İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/438 E. 2024/176 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/438 KARAR NO : 2024/176 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 09/06/2015 KARAR TARİHİ : 06/03/2024 Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili tarafından Mahkememizin ... esas sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesinde; davalı tarafın müvekkili şirket ve distribitörü ile 10/01/2013 tarihli açık satış noktası sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin 2. Maddesiyle sözleşme süresince adresinde yazılı iş yerinde müvekkili şirketin pazarlaması, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği, bira ürünlerini satmayı ve bulundurmayı, sözleşmenin 3. Maddesi ile davacının satış, pazarlama ve dağıtımını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 90.000 litre ürünün müşterilerine satmayı, sözleşmede 7. Maddesiyle iş yerinin başkasına devir ve temlik etmemeyi, sözleşmenin 10/B maddesiyle bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı, bira satışını azaltacak davranış ve eylem içerisine girmemeyi, sözleşmenin 10/O maddesi ile iş yerinde satacağı söz konusu ürünleri bizzat davacı şirketten yetkilendirilmiş olan bayi veya distribütörden satın almayı kabul ve taahhüt ettiğini, uzun süre mal alımı yapmayan davalının iş yerinde sözleşme yürürlükte iken İzmir ... ATM nin ... D. İş sayılı dosyasıyla yapılan tespitte iş yerinin sözleşmenin 7 ve 21. Maddesine aykırı olarak kapatıldığı veya 3. Şahsa devredildiğinin tespit edildiğini ve iş yerinde Tuborg marka biraların bulundurularak satışa sunulduğu fakat davacı şirketin ürünlerinin bulundurulmadığının belirlendiğini, davalıların sözleşmenin 7 ve 21. Maddesine aykırı davranarak sözleşmeyi ihlal ettiğini, sözleşmenin 21. Maddesi gereği sözleşme şartlarının ihlal edilmesi, iş yerinden tamamen veya kısmen çalıştırılmaması, devredilmesi halinde davalıların davacıdan sözleşme gereği aldığı her türlü mali yardım ve katkı ile birlikte 50.000,00 USD cezai şartı nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davalı tarafın talebi üzerine 31.000,00 TL nakit katkının ...'ın hesabına aktarıldığını, 49.596,47 TL lik nakit bazlı katkının da davalıya verildiğini, sonuç olarak 80.596,47 TL mali katkı sağlandığını ileri sürerek 50.000,00 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren devlet bankalarının bu döviz cinsine uygulanan en yüksek faiziyle ve fiili ödeme tarihindeki TL karşılığının ayrıca 80.596,47 TL mali katkının dava tarihinden itibaren en yüksek ticari faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekilinin mahkememize ibraz ettiği cevap dilekçesinde; sözleşmenin giriş bölümünde ... (şirket )ile ... (işletici )ve ... Alkollü ve Alkolsüz İçki Gıda İnş San ve Tic Ltd Şti (bayi) arasında akdedildiğinin yazılı olduğunu, müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmadığını, müvekkili ...'ın sözleşmeye ... adli işletmenin mesul müdürü ve işletme sahibi ...'ın vekili olarak imza attığını ve bu konuya ilişkin Bornova... Noterliğinin 12/09/2012 tarihli vekaletnamesinin sunulduğunu, mesul müdür ve vekil sıfatıyla hareket eden müvekkilinin sorumluluğunun bulunduğunun düşünülemeyeceğinin, müvekkili yönünden davanın husumet yokluğundan reddine, bu talepleri kabul edilmezse davanın esastan reddine karar verilmesini savunmuştur. Davalı ...'e usulüne uygun dava dilekçisinin tebliğine rağmen adı geçen tarafından cevap dilekçesi sunulmamakla işbu davanın ... yönünden inkar çerçevesinde savunulmakla birlikte sonradan sunulan 04/03/2017 tarihli dilekçe ile "... adlı mekanının ... Pazarlamadan kota anlaşması olduğundan 2012 tarihinde mekanını ... sattığını, bunun kağıt üzerinde belli olduğunu, kişinin sattığı bir şeyi nedeniyle kendisinden talepte bulunulamayacağı" yönünde beyanda bulunmakla birlikte dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda ... karar sayılı ilam ile davanın kabulü yönünde verilen hükme karşı davalı ... vekilince istinaf yoluna başvurulması sonucu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 15/04/2019 tarihli ... esas ... karar sayılı kararı ile görev yönünden araştırma yapılmadan karar verilmesi nedeniyle diğer istinaf nedenleri incelenmeksizin kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Dosyanın tevdisi üzerine Mahkememizin ... esas sayılı dosyasına kaydı yapılmış ve yapılan inceleme neticesinde görevli olunduğu anlaşılmakla ... karar sayılı ilam ile davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı ... vekilince istinaf yoluna başvurulması sonucu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin ... esas ve ... karar sayılı ilam ile cezai şartın ekonomik yönden yıkıma sebep olup olmayacağı yönünden inceleme ve değerlendirme yapılması gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiş, tevdi üzerine Mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılmıştır. DELİLLER: İzmir ... ATM'nin ... D.