İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/416 E. 2020/560 K.

T.C. İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2019/416 Esas KARAR NO : 2020/560 DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 09/08/2019 KARAR TARİHİ : 22/10/2020 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili mahkememize verdiği 09/08/2019 tarihli dilekçesinde ; davacı ile davalılardan... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ. arasında tanzim ve imza olunan 03/04/2017 başlangıç tarihli sözleşme gereğince davalının "... Mah.... Liman Mevkii ... İzmir " adresindeki "... -... " isimli işletmeyi sözleşme süresince açık tutarak bizzat çalıştırmayı, kapatmamayı, ( işyerini ve işletme ruhsatını ) başkalarına devir etmemeyi, işyerinde iş değişikliği yapmamayı, müvekkil şirketten aylık asgari 716,66 Litre, yıllık asgari 8.600 Litre bira satın almayı, bira satışında azami gayret göstermeyi, TC Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ve diğer resmi ve idari kurumların tüzük, yönetmelik, tebliğ ve tüm mevzuatına uygun davranmayı, bu doğrultuda ilgili mercilerden izin almayı, iş bu sözleşme hükümlerinden her hangi birisini ihlal ettiği takdirde davacı şirketten almış olduğu 472.000,00-TL katkıyı iade ile birlikte 150.000,00 USD cezai şartı davacı şirkete nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, sözleşme doğrultusunda davalıya 472.000,00-TL tutarında katkı sağlandığını, katkının davalı ... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ.ye gönderildiğinin 21.04.2017 tarih 236.000,00 TL tutarlı ve 27.04.2017 tarih 236.000,00 TL tutarlı 2 adet banka ödeme dekontu ile sabit olduğunu, davacının sözleşmeden doğan edimlerini eksiksiz ifa ettiği halde davalının işletmeyi açık tutarak bizzat çalıştırmadığını, işyerini kapattığı/ devir ettiğini, işyerinde bira satışına son verdiğini, TAPDK ruhsatında süresinde yenileme yaptırmayarak ruhsatı geçersiz hale getirdiğini, davacı şirketten aylık asgari 716,66 litre, yıllık asgari 8.600 litre bira satın almadığı bu ve diğer suretlerle sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, diğer davalı ... ' nun ise tanzim ve imza ettiği 04.04.2017 tarihli Müşterek Borçlu Müteselsil Kefil Senedi ile davalı ... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ.' nin davacı şirkete karşı sözleşmelerden, diğer taahhütlerden, kanundan ve benzeri nedenlerden doğmuş, doğacak her türlü borçlarını müşterek ve müteselsil borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla aynen kabul ettiğini, ... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ.' nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde... AŞ. ne olan tüm borcunu ( 472.000,00 TL ile sınırlı olarak ) ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, taraflar arasındaki ihtilaf ticari olduğu için arabuluculuğa başvurulduğunu ancak bir sonuç alınamadığını ve Dava Şartı Arabuluculuk Anlaşmama Tutanağı tanzim edildiğini belirtmiş 472.000,00-TL karşılıksız katkı tutarının dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar vekili mahkememize verdiği 08/10/2019 tarihli cevap dilekçesinde ; davalı ... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ yönünden davacı ve davalı arasında 03/04/2017 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 14. maddesine göre 5 yıl süre ile geçerli olup bitim tarihinin 03/04/2022 olduğunu, aynı maddede “bu süre zarfında 13. maddede belirtilen asgari taahhüt edilen ürün alımlarının gerçekleşmemesi halinde taahhüt edilen alım gerçekleşinceye kadar sözleşme devam edecektir.” ibaresinin bulunduğunu, sözleşme gereği davalı şirketin 5 yılda alması gereken toplam ürün miktarının 43.000 litre olduğunu, davalı şirketin dava tarihine kadar almakla mükellef olduğu toplam ürün miktarının 19.982.48 litre olduğunu oysa davacıdan alınan ürün toplamının 31.553 litre olduğunu, davalının aylık kotasında zorunlu miktarın çok çok üzerinde alım yaptığını, davalının kotalara ilişkin bakiye taahhüdünü de yerine getirme yolunda hareket ederek İzmir .... Noterliğinin 06/08/2019 tarih ... sayılı ihtarnamesi ile davacıya başvurarak talepte bulunduğunu ancak davacının İzmir... 08/08/2019 tarih ... sayılı ihtarını keşide ederek davalının sözleşmesel yükümlülüklerinden sıyrılmak kastı ile tertip yaptığını beyan ettiğini, ilaveten TAPDK ruhsatını yenilemediği için davalıya ürün gönderilmesinin mümkün olmadığını ifade ettiğini, davacının temerrüdünün sabit olduğunu, davacının süreç içinde kotanın gerektiği gibi doldurulmamış olmasına ilişkin yahut davada dayandığı sair gerekçelere dayanarak davalı şirkete yönelik BK’nın öngördüğü biçimde herhangi bir ihtarda bulunmadığı gibi aylar geçmesine karşın ve halihazırda dahi taraflar arasındaki sözleşmeyi feshetmediğini, davacının davalıya ürün satma niyetinin olmadığını, kötü niyetli hareket ederek 472.000,00 TL’yi kazanmak istediğini, bu durumun MK 2’deki dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, ayrıca talep tarihinde davalı şirketin TAPDK’sının bulunduğunu, davacının davalının sözleşmesel edimlerini yerine getirmediğinden bahisle sözleşmenin 9. maddesinin verdiği bedeli aynen gereği istediğini ,davacının davası için temel aldığı hangi sözleşmesel edimin ihlal edildiğinin muallak olduğunu, işyerinin kapatılmadığı ve halen çalıştığını, işyerinin taşınmadığını, taşınmaz bünyesindeki 2 ofiste faaliyetin sürdüğünü, işyerinde bira satışı ile ilgili gerekli ruhsat ve TAPDK belgesinin bulunduğunu, işyerinde iş değişikliği yapılmadığını, arazinin bir kısmında faaliyet gösteren MP şirketinin sözleşme hükümlerini aynen kabul ettiğini, dava dışı o şirketin bira satış ruhsatını alamama diye bir sorunu olmadığı gibi sözleşmeye uygun olarak aynı şekilde kotayı fazlasıyla doldurmayı sürdürdüğünü, işletme ruhsatının devredilmediğini, taraflar arası sözleşmeden doğan hak ve borçların kimseye devredilmediğini, davacının işyerinin bir bölümünde faaliyette olan dava dışı şirketle sözleşme imzalamak suretiyle ve yine davalı şirketin elinde haddinden fazla mal olduğu için geçici süreyle ürün almama eylemine aylardır ses çıkarmamak yoluyla artık zımni onayı dahi aşmış olarak değerlendirelebilecek açık bir onayının bulunduğunu, ayrıca bir şirketin hangi koşulda olursa olsun muayyen miktarda ürünü satılsın diye vermiş olduğu bir ekonomik desteğin geri alınmasını bu derece amacını aşmış şartlara bağlayamayacağını, süreç içinde davalının başka hiçbir rakip firmanın ürününü satmadığını, neredeyse 5 yıllık kotasına yakın bir... satısı yaptığını, yine sözleşmeye göre tüm kotasına ilişkin taleplerinin de davalı tarafça sebepsiz yere kabul edilmediğini, davalı şirkete ön iskonto ya da destek adı altında verilen paranın tamamının iadesi yönünde talepte bulunmanın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere davacı tarafından geri istenen meblağın sözleşme dengesi yönüyle kıstelyevm usülüne tabi tutulmak suretiyle ancak muayyen bir miktarının iadesinin talep edilebileceğini, bu sebeplerle davanın... Dış Ticaret ve Turizm Yatırım A.Ş. yönünden reddinin gerektiğini, davalı ... yönünden ortada TBK’nın 583. ve devamı maddelerinde emredilen şekliyle davalının tamamını kendi el yazısıyla yazıp imzaladığı bir belge bulunmadığını, delil olarak gösterilen belgede ise yasanın aradığı şekil şartının tamam olmadığını, davalının kefil olarak sorumlu olmaması sebebiyle davanın reddinin gerektiğini, davalının kefil olarak kabulü halinde dahi yine davanın reddinin gerektiğini, zira davacının TBK 586 maddesi bünyesinde emredici hüküm ile zikredilen herhangi bir ihtar göndermeden davayı ikame ettiğini, sözleşmeye herhangi bir ihtara gerek kalmadan işlem yapılacağının yazılmış olmasının da emredici hüküm dairesinde hukuken geçersiz olduğunu, davacının davalı yana sözleşmeden doğan yükümlülüklerin ifası konusunda uzun zaman herhangi bir ihtarda ve talepte bulunmadığı gibi bilahare borcunu ifaya çalışan ve bu uğurda resmi noter ihtarı ile talepte bulunan davalı şirketin önüne set çektiğini, onun muhtelif bahanelerle sözleşmeye uymasını engellediğini, bu yönden davanın reddinin gerektiğini, davacı ve davalı arasında 03/04/2017 tarihli sözleşme imzalandığı sözleşmenin 14. maddesine göre 5 yıl süre ile geçerli olup bitim tarihinin 03/04/2022 olduğu aynı maddede “bu süre zarfında 13. maddede belirtilen asgari taahhüt edilen ürün alımlarının gerçekleşmemesi halinde taahhüt edilen alım gerçekleşinceye kadar sözleşme devam edecektir.” ibaresinin bulunduğunu, sözleşme gereği davalı şirketin 5 yılda alması gereken toplam ürün miktarının 43.000 litre olduğunu, davalı şirketin dava tarihine kadar almakla mükellef olduğu toplam ürün miktarının 19.982.48 litre olduğu oysa davacıdan alınan ürün toplamının 31.553 litre olduğunu, davalının kefil olduğu kabul edilse dahi diğer davalı şirketin basiretli tacir olarak bakiye taahhüdünü de yerine getirme yolunda hareket ederek İzmir ... Noterliğinin 06/08/2019 tarih ... sayılı ihtarnamesi ile davacıya başvurarak talepte bulunduğunu, ancak bu ürün taleplerinin reddedildiğini, davacının süreç içinde kotanın gerektiği gibi doldurulmamış olmasına ilişkin yahut davada dayandığı sair gerekçelere dayanarak davalı şirkete yönelik BK’nın öngördüğü biçimde herhangi bir ihtarda bulunmadığı gibi aylar geçmesine karşın ve halihazırda dahi taraflar arasındaki sözleşmeyi feshetmediğini, davacının davalının sözleşmesel edimlerini yerine getirmediğinden bahisle sözleşmenin 9. Maddesi ile diğer davalıya verdiği bedeli aynen geri istediğini, davacının davası için temel aldığı hangi sözleşmesel edimin ihlal edildiğinin muallak olduğunu, işyerinin kapatılmadığı ve halen çalıştığını, 28 ayda sözleşmede öngörülen ürünün çok fazlasının satın alındığını, işyerinin taşınmadığı ve işyerinde bira satışıyla ilgili gerekli ruhsat ve TAPDK belgesinin bulunduğunu, işyerinde iş değişikliği yapılmadığını, işletme ruhsatının devredilmediğini, sözleşmeden doğan hak ve borçların hiç kimseye devredilmediğini, taşınmazın bir bölümünde faaliyet gösteren... şirketinin... ile aynı şartlarda sözleşme yaptığı ve sürdürdüğünü, dava dışı şirketin fazla alım yaptığını, tüm bunlara rağmen sözleşme maddelerinde kelimelere dar yorumlar suretiyle davalının sözleşmesel edimini yerine getirmediğini ifade etmenin haksızlık olduğunu, ayrıca bir şirketin