İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/49 E. 2024/682 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/49 Esas KARAR NO : 2024/682 DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/01/2022 KARAR TARİHİ : 18/09/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı-borçlu taraf ile müvekkili şirket arasında 07.01.2018 tarihinde Devir Alan Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile müvekkili şirketin sahip olduğu ad, marka gibi gayri maddi malların kullanımını franchise alan tarafa sınırlı olarak devrettiğini, bu sözleşme doğrultusunda müvekkili şirket tarafından, marka,..., iş görme ve teknik yöntemleri, iş görme sistemleri dahil olmak üzere işletme ve pazarlama sistemini oluşturan her türlü fikri ve sınai unsurlar üzerinde davalı-borçlu Franchise Alana sınırlı bir kullanma (lisans) hakkı tanındığını, sözleşme kapsamında Franchise alan tarafa, müvekkili tarafından belirlenen ilkelere uymak ve verilen fikri sınai haklardan sözleşme ile sınırlanmış şekilde faydalanmak suretiyle kendi nam ve hesabına olacak şekilde işletme açma ve iş yapma hakkı tanındığını ve karşılığında franchise verene sözleşmesel bazı ödeme yükümlülükleri getirildiğini, 07.01.2018 tarihinde akdedilen Devir Alan Franchise Sözleşmesi'nin 9. Maddesi ile sözleşme süresinin belirlendiğini ve sözleşmenin 04.09.2023 tarihinde kendiliğinden sona ereceğine karar verildiğini, sözleşmenin imzalanması akabinde müvekkili şirket tarafından anılan sözleşme uyarınca tüm yükümlülüklerin yerine getirilmiş olmasına rağmen davalı-borçlu tarafından müvekkili şirkete hitaben keşide edilmiş olan Kadıköy .... Noterliğinin 17.09.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ilgili sözleşmenin süresinden önce herhangi bir haklı neden olmaksızın sözleşmeye aykırı ve haksız şekilde feshedildiğini, müvekkili şirket tarafından davalı yana İzmir .... Noterliğinin 08.10.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabı ihtarnamesi gönderildiğini, davalı yanın mücbir sebep iddiasının kabul edilemeyeceğinin, mücbir sebep olarak ileri sürülen hususun "geçici bir durumdan" ileri geldiğinin, sözleşme içerisinde bu hususların mücbir sebep olarak sayılmadığının, franchise olarak hizmet verilen şubelerin fesih iddiası akabinde farklı isimler ile yine kadınlara özgü spor salonu olarak hizmete açıldığını bu durumun rekabet yasağına açıkça aykırı olduğunun bildirildiğini, davalı borçlu tarafından ihtarnameye cevap verilmediği gibi haklı nedenle fesih iddiası akabinde aynı adreslerde farklı isimle spor salonu işletmeye başladığını, müvekkili şirket ile davalı borçlu arasında akdedilmiş olan Franchise Sözleşmesi'nin 11.3 Maddesi, franchise alanın (davalı-borçlu), franchise verenin sözleşmeden kaynaklanan tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece karşılıklı mutabakat sağlanmadan tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetme ve sona erdirme hakkı olmadığını açık olarak kabul ettiğini, sözleşmesinin 11. maddesi gereğince davalı-borçlunun tahakkuk ettiği bedelleri ödemesi gerektiğini, ancak ödemediğini, alacağın tahsili amacıyla davalı borçlu aleyhine İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı-borçlu tarafından haksız olarak takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, davalı-borçlunun yalnızca zaman kazanmak amacıyla takibe itiraz ettiğini, borcun taraflar arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklandığını, davalı-borçlu tarafından icra takibine ilişkin yapılan haksız itiraz akabinde 04.02.2021 tarihinde arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu ve ... Arabuluculuk Numarası ile Arabuluculuk Dosyası açılmış ise de anlaşmanın sağlanamadığın belirterek, fazlaya dair her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla haklı davanın kabulüne; davalı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak yapılan ödeme emrine itirazın iptali ile İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı icra takibinin kaldığı yerden devamına, davalı borçlunun müvekkili şirket tarafından başlatılan ilamsız icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğinden, davalı aleyhine takip çıkışı bedelinin %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkilinin adresinin İstanbul olduğunu, dolayısı ile İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesinden atıfla HMK'nın 6. Maddesindeki genel yetki kuralına göre, taraflar arasındaki icra takiplerinde İstanbul Anadolu İcra Müdürlükleri'nin yetkili olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme Franchise sözleşmesi niteliğinde olduğu, sözleşmenin ifa yerinin de Kadıköy/İstanbul olduğundan, gerek genel gerekse özel yetki kuralları gereğince huzurdaki davada yetkili mahkemelerin davalının adresi gereğince İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafından keşide edilen İzmir .... Noterliğinin 08.10.2020 tarihli ve ... yevmiye numaralı cevabi olarak düzenlenen ve royalty bedeli talep edildiği ihtarnamenin tebliğ tarihi itibariyle ülkemizde normalleşmeye ilişkin çalışmalar yapıldığını, tedbirlerin alındığını ve bir kısım ticari faaliyetlerin devamı sağlanmışsa da; tedbirler kapsamında özellikle spor salonları işletmelerinin faaliyetlerinin durdurulması sonucunda davalı müvekkilinin işletmesinin sekteye uğradığını, o tarihte henüz bir ilaç, tedavi yöntemi ve salgın hastalığa karşı aşının da geliştirilmediğini, müvekkili tarafından keşide edilen Kadıköy .... Noterliğinin 17.09.2020 tarihli ve ... yevmiye numaralı fesih ihtarnamesinin tebliğ öncesinde davacı tarafından bu hususta da bir çalışma sisteminin geliştirilmediğini, müvekkilinin mağduriyetini engelleyecek çözüm odaklı bir çalışma yapılmadığını, taraflarca imzalanan Franchise sözleşmesinin, mevzuat hükümlerine ve Rekabet Kurulu kararlarına aykırı olduğunu, karar uyarınca tadil de edilmediğini ve davalı müvekkilin salgın dönemi içinde de baskı altına alındığını, tüm bu etkenler neticesinde sözleşmenin ihtar eden müvekkili için çekilmez bir hal aldığını, müvekkili tarafından söz konusu sözleşmenin hem davacı tarafından sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin ve devlet tarafından belirlenen tedbirler kapsamında gerekli uygulamaların yapılmamış olması, hem de dünya genelindeki salgın sürecinin olağanüstü hal doğurması nedeni ile feshedildiğini, öncelikle bu nedenlerle davalı müvekkili tarafından sözleşmenin tek taraflı feshi hakkının kullanılması imkanının doğduğunu, sözleşmenin 4.1 maddesinde düzenlenen eğitim yükümlülüğü ile 4.2 maddesinde düzenlenen reklam ve tanıtım yükümlülüğünün davacı tarafından eksik yerine getirildiğni, müvekkili şirketin mağdur edildiğini, davacı ile akdedilen franchise sözleşmesinde davalı müvekkilin ticari menfaatlerini korumaya ilişkin olarak gerekli tedbirlerin alınmamış olması, şube sorumlusunun gereği gibi görevini yerine getirmemesi ve müvekkiline ait şubenin lokasyonuna çok yakın olacak yeni bir şube açılması sureti ile haksız rekabete izin verilmesi, bu yönde davacıya yapılan tüm uyarılara karşı duyarsız kalınması nedeni ile yine sözleşmenin çekilmez hal aldığını ve fesih gereğinin hasıl olduğunu belirterek, öncelikle yetki itirazının kabulü ile dosyanın yetkili İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine, esasa girilmesi halinde fazlaya ilişkin tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davacının haksız, dayanaksız ve kötüniyetli davası ile tüm taleplerinin reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: 07.01.2018 tarihli Devir Alan Franchise Sözleşmesi, 13.08.2018 tarihli Franchise Yenileme Sözleşmesi, 22.09.2020 Tarihli ... Fatura No'lu e-Fatura Kadıköy .... Noterliğinin 17.09.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, İzmir .... Noteliğinin 08.10.2020 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası, İstanbul ... ATM'nin ... D.İş sayılı dosyası, İstanbul Anadolu .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası, İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü, İstanbul Vergi Dairesi ve İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği yazı cevapları, İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Talimat sayılı dosyası aracılığıyla SMMM bilirkişisi tarafından düzenlenen 18.08.2022 tarihli rapor, SMMM Bilirkişisi ve Ticaret Hukuku alanında uzman Nitelikli Hesap Bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 29.03.2023 tarihli rapor, SMMM Bilirkişisi ve Ticaret Hukuku alanında uzman Nitelikli Hesap Bilirkişisinden oluşan bilirkişi heyetine Sektör bilirkişisi Spor Salonları Spor Eğitmenliği alanında uzman bilirkişide eklenerek oluşturulan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 30.04.2024 tarihli rapor, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasında imzalanan franchise sözleşmesi nedeniyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır. Taraflar arasındaki imzalanan sözleşme ile davacıya ait marka ..., iş görme ve teknik yöntemleri, iş görme sistemleri dahil olmak üzere, işletme ve pazarlama sistemini oluşturan her türlü fikri ve sınai unsurları üzerinde sözleşmede kararlaştırılan adreste karşı tarafa kullanma (lisans) hakkı tanıması ve bunun karşılığında sözleşmede belirtilen ücretin davalı tarafından ödenmesi konusunda anlaşmışlardır. Davacı taraf sözleşmenin karşı tarafça süresinden evvel herhangi bir haklı neden olmaksızın feshedildiği iddiası ile sözleşme uyarınca icra takibi başlatmıştır. Davalı tarafça süresinde borca itiraz edilmiş ve davacı tarafça süresinde itirazın iptali davası açılmıştır. Davalı taraf cevap dilekçesinde usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmuş ise de taraflar arasındaki sözleşme uyarınca İzmir mahkemeleri yetkili olduğu kararlaştırıldığından yetki kaydı nedeniyle davalının yetki itirazının reddine karar verilmiştir. Tarafların ticari defterlerin bulunduğu yerin bildirilmesi istenilmiş ve davalının ticari defterlerinin incelenmesinde; davalı tarafın ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin süresinde yaptırıldığı ve davacı tarafça düzenlenen 30.062,93 TL bedelli 22.09.2020 tarihli faturanın davalı firmanın kayıtlarında olmadığı tespit edilmiştir. Davacının ticari defterlerinin incelenmesi sonucu Mali Müşavir ve Hukukçu Nitelikli Hesap bilirkişi tarafından düzenlenen 28.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda; davacının cari hesap bakiyesine göre davalıdan 2.008,77 TL alacaklı olduğu, davalının 30.062,93 TL reklam royalty bedelinden sorumlu olup olmadığının teknik incelemeyi gerektirdiği kanaati ifade edilmiştir. Davalının itirazı üzerine bilirkişi heyetine Sektör bilirkişisi (Spor yönetimi ve hukuku) eklenerek bilirkişi heyetinden ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi heyetince 01.05.2024 tarihli ek raporda; teknik ve mali değerlendirmeler yapılarak takdiri mahkemeye ait olmak üzere, somut uyuşmazlık bakımından bir ifa imkansızlığı oluştuğu ve bu nedenle davalının sözleşmenin feshinde haklı olduğu ve davacı tarafın cezai şart talep edemeyeceği kanaati ifade edilmiştir. Davacının davalı ile yapmış olduğu sözleşme gereğince ve davalının süresinden önce ve haksız olarak sözleşmeyi feshettiği iddiası ile kullanım hakkından kaynaklı cari hesap alacağı ve haksız fesih nedeniyle cezai şart alacağının tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, sözleşme devam ederken davalı tarafça davacıya gönderilen Kadıköy .... Noterliği'nin 17.09.2020 tarihi ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile dünyayı etkisi altına alan korona virüs salgını nedeniyle sözleşmeyi feshetmek ve ihtarda bulunma gereği hasıl olduğu belirtilerek ihtarname tebliğ edilmiştir. Davacı sözleşmenin haklı nedene dayalı olmadığı iddiası ile sözleşmedeki cezai şart bedelini talep etmekte, davalı tarafça da sözleşmenin haklı nedene dayalı olarak feshedildiği savunulmaktadır. Taraflar arasındaki franchise sözleşmesinin 11. maddesinde "Tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece karşılıklı mutabakat sağlanmadan tek taraflı olarak, hiçbir şekil ve surette hiç bir sözleşmeyi fesih etme veya sona erdirme hakkı olmadığını kabul ve beyan eder." hükmünün yer aldığı, bu noktada sözleşmenin fesih nedeni de dikkate alındığında bir ifa imkansızlığı bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekir. Bu kapsamda somut olayın değerlendirilmesinde; Covid 19 pandemisi sebebiyle Türkiye'de spor salonlarının 16 Mart 2020 tarihinde