İş. Sayılı dosyasının Uyap üzerinden bir sureti, istinaf kaldırma ilamı öncesi Mali müşavir bilirkişi tarafından hazırlanan 30/01/2017 tarihli kök ve 16/06/2017 tarihli ek rapor ve istinaf ilamı sonrası kazandırılan 17/08/2023 tarihli kök ve 02/02/2024 tarihli ek raporların dosya arasında olduğu, ticaret sicil ve vergi dairesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür. İzmir... ATM nin ... D.İş sayılı üzerinden aldırılan 13/04/2015 tarihli raporda "10/04/2015 tarihinde ... İzmir adresine gidildiğini, mahkeme huzurunda yapılan tespitte iş yerinin kapılarının açık olduğunu, kapısında ... tabelasının asılı olduğunu, tespite konu iş yerinde ...'ın hazır olduğunu, tespite konu iş yerini kendisinin işlettiğini, bu iş yerinin ...la bir ilgisinin olmadığını beyan ettiğini, tespite konu iş yerinde asılı vergi levhasında ...'ın 28/04/2014 tarihi itibariyle Bornova Vergi Dairesinde mükellefiyet kaydının açıldığının yazılı olduğunu, yine iş yerine ilişkin ... adına Bornova Belediyesinden 16/06/2014 tarihi ... sıra nolu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alındığının, iş yerinde ... marka biraların ve ... marka fıçı tesisinin kurulu olduğunu, tespit isteyen şirkete ait bira, fıçı bira tesisi, şirket logosu ve demirbaşların bulunmadığı" hususlarda tespit ve değerlendirmeler yapıldığı görülmüştür. İstinaf ilamı öncesi dosyanın tevdisi üzerine hazırlanan ve taraflara tebliğ edildiği anlaşılan SMMM ... tarafından sunulan 30/01/2017 tarihli raporda özetle "distribütör ... ile bayi / distiribütör ... Alkollü ve Alkolsüz İçki Gıda İnş San ve Tic Ltd Şti nin ticari defterlerini inceleyerek sunduğu raporda; sözleşmede iş yerinin devrinin yasaklanmasına rağmen yapılan delil tespitinde devrin devredildiğinin ve davacıya ait ürünlerin bulundurulmadığının, satışa sunulmadığının ortaya çıktığını, davacının sözleşmenin 12. Maddesi gereği davalıya 31.000,00 TL ve 49.596,47 TL olmak üzere toplam 80.596,47 TL ödediğini, bu davada bunun iadesini istediğini, sözleşmenin 21. maddesine göre davacı tarafından talep edilen cezai şart tutarın 50.000 USD nin davacıya ödenmesi gerektiğini" şeklinde kanaat bildirildiği anlaşılmış ayrıca adı geçen bilirkişiden alınan 16/06/2017 tarihli ek raporda özetle "sözleşme tarihinden sonra davalı yanca toplamda 42.063,16 litre ürün satın alındığını, bunun sözleşmede belirtilen 90.000 LT'nin altında kaldığı" hususlarının da tespit edildiği anlaşılmıştır. İstinaf ilam sonrası dosyanın ilam yönünden olmak üzere dosyanın tevdisi üzerine hazırlanan ve taraflara tebliğ edildiği anlaşılan SMMM bilirkişisi... tarafından sunulan 17/08/2023 tarihli raporda özetle davalı ...'nin faaliyet gösterdiği 2014-2020 yılları arasındaki dönemlere yönelik talep edilen 50.000 USD cezai şartın mevcut varlaklar ile ödenme kabiliyetinin bulunmadığı, 2018 yılı bakımından miktarın % 68 'inin karşılanabilir durumda olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiş, davacı ... davalı ... tarafından yapılan beyanlar üzerine vergi dairesine yazılan müzekkerelere cevap verildiği ve dosyanın yeniden tevdisi üzerine adı geçen bilirkişi tarafından hazırlanan 02/02/2024 tarihli raporda 2015-2016 ve 2017 yılındaki öz varlıklar ile cezai şart ödemesinin yapılmasının mümkün olmadığı, 2018 yılı yönünden ise miktarın % 68 'inin karşılanabilir durumda olduğu, sonraki döneme ilişkin ise borca batık olunduğu için miktarın karşılanabilir olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Yapılan inceleme neticesinde; 10/01/2013 tarihinde davacı şirket ve bayi konumundaki ...Alkollü ve Alkolsüz İçki Gıda İnş San ve Tic Ltd Şti ile işletici olarak olarak davalı ... aslan arasında davacıya ait ve satışını, pazarlamasını ve dağıtımını gerçekleştirdiği ürünlerin işleticinin .../İzmir