hangi koşulda olursa olsun muayyen miktarda ürünü satılsın diye vermiş olduğu bir ekonomik desteğin geri alınmasını bu derece amacını aşmış şartlara bağlayamayacağını, süreç içinde davalının başka hiçbir rakip firmanın ürününü satmadığını, neredeyse 5 yıllık kotasına yakın bir... satısı yaptığını, yine sözleşmeye göre tüm kotasına ilişkin taleplerinin de davalı tarafça sebepsiz yere kabul edilmediğini, davalı şirketin aldığı parayı iadesi diğer davalının da kefil sıfatıyla sorumluluğundan bahisle iadeye mahkum edilmesini istemenin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere davacı tarafından geri istenen meblağın sözleşme dengesi yönüyle kıstelyevm usülüne tabi tutulmak suretiyle ancak muayyen bir miktarının iadesinin talep edilebileceğini, takip alacağının % 20 icra inkar tazminatı talebinin ise haksız ve yersiz olduğunu, davacının takibi haksız ve yersiz olduğundan % 20 icra inkar tazminatı talep edildiğini belirtmiş , davanın reddine, davacının %20 icra inkar tazminatı talebinin reddine, her iki davalı yönünden % 20 icra inkar tazminatının hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı şirketin sicil dosyası celb edilmiş, şirketin ...ahallesi... Çeşme İzmir adresinde kayıtlı olup faal olduğu, davalı ...'nun şirket ortağı ve yönetim kurulu üyesi konumunda olduğu belirlenmiştir. Çeşme Belediye Başkanlığına davalı şirketin sözleşme konusu ... isimli işletmeyi devir edip etmediği, bu işletmenin halen davalı şirket adına kayıtlı olup olmadığı, işletmenin kimler tarafından çalıştırıldığı hususu sorulmuş, alınan yazı cevabında... Dış Tic ve Turz Yat AŞ'nin bahse konu otel işletmesini ... ... Turz. İnş. Yat. Tic. AŞ Alaçatı Şubesi ünvanlı şirkete devrettiği, belediye başkanlığı tarafından ... Turz. İnş. Yat. Tic. AŞ Alaçatı Şubesi adına 19/04/2019 tarih... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, halen... Turz. İnş. Yat. Tic. AŞ Alaçatı Şubesi tarafından tabela ünvanı ... ... olarak işletildiği belirtilmiştir. Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğüne ...' nin sözleşme konusu " ..." isimli işletmeyi devir edip etmediği, bu işletmenin halen "... Dış Ticaret ve Turizm Yatırım AŞ. adına kayıtlı olup olmadığı ile işletmenin kimler tarafından çalıştırıldığını gösterir kayıtların mahkememize gönderilmesine dair yazı yazılmış, alınan yazı cevabında davalı şirketin 01/01/1993 tarihinde Ankara 01.01.1993 tarihinde Ankara Hitit Vergi Dairesi sınırları içerisinde kurulduğu ve 24.10.2007 tarihi itibariyle nakil gelerek, daire sınırları içerisinde bulunan ...Mah. ...Çeşme İzmir adresinde otel vb. konaklama yerlerinin işletilmesi faaliyetine başladığı , 22.11.2018 tarihi itibariyle... vergi kimlik numarasında kayıtlı ... Turizm İnşaat Yatırım Tic. A.Ş. ne kiraya verdiği ve bu şirketin aynı adreste iki oda hariç otel işletmeciliği faaliyetine başladığı ve faaliyetinin devam ettiğini,... Dış Ticaret ve Turizm Yatırım A.Ş. nin, söz konusu iki odayı ofis (kendine ait veya kiralanan gayrimenkullerin kiraya verilmesi) olarak kullanmaya devam ettiği, 06.03.2014 tarihi itibariyle, Trabzon Sürmene Mal Müdürlüğü sınırları içerisinde bulunan... Trabzon adresinde otel vb. konaklama yerlerinin işletilmesi faaliyetine başladığı ve ve faaliyetinin halen devam ettiği, 09.05.2019 tarihi itibariyle, İstanbul Sarıyer Vergi Dairesi Müdürlüğü sınırları içerisinde bulunan ...Mah....r İstanbul adresinde kendine ait veya kiralanan gayrimenkullerin kiraya verilmesi faaliyetine başladığı ve faaliyetinin halen devam ettiği , 16.08.2019 tarihi itibariyle, daire sınırları içerisinde bulunan ... Mah.... Çeşme İzmir adresinde depo kaydının bulunduğunun anlaşıldığı belirtilmiştir. Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; davacı tarafça, taraflar arasında düzenlenip imza altına alınan 03/04/2017 başlangıç tarihli sözleşme hükümlerinin ihlal edildiği gerekçesiyle sözleşme doğrultusunda davalı tarafa verilen karşılıksız yardım bedelinin faizleri ile birlikte tahsili için davalılar hakkında mahkememize dava açıldığı, taraflar arasındaki sözleşmenin 1. Maddesinde " Yeniden satıcı işletmekte olduğu ... Mah.... Liman Mevki ...Alaçatı Çeşme İzmir iş adresindeki... adlı işletmesinde, sözleşme süresince sözleşme konusu ürünleri satın almayı, diğer rakip ürünleri ve bunlara ilişkin her türlü malzemeyi satın almamayı, bulundurmamayı, tanıtımını üstlenmemeyi, ve... Paz AŞ.nin pazarladığı mamüllerin satışını iş bu sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde yapmayı kabul ve taahhüt eder " düzenlemesinin, 6. Maddesinde de " Yeniden satıcı... Paz AŞ. ' nin yazılı muvafakatı ve onayı olmadan sözleşme süresinde iş yerini ve işletme ruhsatını başkalarına devir ve temlik edemez kiralayamaz, iş yerini başka bir adrese taşıyamaz,faaliyet alanını ve faaliyet türünü değiştiremez ve yeni ortak ve ortaklar alamaz.Yeniden satıcı yine... Paz AŞ. ' nin yazılı onayı olmadan işbu sözleşme sonucu doğan haklarını,yükümlülüklerini ,borçlarını ve /veya alacaklarını kısmen veya tamamen bir başkasına devir ve temlik edemez.İşletici devir ve temlik , kiralama ve yeni ortak veya ortaklar almak durumunda ise en az 30 gün önceden... Paz AŞ. ' ye yazılı bilgi verip , yazı ile onay almak ve işbu sözleşmedeki tüm şartları yeni şahıslara da kabul ettirmek ve... Paz AŞ. İle yeni şahıslar arasında aynı şartlarda aktin yapılmasını temin etmekle zorunludur. Aksi halde işbu sözleşme yeniden satıcı tarafından ihlal edilmiş sayılacaktır ... " düzenlemesinin bulunduğu, davalı ... 'nun diğer davalı ... Dış Ticaret Ve Turizm Yatırım AŞ.nin ortağı olduğu bu sebeple TBK 584/3 maddesi gereğince davalının kefaleti için eş rızası gerekmediği, davalı tarafın sözleşmenin 1 ve 6. Maddesi hükümlerine aykırı davrandığının Çeşme Belediye Başkanlığı ve Çeşme Vergi Dairesi Müdürlüğünün yazı cevapları ile belirlendiği, sözleşmenin ihlal edilmiş olması sebebiyle davacının sözleşmenin 11. maddesi gereğince davalı tarafa verilen karşılıksız katkı bedelini istemeye hak kazandığı incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davanın Kabulü ile, 472.000,00-TL katkı tutarının dava tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 2-Alınması gerekli 32.242,32-TL harçtan peşin alınan 8.060,58-TL' nin mahsubu ile bakiye 24.181,74-TL harcın davalı tarafça tamamlanmasına, 3-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. Hükümlerine göre hesap ve takdir edilen 40.650,00-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 9 davetiye bedeli 151,50-TL yargılama gideri ile davacı tarafça yatırılan 8.111,38-TL harç giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Dair tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar davacı vekili Av. ... 'un yüzüne karşı davalının yokluğunda açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/10/2020 Başkan ... E imza Üye ... eimza Üye ... eimza Katip ... eimza