İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/832 E. 2023/906 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/832 Esas KARAR NO : 2023/906 DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 12/10/2022 KARAR TARİHİ : 07/12/2023 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında tanzim olunan Satın Alma Sözleşmesi ve diğer belgeler doğrultusunda davalının “.../İstanbul” adresindeki “..."isimli işletmede, sözleşme konusu ürünleri (..., ...,vs.) sözleşme süresi boyunca tüketici taleplerini karşılayacak miktarda, düzenli ve sürekli olarak satın almayı, satmayı,bulundurmayı, kendisine emanet edilecek soğutucu, raf vb. ürün konumlandırma ve soğutma malzemelerinin temiz ve daima çalışır halde bulunmasını, işyeri açık olduğu sürece ışıklı malzemeleri yanık vaziyette bulundurmayı işbu sözleşmesel taahhütlerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 75.000 TL cezai şartı müvekkili şirkete ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme gereği davalının işletmesine özel olarak tasarlattığı demirbaşları hazır hale getirdiğini ancak davalının, müvekkil şirketin tüm ısrarına rağmen bu demirbaşları (soğutucu, totem tabela vs) teslim almaktan ve işletmesinde konumlandırmaktan, keza alacağı katkıya mukabil tanzim etmesi gereken hizmet bedeli faturasını düzenlemekten ve dolayısıyla katkıyı almaktan imtina ile bu ve diğer sebeplerle taraflar arasındaki sözleşmeyi ihlal ettiğini, Bornova ....Noterliği marifetiyle keşide edilen (... sayı ve 21.07.2022 günlü) ihtarname ile davalıya bildirim yapılarak sözleşme ihlaline son vermesinin istenildiğini ancak ihtarnameye rağmen davalının sözleşme ihlaline devam etmiş olduğunu beyanla davanın kabulü ile sözleşme hükümlerini ihlal eden davalıdan 75.000,00TL cezai şartın faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ: Dava dilekçesi ve eklerinin davalı ...' a usulüne uygun davetiye ile tebliğine rağmen davalı tarafından dilekçeler aşamasında davaya cevap verilmediği, Davalı vekili tarafından sunulan bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları içerir 18/05/2023 tarihli dilekçe ile özetle; sözleşmenin 2. maddesi gereği yapılması gereken 75.000,00 TL tutarındaki ödemenin müvekkiline yapılmadığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, davacı tarafça hazır edilerek teslim edilmesi gereken demirbaşların teslime hazır hale getirildiği, sözleşme gereğince ödenmesi gereken 75.000,00TL katkının müvekkil tarafından alınmadığı hususlarının davacı tarafça ispatı gereken hususlardan olduğu, cezai şart talebi koşullarının oluşmadığından bilirkişinin tespitinin hukuka aykırı olduğu, bilirkişi raporunda davacının taahhüdünü yerine getirdiği hususunun dayanağı olan mail yoluyla iletilen fotoğraflar iddia ve savunmanın genişletme yasağına girmekte olduğundan dikkate alınmaması gerektiğini beyanla davanın reddine, bilirkişi raporuna itirazların kabulü ile yeni bir bilirkişiden rapor aldırılmasına, mahkeme aksi kanaatte ise itirazları karşılar mahiyette ek rapor aldırılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. DELİLLER: 1- Taraflar arasında düzenlenen 30/04/2022 tarihli Satın Alma Sözleşmesi 2-Bornova ...Noterliğinin 21.07.2022 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi 3-Davalıya ait Vergi Dairesi Kayıtları 4-Taraf ticari defterleri 5-Bilirkişi raporları i) Mahkememizce taraf defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak taraflar arasındaki alacak-borç durumları, davacının davalıdan cezai şart talep edip edemeyeceği hususlarında SMMM bilirkişiden aldırılan 20/04/2023 tarihli raporda özetle; Davacı ... A.Ş.'nin 6102 sayılı TTK.’na göre 2022 yılına ait fiziki ortamda tutulması zorunlu olan ticari defterlerinden envanter defterinin Noterden açılış onayının süresi içine yaptırılmış olması, Elektronik ortamda tutulmuş olan ticari defterlerinden yevmiye ve büyük defterlerin açılış e-defter beratları ile Kasım 2022 ayına ait e-defter beratlarının (Aralık 2022 ayına ait e-defter beratlarının süresi henüz gelmediğinden en son süre: 30/04/2023 tarihidir.) süresi içerisinde oluşturulmaları ve Gelir İdaresi Başkanlığına da süresi içerisinde gönderilmiş olmaları nedeniyle; davacı tarafın 2022 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliği taşıdıkları, Davacı ... A.