adresinde işletmekte olduğu iş yerinde satılması ve bulundurulmasına yönelik sözleşme imzalandığı, sözleşmeyi ... adına vekaleten kendi adına asaleten ...' ın imzaladığı, davacı tarafından İzmir ... ATM'nin... d.iş sayılı dosyası üzerinden bahse konu iş yerinin işletici tarafından kapatılarak, başkasına devir edilerek ve başka markaların ürünlerini bulundurarak faaliyete devam ettiği yönünde delil tespiti yaptırıldığı, sözleşme gereği davacı tarafından bahse konu işletmeye toplam 80.596,47 TL tutarında katkı verildiği konularında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki yapılan tespit göz önüne alındığında dosya kapsamındaki uyuşmazlığın davalı ... adına olan ... isimli iş yeri yönünden 10/01/2013 tarihli sözleşmeye aykırı nitelikte hususların olup olmadığı, iş yerinin sözleşmeye aykırı olarak üçüncü bir şahsa devir edilip edilmediği, başka marka bira ürünlerinin satışının yapılıp yapılmadığı, sözleşmenin bu minvalde ihlal edilmesi halinde davacının davalılardan ödenen katkı payını ve cezai şartı talep edip edemeyeceği, edecek ise cezai şartın davalılar yönünden ekonomik mahvına neden olup olmayacağının da ayrıca incelenmesi suretiyle yapılacak inceleme neticesi varılacak kanaate esas sözleşmeden kaynaklı açılan katkı payı ve cezai şart talebine ilişkin dava olduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlığın değerlendirilmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; tahkikatın devamında ... hakkında 36 yıl müebbet hapis cezasının infazına başlandığı anlaşılmakla vasisine yapılan tebliğ işlemleri neticesi taraf teşkili sağlanmakla tahkikata adı geçen yönünden bu şekilde devam edilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde; işleticinin sözleşmenin 2. maddesiyle .../İzmir adresinde işletmekte olduğu iş yerinde satıcı şirketin bayi ve distiribtör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini bulundurmayı, 3. maddesiyle 90.000 LT miktarında ürünü süre sınırlaması olmaksızın müşterilerine satmayı, iş yerini başkasına devir ve temlik edemeyeceği, sözleşmenin 21. maddesiyle işletmecinin sözleşmeyi süresi içerisinde kısmen veya tamamen çalıştırmaması işletmeyi devretmesi ve sözleşme hükümlerinden herhangi birini ihlal etmesi halinde şirket veya bayiden almış olduğu nakit veya nakit bazlı katkılar her türlü yatırım harcamalarının faiziyle şirkete iade edeceği ve ayrıca şirkete 50.000,00 USD cezai şart ödeyeceği hususlarında yükümlülük üstlendiği buna karşılık davacının sözleşmenin 12. maddesiyle bayi veya distiribitör tarafından 31.000 TL tutarında nakit, 49.600 TL tutarında nakit bazlı katkı ödeyeceği ve kararlaştırılan ürün miktarının işleticiye temin edileceği hususlarında yükümlülük üstlendiği anlaşılmıştır. Bornova Vergi Dairesinin cevabi yazısında: davacı ... ın ... İZMİR adresindeki işletmesini 31/12/2014 tarihinde terkettiği, aynı adreste 28/04/2014 tarihinde ...'ın içkili içkisiz lokanta restoran işinden dolayı faaliyete başladığı bildirilmiştir. Bu nedenle davalı ...'ın sözleşmede belirtilen iş yerini 31/12/2014 tarihinde kapattığı, aynı adreste ... ın 28/04/2014 tarihinde mükellefiyet kaydı açtırarak çalıştırmaya başladığı belirlenmiştir. 10/01/2013 tarihli sözleşmenin ...'a vekaleten kendi adına asaleten ... tarafından imzalandığı anlaşılmakla öncelikle ...'ın ...a verdiği vekaletnamenin içeriği ile TBK 504/2 maddesi hükmü dikkate alındığında vekalet veren ...'ın vekilin imzaladığı bu sözleşmeden sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır. ...'ın sözleşmeyi kendi adına imzaladığını, sözleşmeye şerh etmesi karşısında TTK 7. Maddesi gereğince ...'ın taraf olduğu sözleşmeye ilişkin davacıya karşı birlikte borç altına girdiği ve sözleşme yükümlülüklerini davacıya karşı üstlendiği, bu nedenle ...la birlikte müteselsilen sorumlu olduğu değerlendirilmiştir. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacı ... nin satıcı, ... Alkollü ve Alkolsüz İçki Gıda İnş San ve Tic Ltd Şti nin bayi olarak katıldığı 10/01/2013 tarihli açık satış noktası sözleşmesinin işletici olarak ... adına vekaleten ve kendi adına asaleten ... tarafından imzalanmakla yürürlüğe girdiği ve sözleşme ile davacının satışını pazarlamasını ve dağıtımını gerçekleştirdiği ürünlerden 90.000 litrenin davalı işletmeci ... tarafından satışının ve davacının ürünlerinin davalının ... İzmir adlı işletmesinde bulundurulmasının taahhüt edildiği, sözleşmenin devamında yukarıda da belirtildiği üzere İzmir... ATM nin... D.İş sayılı üzerinden işleticinin bulunduğu .../İzmir adresinde mahallinde yapılan 10/04/2015 tarihli tespit göz önüne alındığında sözleşmede belirlenen 90.000 litre ürün satış tamamlanmadan iş yerinin davalı ... tarafından kayden kapatıldığı, fiilen ...a devredildiği, bu devre sözleşme hükümleri gereğince davacı şirketin onayının sağlanmadığı ve sözleşmede üstlenildiği üzere yapılan delil tespitinde de belirlendiği üzere iş yerinde davacının satışını ve dağıtımını yaptığı ürünlerin bulundurulmadığı anlaşılmakla sözleşme hükümlerinin ihlal edildiğinin sabit olduğu buraden hareketle davacı tarafından sözleşmenin 21. maddesi kapsamında 80.596,47 TL nakit-nakit bazlı yapılan ödemelerin geri istenmesi ve ayrıca cezai şart talep edilmesi bakımından davacının hukuki yararının bulunduğu kanaatine varılmakla birlikte istinaf ilamında belirtildiği şekilde davalı ... yönünden yapılan mali durum araştırması sonucu borca batık halde olduğu anlaşılmakla birlikte katkı payı yönünden sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi sebebiyle geri istendiğinden ve bunun cezai şart talebi olmadığından bu tutarda bir indirim yapılmamış ancak ... yönünden cezai şartın dava tarihini de içine alır şekilde yıllar itibariyle yapılan mali incelemesinde mahvına sebep olabilecek nitelikte olduğundan ve fakat sözleşme hükümlerinin de yok sayılması mümkün görülmediğinden cezai şartın tamamen kaldırılması yerine indirilmesinin adil olacağı değerlendirilmekle % 50 oranında indirim yapılarak ve önceden verilen hükmün davalı ... tarafından istinaf edilmediğinden cezai şart yönünden bu davalı bakımından davacı lehine usuli kazanılmış hak oluşturacağından davanın ... yönünden kısmen, ... yönünden ise tam kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Dava tarihinden bir gün evvel TCMB'nca gösterge niteliğinden yayımlanan döviz kuruna göre 1 USD = 2,7786 TL olduğundan 50.000 USD'nin TL karşılığının 138.930,00 TL olduğu tespiti yapılmakla bu tutar üzerinden hüküm tarihi itibariyle yürürlükte olan A.A.Ü.T. gereği vekalet ücretine hükmedilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davanın ... yönünden KISMEN, ... yönünden TAM KABULÜ ile; - 80.596,47 TL katkı payının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte DAVALILARDAN MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, - 50.000 USD cezai şartın dava tarihinden itibaren devlet bankalarının bu para cinsinden dövize 1 yıl vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faizi ve fiili ödeme tarihi TL karşılığının DAVALILARDAN (Davalı ... yönünden takdiren bu tutarın 25.000 USD'sinden sınırlı sorumlu olması kaydıyla) MÜTESELSİLEN TAHSİLİ İLE DAVACIYA VERİLMESİNE, 2- İstinaf ilamı neticesi tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile karar tarihi itibariyle alınması gerekli 14.995,85 TL karar ilam harcından peşin alınan 3.649,21 TL harcın mahsubu ile bakiye 11.346,64 TL harcın davalılardan (davalı ... bu tutarın 7.768,51-TL sinden sınırlı sorumlu olması kaydı ile) müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına, bu hususta hazineye tahsil harç müzekkeresi yazılmasına, 3- İstinaf ilamı neticesi tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'e göre takdir olunan 34.928,97-TL vekalet ücretinin davalılardan (davalı ... bu tutarın 24.009,83-TL sinden sınırlı sorumlu olması kaydı ile) MÜTESELSİLEN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, 4-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirmiş ise de, cezai şarttaki indirim resen yapıldığından, bu hususun davalı lehine hak oluşturmayacağı anlaşılmakla, davalı ... lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-İstinaf ilamı neticesi tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılan 4.011,15-TL yargılama gideri ile yatırılan peşin ve başvuru harcı toplamı 3.676,91-TL olmak üzere toplam 7.688,06-TL yargılama giderinin DAVALILARDAN MÜTESELSİLEN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, -Davacı tarafça yatırılan avansın artan kısmının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, 6- Dair davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı diğer davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.14/03/2024 Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı