İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/922 E. 2024/1003 K.

T.C. İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/922 Esas KARAR NO : 2024/1003 DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) DAVA TARİHİ : 28/02/2018 KARAR TARİHİ : 07/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya ait olan ve davalının kasko sigortası ile sigortacısı olduğu ...plakalı aracın, ...plakalı araç ile çarpıştığı, davacı aracında hasar meydana geldiği, hasar miktarının İzmir...SHM nin... Esas sayılı dosyası ile tespitinin yapıldığını, davalıya ödeme yapılması için başvurulduğunu,ancak davalı Kasko Şirketinin zararı ödemediğini, bu nedenlerle belirsiz alacak davası olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkiline ait araçta oluşan hasar bedelini mahsuben 20.000,00 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve tespit giderlerinin de yargılama gideri olarak davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, araç üzerinde rehin bulunduğunu, Rehinli alacaklının İş bankası Balçova Şubesi olduğunu, TTK 1453.maddesine göre dava açma hakkının öncelikle rehinli alacaklıda olduğunu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davanın esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, trafik kazasında davacı aracında meydana gelen hasarın, aracın kasko sigortacısı davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Eldeki dava öncelikle Mahkememizin ... esasına kaydedilmiş yapılan yargılamanın sonunda 26/11/2019 tarihinde "Davanın REDDİNE" şeklinde hüküm kurulmuş, verilen karara karşı davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve istinaf incelemesini yapan İzmir BAM. ... HD.... "Daini mürtehin tarafından verilmesi gereken muvafakat, davanın her aşamasında tamamlanabilen dava şartı olup, karardan sonra yapılan ödeme veya verilen muvafakat ile dava şartı eksikliği tamamlanabilir. Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde, hüküm tarihinden sonra, araca ait taşıt kredisinin ödendiğini, araç üzerindeki rehnin kaldırıldığını, ancak, banka tarafından taraflarına muvafakata ilişkin belge verilmediğini ve mahkemece istenildiğinde verileceğinin bildirildiğini ileri sürmekte olup, Uyap sisteminden temin edilen trafik tescil belgesinden, davaya konu sigortalı araç üzerindeki, ilgili bankanın rehin kaydının bulunmadığı görülmektedir. Her ne kadar karardan sonra taşıt kredisinin ödendiğine ilişkin kesin bir sonucuna varılamamış ise de, davaya konu poliçedeki dain-i mürtehin hak sahibi olan bankanın, sigortalı araç üzerindeki rehin hakkının kaldırılmış olduğu ve kredi borcu ödenmeden rehnin kaldırılamayacağı nazara alındığında, Dairemizce usul ekonomisi gözetilerek müzekkere yazılmamıştır. Zira, bankaya taşıt kredi borcunun ödenip ödenmediğinin ve ödeme nedeniyle davaya muvafakat verilip verilmediğine ilişkin müzekkereye verilecek yazı cevabından, karardan sonra davacının aktif dava şartının tamamlandığının anlaşılması halinde, ilk derece mahkemesince, tarafların delilleri toplanarak, bilirkişi raporu alındıktan sonra esas hakkında karar verilmesine yönelik, kararın kaldırılması gerekmektedir. Bu durumda, HMK' nın 3531-a-6 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. " gerekçe göstererek mahkememizce verilen kararı kaldırmıştır. Kaldırma ilamı sonucu mahkememizce eksiklikler tamamlanmış ve 18/02/2021 tarihinde; "Davanın kabulü ile; 80.000,00.-TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine" şeklinde karar verilmiş, mahkememizce verilen karar davalı ... Sigorta Şirketi vekili tarafından istinaf edilmiş olup, İzmir BAM ... HD ... karar sayılı ilamı ile; "Somut olayda, 19/11/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu davacının maliki olduğu, sürücü... tarafından kullanılan...plakalı aracın sürücüsü ile dava dışı ... plakalı aracın yapmış olduğu kaza sonucu hasarlandığı sabit olup bu hususta taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalı vekili, davacının rent a car şirketi sahibi olduğunu, söz konusu aracın kiralanmış olması halinde poliçe uyarınca hasarın %80inden sigortalının sorumlu olacağını belirterek bu hususun araştırılmasını talep etmiştir. Dava konusu aracın hangi sebeple sürücü...n kullanımında olduğuna dair dosyada bir bilgi bulunmamakla birlikte mahkemece de bu konuda bir araştırma yapılmamıştır. Dava konusu 03.02.2017/2018 vadeli sigorta poliçesinde sigorta konusu aracın kullanım şekli “özel otomobil” olarak belirtilmiştir. Sigorta poliçesinde yer alan “kullanım şekli klozu “...kiralanan araçlarda meydana gelen hasar bedelinin %80’i sigortalı tarafından karşılanmak üzere tazminat bedelinde indirilir.” şeklinde düzenlenmiştir. Mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de, yargılama sırasında yeterli bir araştırma ve inceleme yapılmış olmadığından, dosya bu hali ile hüküm kurmaya elverişli değildir. İspat külfeti somut olayda davalı sigortacıda olmakla, sigortacı rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde oluştuğunu ve aracın özel araç olarak kullanılmadığını kiralık araç olarak kullanıldığını soyut iddialarla değil somut delillerle kanıtlamalıdır. O halde mahkemece tarafların tüm delillerinin toplanması, davacının özellikle kaza tarihinde rent a car işiyle iştigal edip etmediği, davacı şirketin ticari defterleri, kayıtları, sözleşme ve faturaları getirtilerek aracın şirket envanterinde kayıtlı ise ne olarak kayıtlı olduğu, vergi dairesi, trafik tescil birimi ve başkaca ilgili kuruluşlara yazı yazılarak aracın rent a car olarak işletilip işletilmediğinin araştırılması, KABİS (kiralık araç bildirim sistemi) kaydı olup olmadığı, sürücü ile davacı arasındaki ilişkinin ortaya konulması bakımından tüm belgeler toplandıktan sonra konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılarak dava konusu sigortalı aracın rent a car (kiralama) işinde kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesinden sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir ( bkz. Aynı yönde Yargıtay 4. HD'nin 2021/2616 E. - 2245 K. Sayılı ilamı). Davalı vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,Davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,"şeklinde kesin karar verilmiştir. Mahkememizce kaldırma ilamı gereğince; -Davacı şirketin ana sözleşmesi celp edilmiş ve gelen yazı cevabına göre faaliyet konularından birinin rent a car işletmeciliği ve komisyonculuğu yapmak olduğu, -Emniyetten gelen yazı cevabına göre ise, kaza tarihi itibari ile sigortalı aracın kiralama kaydına rastlanılmadığı, -Dava dışı ...'ın mernis adresi nazara alınarak dava konusu trafik kazasında... plakalı sigortalı aracın ne suretle ve hangi nedenle yönetiminde bulunduğuna ilişkin beyanın alınması için İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine yazıldığı, yazılan talimatın bila ikmal iade edildiği görüldü. Ayrıca davacı vekiline müvekkiline ait 2016-2017-2018 yılı ticari defterlerinin bulunduğu adresi bildirmek için kesin mehil verilmiş ve bilirkişiden alınan 22/04/2024 tarihli raporun sonuç kısmına göre;"Sayın Mahkemenizin verdiği talimat