Ş.nin Ticari Defter Kayıtlarında; davalı tarafa ait ticari bir mal veya hizmet alış, satış işlemine ilişkin olarak herhangi kaydın bulunmadığı, "... A.Ş tarafından davalı ...'a sözleşme gereğince yapılması taahhüt edilmiş olan 1 adet ... Tabelası ile 1 adet "...'e ayrılan soğutucudur" "Adres: .../İstanbul" ibareli fotoğraflardan taahhüdünü yerine getirmiş olduğu, ancak bunların davalı tarafından kabul edilmemesi nedeniyle ulaştırılmadığı hususları tespit edilmiş olup, sözleşme hükümlerinin hukuki yönden değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde bulunduğu, rapor edilmiştir. ii)Davalı tarafın itirazları doğrultusunda bilirkişiden aldırılan 20/09/2023 havale tarihli ek raporda özetle; 20/04/2023 tarihli kök rapordaki tespitlerde bir değişiklik olmadığı bildirilmiştir. UYUŞMAZLIK; Dava, taraflar arasında imzalanan satın alma sözleşmesi uyarınca cezai şartın tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi gereği tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, davalının sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirmediği tespit edildiği takdirde davacının davalıdan 75.000,00-TL cezai şart talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, getirtilen kayıt ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında 30/04/2022 tarihli satın alma sözleşmesi imzalandığı, sözkonusu sözleşmeye göre yeniden satıcı olarak davalının sözleşmede belirtilen adresteki işletmede davacı şirketin pazarladığı sözleşme konusu ürünleri satmayı ve bulundurmayı, davacı tarafından davalının işletmesine uygun gördüğü kadar tente, pano, tabela, raf, soğutucu ve benzeri diğer malzemeleri mevzuata ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırmayı taahhüt ettiği, davacı tarafça sözleşme gereği davalının işletmesine özel olarak tasarlanan demirbaşları (soğutucu, totem tabela vs) davacının teslim almaktan ve işletmesinde konumlandırmaktan, alacağı katkıya mukabil tanzim etmesi gereken hizmet bedeli faturasını düzenlemekten ve dolayısıyla katkıyı almaktan imtina ederek sözleşmeyi ihlal ettiğinden bahisle 75.000,00-TL cezai şartın tahsili talepli işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında 30/04/2022 tarihli satın alma sözleşmesinin düzenlendiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Mahkememizce taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup ticari defterlerin bulunduğu adresin bildirilmesi hususunda davalıya çıkarılan tebligat usulüne uygun şekilde bizzat kendine teslim edilmiş ise de davalı tarafça ticari defterler ibraz edilmemiştir. Mahkememizce davacı ticari defterleri incelenmek suretiyle SMMM bilirkişiden alınan raporun denetime elverişli ve açık olması nedeniyle mahkememizce itibar edilmiştir. Taraflar arasında yapılan sözleşmenin 1. maddesinde; yeniden satıcının (davalının) işletmekte olduğu ... adlı işletmesinde, sözleşme konusu ürünleri, sözleşme süresi boyunca tüketici taleplerini karşılayacak miktarda, düzenli ve sürekli olarak satın almayı, satmayı ve bulundurmayı kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 2. Maddesinde; davacı ... A.Ş.'nin yeniden satıcı (davalı)ya destek olmak amacıyla, ilgili mevzuat çerçevesinde, tarafların mutabık kalması halinde, davalının işletmesine uygun gördüğü kadar tente, pano, tabela, af soğulucu ve benzeri diğer malzemeleri takıp koyabileceği, bu durumda, davalının bu malzemeleri yine mevzuata ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırmakla yükümlü olduğunun hüküm altına alındığı sözleşme ekinde taraflar arasında mutabık kalınan konumlandırma düzeninin yer aldığı; sözleşmenin 10. Maddesinde sözleşmeye aykırılık halleri düzenlendiği ve sözleşmeye aykırılık halinde yeniden satıcının ... A.