İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/539 E. 2024/618 K.

T.C. İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/539 Esas KARAR NO : 2024/618 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 03/07/2024 KARAR TARİHİ : 15/10/2024 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı dava dilekçesinde özetle;...Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin keşidecisi olduğu dava konusu çeklerin, müvekkilinin uhdesinde bulunmaktayken 02/07/2024 tarihinde kaybolduğunu ve tüm aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkilinin, söz konusu kaybolan çekleri başka şahısların eline geçmesinden ve kötü niyetli şekilde kullanılmasından endişelenmekte olup böyle bir olayın vuku bulması halinde müvekkili açısından telafisi imkansız zararların doğacağının şüphesiz olduğunu Ziraat Bankası Osmangazi - Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli çekin müvekkilinin haklarına halel gelmemesi amacı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818. maddesi yollamasıyla uygulanacak 757. maddesi hükmü doğrultusunda söz konusu çekin iptalini sağlamak için işbu davayı açmak zorunluluğu doğduğunu, öncelikle söz konusu çeklin dava sonuna kadar ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve çekin iptali ve ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir. DELİLLER: 1-...Bankası Osmangazi - Bayraklı/izmir Şubesi, Keşidecisi ... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL tutarlı çek fotokopisi 2-Davacı tarafın iddia ve beyanları, 3-Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler, 4-Dava konusu çekin ait olduğu banka şubesi nezdinde dava konusu çek ait kayıtlar, 5-İzmir ...Asliye Ticaret Mahkemesi (4 nolu kalem )nin...Esas sayılı dosyası, 6-Türkiye Cumhuriyet ... Bankası Anonim Şirketi'nin 06/08/2024 tarihli yazı cevabı, 7-...Bankası'nın 15/08/2024 havale tarihli yazı cevabı 8-Sair deliller. DAVA KONUSU: Açılan dava, ... Osmangazi - Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi ...Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu taktirde mahkeme tarafından karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanı ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü içermektedir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780. ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. Türk Ticaret Kanunu'nun 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye ver verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali, kıymetli evrakta hak ile çek arasındaki sıkı bağlılığın, çekin zayi edilmesi halinde ortaya çıkaracağı haksızlıkları önleme ihtiyacından doğmuştur, yetkili hamil veya lehtar tarafından zayi edilen çekin hak sahipliğini teşhis fonksiyonunu ortadan kaldırarak ve dilekçe sahibinin söz konusu hakka sahip olduğu konusunda bir karine yaratarak bu hakkı çekişmesiz olarak talep etmesini sağlamaya yönelik nizasız kaza yani hasımsız dava konusu bir işlemdir. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilecek iptal kararı ile birlikte borçlu, bono, poliçe veya çeki ibraz edilmeden ödeme imkanına kavuşmaktadır (Özkan Gültekin, Öğretide ve Uygulamada Kıymetli Evrakın Ziya ve İptali, Ankara-2006, s.51). Kıymetli evrak iptali veya çek iptali davalarında amaç, kıymetli evrakı ibraz mecburiyetinde olan ve çekin zilyetliğini kaybetmesi nedeniyle bu zorunluluğu yerine getiremeyen lehtar veya hamile hakkının mevcudiyetini kanıtlamak bakımından bir imkan sunmak, aynı zamanda lehtar veya hamilin çeki ibraz edememekten dolayı alacak hakkını kullanmaktan mahrum kalmasını önlemektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesinde kıymetli evrakın iptali ve önleyici önlemler konusunda düzenleme yapılmıştır. Yapılan düzenleme uyarınca kıymetli evrakı iradesi dışında elinden çıkan kişi muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesi amacıyla ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurabilir. Mahkeme, ödemeyi men eden kararında ayrıca muhataba vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdii etmeye izin verir ve tevdii yerini gösterir. Türk Ticaret Kanunu'nun 758. maddesinde yapılan düzenleme uyarınca poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi durumunda mahkeme dilekçe sahibine iade davası için uygun bir süre vereceği düzenlenmiş, verilen süre içinde dava açılmazsa mahkemenin muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldıracağı belirlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi hükmüne göre de poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmemesi halinde poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 18/04/2012 tarih ve 2012/4860 Esas 2012/6267 Karar sayılı ilamı ile de kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin davalarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu belirlenmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/11-1884 Esas 2015/1059 Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde; (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir (2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise; '' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca; ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.'' 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir. Anılan maddeler ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı, çeki kaybeden yetkili hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. Dava dilekçesindeki açıklamalar ve dava dilekçesine ekli çek sureti göz önünde bulundurulduğunda, davacının dava konusu çeki yetkili hamil sıfatıyla elinde bulundurduğu ve davanın açılışı sırasında dava konusu çeke ilişkin çek iptali davası açmakta hukuki yararı bulunduğu ortadadır. Çek iptali davalarına özgü gerekli ilanların yapılması amacıyla Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'ne müzekkere yazılarak dava konusu çeke ilişkin ilanların yapılması sağlanmış ve ilanların yapıldığı gazete suretleri dosya arasına alınmıştır. ... Bankası Osmangazi - Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi ...Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli çekin keşide tarihi itibariyle ibraz edilip edilmediği, ibraz edilmesi halinde hangi tarihte ve kim tarafından ibraz edildiğinin, ödeme yapılması halinde kime, ne miktar ödeme yapıldığının bildirilmesi ile birlikte ibraz edilmesi halinde çekin arkalı önlü onaylı bir örneği ile ibraz edene ait varsa kimlik bilgisi ya da ticari unvanını gösterir belge örnekleri ile ilgili belge örneklerinin gönderilmesinin istenilmiş, müzekkere cevabında davaya konu çekin takas aracılığı ile ibraz edildiğini, ... Bankası teminat çeki olduğu, cirodaki vergi numaralarının ...Anonim Şirketi v...Anonim Şirketi olarak belirtildiğini, ...Bankası'nın 15/08/2024 havale tarihli yazıları ile söz konusu çekin ... Anonim Şirketi tarafından tarafından ibraz edildiği, ödeme yasağı nedeniyle işlem görmediği bildirilmiştir. Davacı vekili 03/09/2024 tarihli dilekçesinde; iş bu dosyaya konu çekin kaybolmasından dolayı mahkememiz dosyasından tedbir kararı alındığını, daha sonra çekin bankaya sorularak faktoring tarafından icraya konulduğunu öğrendiklerini, çek için ... İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyasında haciz işleminin uygulandığını ve dosya borcu ödendiğinden dava istirdata döndüğünü, iş bu nedeniyle dosyadaki paranın çekilmemesi için dava sonuna ve kesinleşene kadar tedbir konulmasını talep ettikleri, mahkememizin 03/09/2024 tarihli ara kararı ile ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği görülmüştür. Davacı vekili tarafından sunulan 20/09/2024 havale tarihli dilekçede, dava konusu çekin ... Anonim Şirketi tarafından İzmir... İcra Müdürlüğü'nün...esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını ve borcun haricen keşideci... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine tarafından ödendiğini, dosyanın ... Anonim Şirketi tarafından kapatıldığını, istirdat davası açmak için süre talep ettiği anlaşılmakla; davacı vekiline ... Bankası Osmangazi - Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, ...çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL çekin ...Şirketi tarafından icraya konulduğu bildirilmekle,...Şirketine karşı çek istirdadı davası açmak ve davanın açıldığına ilişkin belgeleri mahkememize sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine ve verilen kesin süre içerisinde çek istirdatı davası açılmadığı ve davanın açıldığına ilişkin belgeler mahkememize sunulmadığı takdirde ödeme yasağının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verileceğinin ihtarına karar verilmiş, davacı vekili kendisine verilen kesin süre içerisinde ilgili davayı açtığına dair bilgi ve belgeleri mahkememize sunmuştur. Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan bilgi ve belgeler doğrultusunda çekin bedeline ilişkin İzmir ... Asliye Tİcaret Mahkemesinin... Esas sayılı alacak davasının açıldığı görülmüştür. Tüm dosya kapsamı, davacı tarafın iddia ve beyanları,... Bankası Osmangazi - Bayraklı/izmir Şubesi, Keşidecisi...Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,...çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL tutarlı çek fotokopisi, Davacı tarafın iddia ve beyanları, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi tarafından yapılan ilanların yer aldığı gazeteler,Dava konusu çekin ait olduğu banka şubesi nezdinde dava konusu çek ait kayıtlar,İzmir.. Asliye Ticaret Mahkemesi (4 nolu kalem )nin... Esas sayılı dosyası,Türkiye Cumhuriyet... Bankası Anonim Şirketi'nin 06/08/2024 tarihli yazı cevabı,...Bankası'nın 15/08/2024 havale tarihli yazı cevabı ile sair deliller birlikte değerlendirildiğinde;... Bankası Osmangazi-Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi ... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TLbedelli çekin zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkin olduğu, dava konusu çekin 31/05/2024 tarihinde takas aracılığı ile ... Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiği, bu kapsamda dava konusu çekin zayi olduğundan bahsedilemeyeceği, davacı tarafın kendisine verilen süre çerçevesinde İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası ile çeki elinde bulunduran üçüncü kişiye karşı çek bedeline ilişkin dava açtığı ve bu çerçevede iş bu davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla, açılan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Açılan davanın konusuz kalması sebebiyle ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2-... Bankası Osmangazi-Bayraklı/İzmir Şubesi, Keşidecisi ... Dayanıklı Tüketim Malları Halı Mobilya Züccaciye Çeyiz ve Ticaret Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan,... çek no, 31/07/2024 keşide tarihli, 150.000,00-TL üzerindeki ödeme yasağının kaldırılmasına, karar kesinleştiğinde bu hususta dava konusu çekin ait olduğu bankaya müzekkere yazılmasına, 3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken karar ve ilam harcı, davanın açılışı sırasında peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 4-Davacı tarafça yatırılan 22.500,00-TL teminatın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, 5-Davacı tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 6-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, davacı vekilinin yokluğunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/10/2024

Katip ... ¸e-imza

Hakim ... ¸e-imza