doğrultusunda; davacı ticari kayıtları, üzerinde yapılan inceleme ve Raporun “İnceleme Ve Değerlendirmeler” bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda; TICARI DEFTERLERİN TASDIKINE İLIŞKIN İNCELEME NETİCESİNDE; Davacı vekili ile yaptığımız görüşmeler neticesinde, üzerinden 5 yıl geçmesi nedeniyle davacının ticari defterlerini imha ettiğini, aynı sebeple dava konusu olayla ilgili 2017 yılı içerisinde düzenledikleri faturaların da bulunmadığını belirterek bilirkişiliğimizce talep edilen davacı ticari defter ve dayanak belgeleri ibraz edilmemiş, dava konusu olayla ilgili olarak 2017 yılı muhasebe kayıtlarını dijital ortamda tarafıma göndermiştir. Davacının, 2017 yılı kayıtlarını dijital ortamda tarafıma yolladığı ancak ticari defter ve dayanak belgelerini imha edildiği gerekçesiyle incelemeye sunmadığı, bu nedenle 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesine göre açılış ve kapanış onaylarına ilişkin şartları yerine getirmediği, 6100 sayılı H.M.K 222. Maddesine göre delil vasfi takdirinin Sayın Mahkeme'nize ait olduğu, DAVACININ 2016, 2017, 2018 YILLARINA İLİŞKİN BA-BS BİLDİRİMLERİNİ İNCELENMESİ NETİCESİNDE Sayın Mahkeme'nize ilgili Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ekinde davacıya ait 2016, 2017, 2018 yıllarına ilişkin Ba-Bs Bildirimlerine ait özet tablonun aşağıdaki gibi olduğu, DÖNEMİ BA BELGE ADEDİ BA KDV HARİÇ TUTAR BS BELGE ADEDİ BS KDV HARİÇ TUTARI 2016 14 339.169,00 9 32.956,00 2017 5 283.120,00 14 112.582,00 2018 4 109.858,00 7 284.540,00 Ba Bs formlarında davacının düzenlediği ve davacı adına düzenlenen ilgili ay içerisinde toplam bedeli KDV hariç 5.000,00 TL ve üzerindeki faturaların beyan edildiği, Ba Bs formlarında, hangi firmalara ya da gerçek kişilere, belirtilen 5.000,00 TL tutarın üzerinde fatura düzenlendiğinin tespit edilebileceği, ancak dava konusu olaya ilişkin bir tespit yapılabilmesinin mümkün olmadığı tespit edilmiştir. DAVACININ ELEKTRONİK ORTAMDA BİLİRKİŞİLİĞİMİZE SUNDUĞU 2017 YILINA AİT KAYITLARA İLİŞKİN İNCELEME NETİCESİNDE; Dava konusu... plakalı aracın, 254.01.003 Taşıtlar hesabında “2015... Sedan” adıyla kayıtlı olduğunun görüldüğü, Davacının 01.09.2017 — 31.12.2017 tarih aralığında çok sayıda kişiye toplam tutarı KDV dahil 72.116,93 TL olan 76 adet fatura düzenlediği, faturaların asıl ya da suretlerinin bilirkişiliğimizce talep edildiği, ancak belirtilen faturaların da imha edildiğinin bilgisinin verildiği, DAVACININ RENT A CAR İŞİ İLE İŞTİGAL EDİP ETMEDİĞİNİN İNCELENMESİ NETİCESİNDE; Davacının, dava konusu döneme ilişkin Rent a Car işi ile iştigal edip etmediğinin tespit edilmesi amacıyla bilirkişiliğimizce davacıdan ilgili döneme ait faturaların görüntüsü talep edilmişse de, raporumuzun önceki bölümünde belirttiğimiz üzere, ilgili dönemin üzerinden 5 yıl geçmiş olması gerekçesiyle davacının faturalarını da imha ettiğini belirtmesi nedeniyle, ilgili dönem faturaları incelenememiş bu nedenle bilirkişiliğimizce bu konuda bir tespit yapılamamıştır. Sayın Mahkeme'niz tarafından İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne yazılan 10.11.2023 tarihli müzekkereye cevaben gelen yazı ekinde davacı şirket kuruluş sözleşmesi incelendiğinde, Amaç ve Konu başlıklı 3. Maddesi A fıkrasının; B- OTO KİRALAMA - "Her türlü motorlu ve motorsuz kara, hava, deniz taşıt araçlarını, spor ve eğlence araçlarını, otomobil, otobüs, kamyon, kamyonet, tanker, tır, minibı treyler, iş ve tarım makinaları ile akümülatör ve bunlara ait makine ve yedek parçalarını ve her türlü lastiklerini, otomotiv aksam ve parçalarını kiraya vermek, kiralamak, alımı ve satımı işlerini tüm boyutları ile yapmak...." Şeklinde olduğu, bu nedenle davacının araç kiralama faaliyeti ile iştigal etmesinin mümkün olduğu, ancak yukarıda belirttiğimiz şekilde davacının bilirkişiliğimiz incelemesine defter ve dayanak faturaları sunmamış olması nedeniyle bilirkişiliğimizce bu konuda bir tespit yapılamadığı, ... PLAKALI ARACIN RENT A ACAR OLARAK İŞLETİLİP İŞLETİLMEDİĞİNİN, KABİS (KİRALIK ARAÇ BİLDİRİM SİSTEMİ) KAYDI OLUP OLMADIĞININ İNCELENMESİ NETİCESİNDE; İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Tarafından Sayın Mahkeme'nize yazılan 14.12.2023 tarihli müzekkere cevabında, Kiralık Araç Sorgulama sisteminde yapılan sorgulamada...plakalı aracın KABİS sistemine kayıtlı olduğu ve herhangi bir kiralama bilgisine rastlanılmadığı bilgisinin görüldüğü, Bilirkişiliğimizce yapılan incelemelerde belirtilen aracın, kazaya karıştığı sırada kiraya verilip verilmediğine ilişkin olarak bir tespitin yapılamadığı bu konudaki takdirin Sayın Mahkeme'nize ait olduğu "şeklinde rapor sunduğu görülmüştür. Tüm bu nedenler ile, İzmir BAM... HD...karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere 19/11/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu davacının maliki olduğu, sürücü ... tarafından kullanılan ... plakalı araç ile dava dışı...plakalı aracın yapmış olduğu kaza sonucu...plakalı aracın hasarlandığı sabittir. Dava konusu aracın hangi sebeple sürücü ...n kullanımında olduğuna dair mahkememizce yazılan talimatın bila ikmal iade edildiği, ilgili kolluğa yazılan müzekkerede kaza tarihi itibari ile sigortalı aracın kiraya verildiğine ilişkin bilginin yer olmadığı, her ne kadar davacı taraf TTK' nun 82/1 ve 5. Maddesi gereği saklamakla yükümlü olduğu 2016 yılı ticari defterlerini mahkememize sunmamış ise de ispat külfeti davalı sigortacıda olmakla, sigortacı rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde oluştuğunu ve aracın özel araç olarak kullanılmadığını kiralık araç olarak kullanıldığını soyut iddialarla değil somut delillerle kanıtlaması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, zarar gören aracın riziko tarihinde kiralık olarak kullanıldığına ilişkin somut herhangi bir delil dosyada bulunmadığından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ İLE; 80.000,00.-TL maddi tazminatın dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 5.464,80 TL karar ve ilam harcının yatan 1.366,55 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 4.098,25 TL' nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 3-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 1.366,55 TL peşin harç, 35,90 TL başvurma harcı, 375,00 TL posta ve diğer giderler, 1.256,10 TL bilirkişi masrafı ile 1.054,60 TL değişik iş masrafları olmak üzere toplam 4.088,15 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı tarafından yapılan ve yatırılan yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasınai 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 6-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının Tahsilat Genel Tebliği, Seri: A, Sıra No: 1 V. kısmında Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları başlıklı maddenin 2. Kısmında ki düzenlemede nazara alınarak (5.000,00 TL üzerinde ki iadeler için) tarafın bağlı bulunduğu vergi dairesinden getireceği vergi borcu yoktur yazısının sunulması sonucu yatırana iadesine, Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2024 Katip ... E imza Hakim... E imza