Ş.'den almış olduğu tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte iade edeceği ve ayrıca cezai şart olarak 75.000-TL'yi bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmaktadır. Gerek davacının incelenen ticari defterlerinden gerekse birbiri ile uyuşan taraf beyanlarından davacı tarafından sözleşmede (md. 5) belirtilen nakit ya da nakit bazlı katkı bedelinin ödenmediği sabittir. Bu hususta davalı tarafından her ne kadar davacının katkı bedelinin ödenmesi yönünde kendi edimini ifa etmediğinden bahisle sözleşmeye aykırı davranıştan söz edilemeyeceği ileri sürülmekte ise de davacı tarafından taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ifası amacıyla, davacı tarafından davalının işletmesine özel olarak tasarlanan demirbaşları teslim almaktan imtina edildiği, davacının sözleşmede belirtilen katkı bedelini vadesinde ödemeye hazır olduğu, davalı tarafından bu bedelin kendilerine ödenmesi halinde fatura keşide edilmeyeceğinin ve sözleşmede belirtilen diğer yükümlülüklerin de yerine getirilmeyeceğinin sözlü olarak beyan edildiği belirtilerek, davalının sözleşmeye aykırılık teşkil eden davranışlarına derhal son vermesi, sözleşmedeki tüm yükümlülüklerine riayet etmesi, katkı bedeline karşılık fatura keşide edip davacı şirkete teslim etmesi ve banka hesap numarasını yazılı olarak bildirmesi halinde davacı şirketin taahhüt edilen tüm nakit katkıyı derhal yatırılacağının, aksi halde sözleşmeye aykırı bu davranış sebebi ile sözleşmede belirtilen cezai şartların tahsili için yasal yola başvuracağının ihtar edildiği, Bornova....Noterliğinin ... yevmiye numaralı 21/07/2022 tarihli ihtarnamesinin davalıya 25/07/2022 tarihinde tebliğ edildiği görülmekle, davacı sözleşme kapsamındaki edim yükümlülüğünü yerine getirmeye hazır olduğunu bildirmesine rağmen davalı tarafından herhangi bir davranışta bulunulmadığı, bu yönde bir delilin sunulmadığı; davalının tacir olduğu, TTK nın 18. maddesine göre; tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılacağının düzenlendiği, dolayısıyla davalının davacı tarafı sözleşme konusu ürünlerin ya da katkı bedelinin teslimi hususunda usulüne uygun temerrüde düşürmediği, davalının ürün alımı yapmayarak, katkı bedelinin ödenmesi için fatura düzenlemeyerek ve sözleşmede kararlaştırılan pano, tabela ve soğutucuyu teslim almayarak sözleşmeye aykırı davrandığı, davacının sözleşmenin ihlali nedeni ile cezai şart talep etmekte haklı olduğu ancak sözleşmede belirtilen cezai şartın celp edilen davalı vergi dairesi kayıtları ve bilançolarına göre davalının ticari olarak mahvına neden olabileceği kanaatine varıldığından hakkaniyet gereği takdiren cezai şarttan %60 oranında indirim yapılarak 30.000-TL cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmiş, mahkememizce takdiren cezai şarttan indirim yapıldığından davalı taraf lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine bu nedenle hükmedilmemiş davanın kısmen kabulü yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 30.000-TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 2.049,30-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.280,82-TL harcın mahsubu ile bakiye 768,48-TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru sayılı dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.560,00-TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak, Hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafça peşin harç için yapılan 1.280,82-TL'nin yargılama giderlerine dahil edilmeksizin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan (1.601,00-TL tebligat+posta+bilirkişi ücreti +80,70-TL başvurma harcı) olmak üzere toplam 1.681,70-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen taraflara iadesine, Dair, tarar vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 07/12/2023 Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı