İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/411 E. 2024/1069 K.

T.C. İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2024/411 Esas KARAR NO : 2024/1069 DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : 15/05/2024 KARAR TARİHİ : 18/12/2024 Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi. İDDİA VE TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkilinin, davalı Şirketlerde çalışan ...e 229.715,47 TL net kıdem tazminatı ve 1756,88 TL D.V. ödemesi yapıldığını, dava dışı ... A.Ş.'de çalıştığı döneme ilişkin 96113,21 TL+735,08 TL olmak üzere 96.848,29 TL'nin tahsil edildiğinden bakiyesi 134.624,05 TL'nin davalı ile imzalanan Hizmet Alım Sözleşmeleri hükümleri gereğince davalılardan rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP VE SAVUNMA: Davalılardan ... ...A.Ş. Ve Sistem ...A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dışı personelin asıl işvereninin davacı olduğunu, 6552 sayılı Torba Kanunun 8.maddesi gereği kıdem tazminatı ödemelerinin asıl işveren davacı tarafından yapılması gerektiğini, işçilerin kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları açısından müvekkili şirkete müracaat hakkının bulunmadığını, taraflar arasında akdedilen Sözleşmede işçilik alacaklarının rücu edilebileceğine ilişkin hüküm olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmiş, davalılar davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır. DAVA: Dava, tacirler arası hizmet alım sözleşmesi kapsamında dava dışı işçiye ödeme yapan davacının yapılan ödemeyi hizmet sunan davalılardan tahsili istemine ilişkindir. DELİLLER: -İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, -İBB İşçi Personel Şube Müdürlüğünün 26/09/2024 tarihli yazısı ve eki, -SGK'nun Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 26/09/2024 tarihli yazısı ve eki, -Bilirkişi ...ın 30/09/2024 tarihli raporu. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava dışı üçüncü kişi konumundaki işçinin, davalı şirketlerde 06/12/2010-31/03/2018 tarihleri arasında işçi olarak çalıştığı, daha sonra davacı nezdinde çalışmaya devam ederken 19/03/2023 tarihinde emekli olmak suretiyle iş akdinin sona erdiği hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Aynı şekilde dava dışı üçüncü kişi durumunda olan ve davalı firmalarda değişik dönemlerde çalışan işçinin kıdem tazminatının davacı idare tarafından ödendiği hususunda da taraflar arasında bir ihtilaf yaşanmamıştır. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. Taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı ile sunulan hizmet alım sözleşmesi değerlendirildiğinde, davacı idare ile davalılar arasındaki sözleşmelerin yapılan ihaleler sonucu düzenlenen hizmet alım sözleşmesi niteliğinde bulunduğu ve dava dışı üçüncü kişi olan işçinin bu sözleşmeler uyarınca alt işveren durumunda bulunan davalılar tarafından değişik sürelerde çalıştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalı ...Ş ve Sistem Hizmet A.Ş'nin husumet itirazı yerinde görülmemiştir. Davalılar ... İnşaat A.Ş ve Sistem Hizmet A.Ş tarafından zamanaşımı defi ileri sürülmüş ise de, dava konusu uyuşmazlıkta davacının dava dışı işçiye 20/10/2023 tarihinde ödeme yaptığı, yaptığı bu ödemenin alt işveren konumunda bulunan davalılardan rücuen tahsilini talep ettiği, söz konusu alacağın 818 sayılı BK'nın yürürlükte olduğu dönem yönünden on yıl, 6098 sayılı TBK'nın yürürlükte olduğu dönem yönünden ise 2 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, ödeme tarihi itibariyle davacı alacağının muaccel olduğu ve zamanaşımının işlemeye başladığı, dava tarihi itibariyle zamanaşımının gerçekleşmediği, davalıların zamanaşımı definin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Çekişme, dava dışı üçüncü kişi durumundaki işçiye emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ödemesi yapan davacı idarenin yapmış olduğu bu ödemeyi alt işveren olan davalılardan talep edip edemeyeceği, başka bir anlatımla ödenen bu bedellerde sorumluluğun hangi tarafta olduğu hususunda toplanmaktadır. Konuyu düzenleyen 4857 sayılı İş Kanununun 2/7. maddesinde bu konulardaki sorumluluk hususunda idarenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu hükmü düzenlenmiştir. Ancak bu düzenleme dava dışı işçilerin ücret ve diğer hakları yönünden bu haklarının korunmasına yönelik bir düzenleme olup alt işveren ile üst işveren arasındaki rücuen taleplere yönelik bir düzenleme olmadığı açıktır. Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinde davalı taraflar hizmet veren sıfatında olup sözleşme gereğince davacıya hizmet ifa etmekle yükümlüdürler. Aynı zamanda dava dışı işçi gibi diğer işçilerin hizmet veren sıfatındaki davalı şirketler tarafından çalıştırılarak bu hizmetin verildiği açıktır. İşçilik alacakları davacı işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin dava dışı işçiyi çalıştıran davalı yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. Dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak davalı yükleniciler davacı işverene karşı sorumludurlar. Mahkememizce alınan 30/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda bir kısım davalıların iş ortaklığı olarak alt işveren sıfatı ile dava konusu işi üstlendikleri dönemler yönünden davacı tarafından yapılan ödemeler sebebi ile dava dışı işçinin alacaklarından müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları şeklinde değerlendirme ve hesaplama yapılmış ise de(...th. İhr. Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti,.... Tar. İnş. Nak. Gıda San.Tic.Ltd.Şti,...İnş. Özel Sağ. Tem. Yem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Hal. ... Deri Gıda Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti'nin davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen 41.717,58 TL'den müştereken sorumlu olduğu görüşü gibi) dava konusu uyuşmazlığın rücuen tazminat isteğine ilişkin olduğu, davanın niteliği gereği her bir davalının sorumlu olduğu tutarın ayrı ayrı belirlenmesi gerektiği, buna göre 18.09.2014-18.03.2017 tarihleri arasındaki dönem yönünden davalı ... İth. İhr. Tem. Gıda San. Tic. Ltd. Şti, ... Tem. Tar. İnş. Nak. Gıda San.Tic.Ltd.Şti,... İnş. Özel Sağ. Tem. Yem. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. ve Tas. Hal....Kar. Deri Gıda Tem. İnş. San. Tic. Ltd. Şti'nin iş ortaklığı kurmak suretiyle dava konusu işi üstlendiği dönemler yönünden her bir ortağın dava dışı işçinin ilgili döneme ait alacaklarından eşit şekilde(41.717,58/4) sorumlu olduğu, bunlar haricinde diğer davalıların sorumluluk bedellerinin bilirkişi tarafından tespit edildiği şekilde olduğu, bu bakımdan davacı tarafça ödenmek durumunda kalınan ve ihtilaf konusu bulunmayan rücu bedelleri üzerinden herhangi bir indirim yapılmadan davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süre ile orantılı olarak sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, davalıların ödeme tarihi itibariyle temerrüde düştüğü ve tarafların tacir olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta uygulanması gereken faiz oranının avans faizi olduğu, müteselsil borçlu olan ve aralarında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmayan davalı alt yükleniciler yönünden teselsül hükümlerinin uygulanamayacağı ve her bir davalı yönünden sorumlu olduğu miktarın ayrı ayrı hüküm altına alınması gerektiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Bkz.Yargıtay 23. H.D'nin 02/07/2020 tarih ve 2019/1305 esas, 2020/2451 karar sayılı ilamı) HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile, -134.624,05 TL'nin 44.947,68 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...Ş'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 27.921,21 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...Ş'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 20.037,58 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı... Temizlik Yemekhane Personel Hizmetleri İnşaat Turizm Ticaret Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 10.429,40 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... İthalat İhracat Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 10.429,40 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı... Temizlik Tarım İnşaat Nakliyat Gıda San ve Tic. Ltd Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 10.429,39 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... İnşaat Özel Sağlık Temizlik Yemek Hizmetleri Taşımacılık Bilgisayar Sanayi ve Ticaret Limited Şti'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, -134.624,05 TL'nin 10.429,39 TL'sinin ödeme tarihi olan 26/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı Tasfiye Halinde ...Deri Gıda Temizlik Fidancılık İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd Şti 'den tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 2-Alınması gerekli 9.196,16 TL karar ve ilam harcından davacı tarafça yatırılan 2.299,05 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 6.897,11 TL karar ve ilam harcının 1.430,47 TL'sinin davalı ..., 2.302,78 TL'sinin ..., 1.026,57 TL'sinin ..., 534,32 TL'sinin ..., 534,32 TL'sinin ..., 534,32 TL'sinin Tasfiye Halinde ...Deri Gıda Temizlik Fidancılık İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, 534,32 TL'sinin ...'nden tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE, 3-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 2.999,05 TL peşin harç, 3.162‬,00 TL müzekkere-tebligat gideri ve 3.500,00 TL bilirkişi ücretinden oluşan toplam 10.088,65‬ TL yargılama giderinin 2.092,39 TL'sinin davalı ..., 3.368,35 TL'sinin ..., 1.501,60 TL'sinin ..., 781,57 TL'sinin ..., 781,57 TL'sinin ..., 781,57 TL'sinin Tasfiye Halinde... Deri Gıda Temizlik Fidancılık İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, 781,57 TL'sinin ...'nden tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 4-Davacı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin 6.222,04 TL'sinin ..., 10.016,26 TL'sinin ..., 4.465,23 TL'sinin ..., 2.324,11 TL'sinin ..., 2.324,11 TL'sinin ..., 2.324,11 TL'sinin Tasfiye Halinde... Deri Gıda Temizlik Fidancılık İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, 2.324,11 TL'sinin ...'nden tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, 5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE, 6-İzmir Arabuluculuk Bürosunun ... sayılı arabuluculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 4.000,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca 829,60 TL'sinin ..., 1.335,50 TL'sinin ..., 595,36 TL'sinin ..., 309,88 TL'sinin ..., 309,88 TL'sinin ..., 309,88 TL'sinin Tasfiye Halinde ... Deri Gıda Temizlik Fidancılık İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, 309,88 TL'sinin ...'nden tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA, Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde davacı ve davalı ...Ş yönünden istinaf yolu açık olmak üzere, diğer davalılar yönünden ise miktar itibariyle kesin olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı.18/12/2024 Katip ... Hakim ... E-İMZA E-İMZA