayıs ayında 30, Haziran ayında 30, Temmuz ayında 17, Aralık ayında 13 gün,

2005 yılı Ocak ayında 30 gün süre ile günün asgari ücreti üzerinden sigortasız olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. İlk Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 30.03.2011 tarih ve 2009/18243-2011/4529 sayılı kararında;

Bu tür sigortalı hizmetlerin saptanmasına ilişkin davaların kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu bulunduğu açıktır. Bu bakımdan; hizmetlerin geçtiği, ücret bordroları, puantaj kayıtları gibi varsa tüm işyeri kayıtları davalı işveren belediyeden celbedilmeli; Kurum nezdindeki işyeri dosyası ile varsa, işyerine ilişkin sigorta müfettiş raporları, Kurum saptamaları araştırılarak davalı Kuruma verilmiş 2004/7. aydan önceki dönem bordroları celbedilmeli, dönem bordrolarından kayden çalışması görünen diğer bordro tanıkları re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı; bulunabildiği takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı; varsa işçilik hakları dava dosyası getirtilmeli, o davada dinlenilen tanıkların anlatımları ile işbu davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanıkların beyanları arasında ki mevcut çelişkiler giderilmeli; hizmetin geçtiği iddia edilen işyerinin resmi bir işyeri olduğu ve kayıtların da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği nazara alınarak, sigortalının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu ve de özellikle, tespite konu dönemde kısa süreli bildirimlerin yapıldığı firmalar ile Belediye arasında ne tür bir ilişki bulunduğu, bu bildirimlerin davalı belediyenin talimatıyla yapılıp yapılmadığı da irdelenerek, buna ilişkin varsa sözleşme ve ihale belgeleri de celbedilerek yeterince araştırılmalı; çalışmanın varlığı ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 10.10.2013 tarihli ve 2011/458-2013/336 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne,

"Bilirkişi raporunda açıklandığı gibi davacının davalı ... emrinde 29.6.2000-14.3.2005 tarihleri arasında,

2000 yılı 2. dönem 86 gün, 3 dönem 86 gün,

2001 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 82 gün, 3. dönem 98 gün,

2002 yılı, 1. dönem 116 gün, 2. dönem 36 gün, 3. dönem 105 gün,

2003 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 120 gün, 3. dönem 120 gün,

2004 yılı, Ocak ayında 30 gün, Şubat ayında 30 gün, Mart ayında 30 gün, Nisan ayında 30, Mayıs ayında 30, Haziran ayında 30, Temmuz ayında 17, Aralık ayında 13 gün,

2005 yılı Ocak ayında 30 gün süre ile günün asgari ücreti üzerinden sigortasız olarak çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 30.01.2014 tarih ve 2013/24666-2014/1773 Karar sayılı kararında;

Dosya kapsamına göre, bu dönemde davalı ... tarafından 2004/7. ayı ile 14.3.2005 tarihleri arasında davalı belediyeden kısmi çalışma bildirimleri yapılmış olup, öncesi de dava dışı işverenliklerden bildirim yapıldığı, bu işverenlerin belediyeden iş alan firmalar olduğu, bu nedenle farklı işverenliklerden bildirm yapıldığı kabul edilmiş ise de, belediye tarafından, sadece, ... Temizlik şirketine ait ihale ve sözleşme belgeleri gönderilmiş olup, ..., ... İnşaat Ltd Şti, ..., ... Ltd Şti ve ...'in davalı ... ile bağlantısı ortaya konulmamıştır. Mahkemece, davacı isticvap edilerek, bu dönemde nerelerde çalıştığı, bu bildirimlerin neden başka işverenliklerden yapıldığı sorulmalı, bu işverenlerin davalı belediyeden iş alan firmalar olup olmadığı ve hangi dönemlerde hangi işlerin verildiği belediyeden sorulmalıdır. Öte yandan, 2004/7. aydan sonraki döneme ait dönem bordroları getirilmiş olup, 2000-2004 arası dönem bordroları getirilmemiştir. Mahkemece, 2000-2004 arası dönem bordroları da getirtilerek, uyuşmazlık konusu dönemin tümü bakımından dönem bordro çalışanları dinlenerek davacının çalışmalarının süresi ve kesintili olup olmadığı konusunda beyanları alınmalıdır gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin 03.12.2015 tarih 2014/198-2015/480 sayılı kararı ile davanın kabulüne,

"Bilirkişi raporunda açıklandığı gibi davacının davalı ... emrinde 29.6.2000-14.3.2005 tarihleri arasında,

2000 yılı 2. dönem 86 gün, 3 dönem 86 gün,

2001 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 82 gün, 3. dönem 98 gün,

2002 yılı, 1. dönem 116 gün, 2. dönem 36 gün, 3. dönem 105 gün,

2003 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 120 gün, 3. dönem 120 gün,

2004 yılı, Ocak ayında 30 gün, Şubat ayında 30 gün, Mart ayında 30 gün, Nisan ayında 30, Mayıs ayında 30, Haziran ayında 30, Temmuz ayında 17, Aralık ayında 13 gün,

2005 yılı Ocak ayında 30 gün süre ile günün asgari ücreti üzerinden sigortalı olarak çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.

E. 3 üncü Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 31.05.2016 tarih ve 2016/1218-2016/8901 sayılı kararında,

506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi ile “işveren; ...sigortalıları çalıştıran ... kişiler...” olarak tanımlanmış olup, iş kazası tespitine yönelik davalarda verilecek karar işverenin hak alanını etkileyeceğinden, husumetin işverene yöneltilmesinde yasal zorunluluk vardır. Hal böyle olunca, Mahkemece verilen kararın, sigorta bildirimlerini yapan dava dışı işverenlerin hak alanını etkileyip, bir takım yaptırımlarla karşı karşıya kalması sonucunu doğuracağından, bildirimleri yapan gerçek ve tüzel kişilere de husumet yöneltildikten sonra, bildirime konu sürelerin fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı kendi işyeri dönem bordro tanıkları dinlenerek, ayrıca davalı belediyenin 26227 sicil no’lu işyerine ait 2000-2004 dönem bordroları Kurumdan celbedilerek, tüm dönem bordro çalışanları tanık sıfatıyla dinlenerek, çalışmaların hangi işveren nezdinde geçtiği, emir ve talimatları kimin verdiği, çalışmanın süresi ve kesintili olup olmadığı bilgi ve görgülerine başvurularak sonucuna göre hüküm kurulmalıdır gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne,

"Davacının davalı ... emrinde 29.6.2000-14.3.2005 tarihleri arasında,

2000 yılı 2. dönem 86 gün, 3 dönem 86 gün,

2001 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 82 gün, 3. dönem 98 gün,

2002 yılı, 1. dönem 116 gün, 2. dönem 36 gün, 3. dönem 105 gün,

2003 yılı 1. dönem 120 gün, 2. dönem 120 gün, 3. dönem 120 gün,

2004 yılı, Ocak ayında 30 gün, Şubat ayında 30 gün, Mart ayında 30 gün, Nisan ayında 30, Mayıs ayında 30, Haziran ayında 30, Temmuz ayında 17, Aralık ayında 13 gün,

2005 yılı Ocak ayında 30 gün süre ile günün asgari ücreti üzerinden sigortalı olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ve Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili; davacının çalışmaları ispatlanmadan karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili; davacının davasının reddi gerektiğini belirtilerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 86 ıncı maddesinin dokuzuncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme Mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince davacının beyanı alınarak, davalı kamu kurumu işyeri olan bankada kimlerle çalıştığı, emir ve talimatları kimden aldığı, ne iş yaptığı, ödemelerin nasıl, ne şekilde, hangi işlemler sonucu yapıldığı açıklattırılarak davacının davası somutlaştırılmalı; bankadan ilgili birimlerdeki bu çalışmaları ile ilgili işe giriş çıkış bilgileri, sözleşmeler, ücret bordroları, puantaj kayıtları istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa bu birimlerde diğer çalışanların listesi ve işyeri bordroları istenerek bu birimler nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, ara dönemlerde sözleşme var ise sonrasında davacının çalıştığını iddia ettiği birimlerde aynı şekilde tanıklar dinlenilmeli, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı, resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli, ayrıca davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen şekilde değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.