kapatıldığı, 01.06.2020 tarihinde ise bir takım sınırlama ve düzenlemeler ile birlikte tekrar açıldığı, davalı fesih ihtarnamesini 17/09/2020 tarihinde davacıya gönderdiği, ihtarnamenin gönderildiği tarihte spor salonlarının “belli şartlarda açık“ olarak kabul edildiği, davalı fesih ihtarnamesinde Covid 19 pandemisini mücbir sebep olarak gösterip, edimin imkansızlığını ileri sürerek sözleşmeyi feshettiğini beyan ettiği, İçişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü'nün... sayılı ve Spor Salonlarında Uygulanacak Standartlar konulu bildirimde "Yakın temas gerektiren egzersiz ve sporlar (fitness, step, yoga, pilates, zumba gibi grup egzersizleri, basketbol, voleybol, futbol, su topu gibi takım sporları, boks, güreş, tekvando gibi temaslı sporları vb.) yapılmayacaktır." hükmünün yer aldığı, B-fit internet sitesinden yapılan araştırmada salonlarda Aerodans, Magic Ball, Fit Jump, Derslerif zumba, pilates, yoga, dans vb., masaj ve iyileştirici terapiler faaliyetlerinin yapıldığı bilgisine ulaşıldığı, Bakanlığın spor salonlarının açılışı ile ilgili şartları ile davalının Franchising sistemi ve sözleşme ile tabi olduğu sportif faaliyetler açısından inceleme yapıldığında; mevcut sözleşme şartlarının pandemi şartlarında açılışına müsaade edilen davalıya ait spor salonunda gerçekleştirilmesinin mümkün olmayacağı, Bakanlık talimatının, davalının spor salonundaki davacı ile Sözleşme kapsamında sportif faaliyetlerine devam ettirmesine engel olacak mahiyette olduğu, somut uyuşmazlıkta COVİD 19 pandemisinin geçici bir imkansızlık hali olduğu, bu nedenle davalı ... tarafından gerçekleştirilen feshin haklı ve hukuka uygun olduğu, davalı sözleşmenin feshinde haklı olduğundan davacının davalıdan cezai şart, royalty bedeli talep edemeyeceği, bu nedenle 30.069,93 TL yönünden davanın reddi gerektiği, davacının cari hesap kayıtlarına göre sözleşmenin feshinden evvel davalının davacıya 2.008,77 TL borçlu olduğu ve bu tutarın davacı tarafından ödenmesi gerektiği, bu tutar yönünden alacak likit olduğundan %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili gerektiği kanaatine varılmakla davanın kısmen kabul ve kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; İzmir ....İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasında borca itirazın kısmen iptali ile 2.008,77 TL asıl alacak (cari hesap alacağı) üzerinden takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, Takip tarihinden itibaren 2.008,77 TL asıl alacağa yıllık %16,75 ve değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, Hüküm altına alınan 2.008,77 TL alacağın %20'si oranında (401,74 TL) icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 427,60 TL nispi ilam harcından, peşin alınan 398,77 TL nispi harç ile icra dosyasında alınan 165,09 TL harç indirildikten sonra artan 136,26‬ TL harcın davacıya iadesine, 3-Davacının yatırmış olduğu 80,70 TL başvurma harcı ile 398,77 TL nispi harç toplamı 479,47 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu 3.500,00 TL bilirkişi ücreti ile 166,3‬0 TL tebligat-posta giderinden ibaret toplam 3.666,3‬0 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 223,05 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan miktarın davacı üzerinden bırakılmasına, 5-Davalının yapmış olduğu 1.200,00 TL bilirkişi ücretinden ibaret yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 1.127,00 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan miktarın davalı üzerinden bırakılmasına, 6-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 80,30 TL'sinin davalıdan, kalan 1.239,7‬0 TL'sinin de davacıdan yargılama gideri olarak alınarak Hazineye gelir kaydına, 7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 2.008,77 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 9-Tarafların yatırdığı gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, Dair; taraf vekillerinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize yahut başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamını ödemek suretiyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/09/2024 Katip ... E-imzalıdır. Hakim ... E-imzalıdır.