İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/615 E. 2025/10 K.

T.C. İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/615 Esas KARAR NO : 2025/10 DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 02/09/2022 KARAR TARİHİ : 06/01/2025 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili tarafından ibraz edilen 02/09/2022Tarihli dava dilekçesinden özetle; davacı ile davalı firma 06.01.2020 tarihinde, franchise akdi imzalamış olduğunu, Akit uyarınca; sözleşme 3 yıl süreceği, ancak davalının ödeme yükümlülüklerinden kurtulmak için gerçek dışı gerekçelerle sözleşmeyi feshettiğini ileri sürmüş bunun üzerine sözleşmenin davacı yan tarafından fesh edildiği, Davalı şirketin; 2022 yılının Mayıs ayı sonunda tabelasını indirdiği fiilen görüldüğünden, davacı tarafından ... 13. Noterliği ... günlü, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile; 2021 yılının eksik siparişlerine ilişkin ödemelerin yapıldığı, 2022 yılının yayın siparişlerinin verilmesi ve tabelanın indirilmemesi hususu davalıya ihtar edilmiş olup,31.05.2022 günü ihtarnamenin , muhataba UETS yolu ile tebliğ edildiğini, davalının ihtarnameye herhangi bir cevap vermemesi üzerine; ... 13. Noterliği ... günlü, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 2. kez davalıya ihtar gönderilmiş bu kez; ilk belirtilen eksikliklerin giderilmemesi halinde franchise akdinin feshedileceğinin ve sözleşmenin 9.5 maddesinde yer alan cezai şart maddesinde yer alan 250 öğrenci bedelinin cezai şart olarak talep edileceği hususu davalıya ihtar edilmiş olduğunu, Davalı yanın ihtarnameyvi ... olarak 13.06.2022 günü tebellüğ etmis olduğunu, davalı yanın cezai şart ödeme yükümlülüğünden kurtulmak için; ... 36. Noterliği ... günlü, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tamamen gerçek dışı, hukuka aykırı gerekçeler ileri sürerek sözleşmeyi feshettiğini ileri sürmüş olduğunu, davalının bu ihtarındaki fesih geçersiz olduğundan; ... 13. Noterliği'nin ... günlü, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, eksikliklerin giderilmemesi, tabelanın indirilmesi, siparişlerin verilmemesi nedenleriyle franchise akdi feshedilmiş ve her türlü tazminat hakkının ile cezai şartın tahsili için dava yoluna gidileceği davalıya ihtar edildiği; ihtarnamenin 07.07.2022 günü muhatabın ... adresine tebliğ edilmiş olduğunu, davalıya verilen sadece isim hakkı olduğunu, davalının hangi nevi kurs işleteceğine ilişkin başvuru davacı yanca yapılmadığından ruhsatın ne şekilde alındığı davacıyı bağlamadığını, davacı yalnız isim hakkını belirli bir süre belirli bir bedel karşılığında kullandırmayı taahhüt etmiş olduğunu, davalıya herhangi bir yayın türünü alma şartı olmamış olduğunu, davalıya öğrenci sayısı uyarınca yayın alma hususu ihtar edilmiş olduğunu, davalının 1 yıl boyunca hiçbir zaman ileri sürmediği ruhsat hususunu, sözleşmenin feshine dayandıramayacağını, davalı yanın feshi temerrüt koşulu oluşmadığından geçersiz olduğunu, davacının sözleşmeyi ihlal ettiği bir husus var idi ise, davalı yan bu hususu ileri sürerek önce davacıyı temerrüde düşürmeli ardından sözleşmeyi feshetmesi gerektiğini, Ancak; davalı yanın cezai şart ödememe adına alelacele sözleşmeyi kötü niyetli olarak feshettiğini ileri sürmüş, Oysaki gerçek neden bu olmadığını, davalı yan, önce sevinç markası ile bölgedeki öğrencileri toplamış, Şimdi ise bir başka popüler marka ile başka öğrencileri de toplamakta olduğunu, bu hususta fotoğraflar mevcut olup, ekte sunduklarını, davalı şirketin; ... yılı için bir öğrenci bedeli karşılığında alması gerekli kayıt bedeli sözleşmenin 6.1 maddesine göre ortaokul yayınları için 1.500,00.TL, lise yayınları için 1.200,00.TL'dir. ... ve ... yıllarında her yıl ... oranında bu bedeller artış gösterdiği, 2021 yılı sonu enflasyon oranı 9636,1 olarak açıklandığı, bu halde “yeni dönemde ortaokul yayınları için 2.041,50.TL, lise yayınları için 1.741,50.TL bedel olması gerektiğini, davalı'nın, en az 1.741,50x250 = 435.375,00.TL cezai şart bedeli ödemesi gerektiğini, mahkemenizce cezai şart bedelinin ödenmesi gerektiğinin aksine bir kanaatin hasıl olması halinde ise; sözleşme yürürlükte kalsa idi davalı şirketin elde edeceği kazancın davalıdan alınarak davacı şirkete verilmesini, davanın kabulü ile 250 öğrenci bedeline karşılık gelen bedelin davalıdan alınarak Davacıya cezai şart olarak şimdilik 50.000,00.TL olarak verilmesini, cezai şart talebimizin kabul görmemesi halinde ise terditli olarak; sözleşme yürürlükte kalsa idi davacının elde edeceği kazancın davalıdan alınarak davacıya şimdilik 50.000,00.TL olarak verilmesini, mahkemece hükmedilecek asıl alacağa, dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu 09/11/2022 tarihli cevap dilekçesinde; Davacı ile davalı şirket arasında ... Sözlesmesi 06.01.2020 tarihinde imzalandığı, imza tarihinden sonra tüm dünyayı etkileyen global pandemi etkisi davalı şirketi de etkilemiş, eğitim faaliyetleri uzun süre aksamış olduğundan davacı taraf sözleşmenin 3 yıllık olarak imzalandığını iddia etse de sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren olağanüstü şartlar yaşanmış ve davalının faaliyetlerini etkileyen yönetmelik değişmiş olduğunu, davalı kurum ...ünvanlı eğitim kurumu adı altında Milli Eğitim Bakanlığı'ndan kurum açma izni aldığı, davacının ruhsata ilişkin iddiaları gerçeği yansıtmamakta olup kabulü mümkün olmadığını, Milli Eğitim Bakanlığı ve valilik başvurucu kurumun bulunduğu bölge ve şartlara uygun olup olmadığını denetlemekte olduğunu, ...sınırları içinde ... adresinde bulunduğunu,...'ne 13/02/2020 tarihinde kurum açma izni başvurusu yapıldığı, valilikçe yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde davalı kuruma 05/05/2020 tarihinde kurum açma izni verilmiş,Bu izne istinaden davalı kuruma işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmiş olup ruhsat tarihi 06/06/2020 olduğunu davalı davacının ruhsat tarihi 06/06/2020 olduğunu belirttiği, davalı şirket ruhsat başvurusu yaptıktan sonra ruhsat için nihai karar idare tarafından verilmeden önce yönetmelik değişmiş olduğunu, davalı şirketin mevcut durumda ... ve liselere giriş sınavı olan LGS gibi programlara ilişkin eğitim verebilmesi için tekrar ruhsat için başvuru yapması gerekmekte ancak yönetmelik eğitim kurumunun bulunduğu organize sanayi bölgesi için, 31044 Sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. Maddesi “u” bendine göre; Organize sanayi bölgesi içerisinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği haricindeki kişiler tarafından özel öğretim kurumu açılacak ise ilgili organize sanayi bölgesi yönetim kurulu başkanlığından alınacak uygunluk görüş yazısı” kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için istenen belgeler arasında sayılmış olduğundan, Davalı hukuka ve mevzuat uygun olarak ruhsatla faaliyet göstermekte iken, ...'nün 9207 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. Maddesine istinaden kurumun faaliyetten men edileceğini ve mühürleneceğini tebellüğ ettiğini, Davalının işyeri" mühürlenmiştir ve bu hususa ilişkin olarak ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosya üzerinden davalı tarafından dava açıldığını, davalının işyeri açma ve ruhsat başvurusunu yaparak sonucunu bekleme sürecinde olduğu dönemde iken ... tarihinde ... sayılı ...Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup söz konusu değişikliğe sebebiyet veren yönetmelik yayım tarihi ile yürürlüğe girdiğini, dolayısıyla 19/02/2020 tarihinden önce evraklarını teslim ederek işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunan davalı kurum, yükümlülüklerini yerine getirerek hukuka ve usule uygun olarak ruhsatını aldığını, ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi... Esas sayılı ... Karar sayılı ekte sunulan mahkeme kararında ...mevzuata uygun olarak değerlendirilen başvuruya göre alınan 06/05/2020 tarihli iş yeri açma ve çalışma ruhsatına dayalı olarak faaliyetini sürdüren davacının çalışma ruhsatı iptal edilmediği takdirde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet sürdürülmesi gerekçesi ile uygulama yapılmasının mümkün olmadığına ilişkin hüküm kurduğunu, ...Başkanlığı, 19.02.2020 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan ...Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesine göre ... içerisinde kurulacak olan özel eğitim kurumlarının açılabilmesi için ...Kurulundan uygun görüş alınması gerektiğini, ...'nin bu hususa ilişkin uygun görüşü olmadığı, küçük yaştaki öğrenciler için çevrenin tehlike yaratabileceği görüşü bulunmakta olduğunu, 1044 Sayılı ...Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. Maddesi “u", gereğince, lise ve orta öğretim kurumlarına eğitim verilebilmesi için yeniden...'na başvuruda bulunulursa, ...'nin görüşü ve bölgenin küçük yaştaki çocuklara eğitim vermeye uygun olmaması sebebi ile reddedileceği açık olup, Davacının haksız ve hukuka aykırı iddialarının kabulü anlamına gelmemek kaydı ile mevcut durumda davalıdan doğmayan ve davalının sebep olmadığı ifa imkansızlığı hali bulunmakta olduğunu, davalı şirket haklı sebeple, işlemin temelinin çökmesi ve önceden görülmesi mümkün olmayan sebeplerin ortaya çıkması sebebi ile sözleşme davalı şirket sözleşmeyi haklı sebeple derhal feshettiğine ilişkin ihtarname gönderdiğini, davacının haksız ve hukuka aykırı olarak davalıyı işlem yapmaya zorlamasına ilişkin bir diğer husus ise, pandemide davalı yasaklar sebebi ile eğitim verememiş olmasına rağmen, davacı kurumdan 300 öğrencilik yayın almak zorunda kalmış, davalının ihtiyaç duyduğu KPSS A ve KPSS B grubu kitapları, davacıda mevcut olan, davalının taleplerine rağmen temin edilmediğinri, aksine LGS VE YKS grubuna yönelik kitapların satın alınması davalıya dayatılmış ve baskı unsuru haline getirilmiş olduğunu, davalının talep ettiği ancak temini sağlanmayan kitaplar da sözleşmenin kapsamını oluşturduğunu, davacı tarafın davalının taleplerinin ve sözleşmeye taraf olmasının asıl sebebi olan KPSS A ve KPSS B kitaplarını temin etmemesi, davacının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine ve sözleşmenin işlem temelinin çöktüğünün bir diğer ispatı olduğunu, davacı tarafından baskıların artırılması neticesinde yapılan bu usulsüz ve ifası hukuken imkansız talepler tarafımızca kabul edilmeyeceğinden, sözleşme gereği davalının inisiyatifi dahilinde olmayan böyle bir ifaya zorlanamayacağını tüm bunlara istinaden 06/01/2020 tarihli ... aykırı talepleri nedeniyle tek taraflı olarak haklı nedenle fesih edilmiş olduğunu, davalının yerine getirilmediği iddia edilen yükümlülükleri yerine getirmede kesinlikle kusuru bulunmamakta olduğunu beyan ederek açıklanan tüm bu nedenlerle davacı şirket ile imzalanan...Franchise Sözleşmesi'ni karşılıklı oluşan güven ilişkisinin zedelenmiş olduğu, davacı tarafın hakka ve hukuka aykırı davranışları nedeniyle sözleşmenin davalı şirket açısından çekilemeyecek hale geldiği, davacının taleplerinin hukuka aykırı olması ve davalı cezai müeyyide ile karşı karşıya sebebiyet verecek nitelikte olması nedeniyle , sözleşmenin devamının davalı için çekilmez hale gelmesi ve ifa imkansızlığı sebebi ile sözleşmenin işlem temelinin çökmesi haklı sebepleri ile 22/06/2022 tarihinde haklı nedenle feshedildiğini beyanla, davanın reddilerek yargılama masrafları ile vekâlet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, taraflar arasındaki sözleşmenin feshi nedeniyle cezai şart alacağının tahsili, terditli olarak ise menfi zararın tahsiline ilişkindir. Mahkememizce ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...ve... esas sayılı dosyaları celp edilmiş, davacı ve davalı Şirketlere müzekkereler yazılmış olup, celp edilen evraklar incelenerek dosya arasına alınmıştır. Mahkememizin 14/09/2023 tarihli ara kararı gereği; Dosyaya Mali Müşavir bilirkişisi ... ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı ...'a verilerek, tüm dosya kapsamı üzerinde inceleme yapılması dosyada celp edilen bilgi ve belgeler de irdelenerek taraflar arasında yapıldığı iddia edilen sözleşmenin feshedilip edilmediği, davacının cezai şart alacağının mevcut olup olmadığı, davacının talep etmiş olduğu alacak kalemleri yönünden hesap yapılması konusunda rapor alınmasına karar verilerek, dosyaya Mali Müşavir bilirkişisi... ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı ...'ın sunmuş olduğu raporda özetle; Davacı şirketin 2020, 2021, 2022 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ticari defter kayıtlarında, davalı tarafa kesmiş olduğu faturaları ticari defterlerine usulüne uygun olarak işlediği, dosyaya mübrez evraklarda davalının faturalara itirazını ihtarname ile yapmadığı; davacının ticari defterlerinde davalı şirket ile cari hesabına ait 80.250,00 TL borçlu olduğu davalı şirketin 2020,2021, 2022 yılı ticari defterlerinin lehine delil niteliği taşıdığı, davalının ticari defterlerinde davacı şirket ile cari hesabına ait 0,00 TL bakiyesi olduğu, sözleşmenin 6.1 maddesi gereğince lise yayınları için 408.300,00 TL, ortaokul yayınları için ise 510.375,00 TL olarak cezai şart bedelinin hesaplandığı, Franchise sözleşmesinin lise ve üniversite hazırlık kurslarını açmayı zorunlu kılıp kılmamasına göre varılacak sonucun değişeceği, herhalde açılması zorunlu olan kurslar bakımından sözleşme uyarınca her eğitim öğretim yılı için kursa kayıtlı öğrenci sayısı ile orantılı olarak belirlenen rakam toplamının baz alınması gerektiği (m.6.1), belirlenen toplam tutarın eksik ifa edilmiş olması durumunda davalının temerrüdü dolayısıyla davacı lehine haklı nedenle fesih gerçekleşmiş olacağından cezai şarta hükmedilebileceği; bu durum davalının ekonomik olarak yıkımına sebep olacak düzeyde bulunursa Mahkeme'ce cezai şartta indirim öngörülebileceği, Mahkeme, bahsi geçen Yönetmelik değişikliğinin...'de yer alan davalı kurumun üniversite ve lise hazırlık kursları özelinde eğitim vermesine engel olduğu kanaatine ulaşır ise sonraki ifa imkansızlığı bakımından işlem temelinin çökmesi sebebiyle davalı lehine haklı neden teşkil etmesi dolayısıyla cezai şartın İşlemeyeceği sonuç ve kanaatine varıldığı görülmüştür. Mahkememiz 27/02/2024 celse tarihli ara kararı gereği, dosyanın sözleşmede ön görülen kursa kayıtlı öğrenci sayısıyla orantılı olarak ödeme ve yayın satın alınıp alınmadığı, ruhsatın kullanımına etki eden yönetmelik değişikliğine dair ... 1. AHM dosyası irdelenerek ifa imkansızlığının olup olmadığının değerlendirilip ayrıca tarafların beyan ve itirazları da değerlendirilerek, tespit edilecek cezai şart bedelinin davalının ihtisaden mahfına sebebiyet verip vermeyeceği yönünde ek rapor tanzim etmesi konusunda rapor hazırlanmasına karar verilerek, dosyaya Mali Müşavir bilirkişisi ...ve Nitelikli Hesaplamalar Uzmanı ...'ın sunmuş olduğu 02/06/2024 tarihli ek raporda özetle; sözleşmenin 6.1 maddesi gereğince lise yayınları için 408.300,00 TL, ortaokul yayınları için ise 510.375,00 TL olarak cezai şart bedelinin hesaplandığı, Davalı şirketin 2022, 2023 yılı beyannameleri incelendiğinde, dava konusu cezai şart bedelinin davalı şirketin mahvalına sebebiyet vereceği, davacı dershane tarafından 289,3 adet 411.897.00 TL tutarında yayın satın alındığı, öğrenci sayısı 280 olup satın alınan yayın sayısı ile orantılı olduğu, bu bakımdan bir ihlal doğmadığı, Franchise sözleşmesinin lise ve üniversite hazırlık kurslarını açmayı zorunlu kılıp kılmamasına göre varılacak sonucun değişeceği, en baştan itibaren Davalı tarafından yapılan ruhsat başvurularında İngilizce ve KPSS programları yazılı olup lise ve üniversite giriş sınavlarına yer verilmediği, taraflar arasındaki Franchise sözleşmesinde kapsanan programlar ile ilgili açık bir düzenleme bulunmasa da bazı hükümlerde lise ve ortaokul yayınları üzerine de anlaşıldığı, Ek Raporun lise ve üniversite giriş sınavlarının da kapsandığı şekilde kaleme alındığı, dosyada bahsi geçen Yönetmelik değişikliğinin ...'de yer alan davalı kurumun eğitim kursları vermesine engel olduğu kanaatine ulaşılır ise sonraki ifa imkansızlığı bakımından işlem temelinin çökmesi sebebiyle davalı lehine haklı neden teşkil etmesi dolayısıyla cezai şartın işlemeyeceği; ancak belirtilen sebeplerden dolayı bu durumun sonraki ifa imkansızlığı düzeyinde görülmediği, Bu halde ise cezai şartın doğumu sonucu doğacağı; ancak hesaplanan meblağın mali incelemesinde davalının ekonomik olarak yıkımına sebep olacak seviyede görülmesi nedeniyle Sayın Mahkemece makul görülen düzeyde indirim yapılabileceği,Tüm dosya kapsamının ve delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça, taraflar arasında imzalanan 06.01.2020 tarihli franchise akdi uyarınca sözleşmenin 3 yıl süreceği, davalının ödeme yükümlülüklerinden kurtulmak için gerçek dışı gerekçelerle sözleşmeyi feshettiği, davacı yan tarafından fesh edilmesinden kaynaklı olarak davalı şirketin 435.375,00.TL cezai şart bedeli ödemesi gerektiği, cezai şart bedelinin ödenmesi gerektiğinin aksine bir kanaatin hasıl olması halinde ise; sözleşme yürürlükte kalsa idi davacı şirketin elde edeceği kazancın davalıdan alınarak davacı şirkete verilmesi, davanın kabulü ile 250 öğrenci bedeline karşılık gelen bedelin davalıdan alınarak davacıya cezai şart olarak verilmesi, cezai şart talebinin kabul görmemesi halinde ise terditli olarak; sözleşme yürürlükte kalsa idi davacının elde edeceği kazancın davalıdan alınarak davacıya verilmesi isteminden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Franchise sözleşmesi’nin incelenmesinde, franchise alana belirlenmiş kurs merkezlerinde belirli bir takvim aralığında yürüteceği eğitim faaliyetleri için münhasırlık hak ve yetkisi tanınacağı, Franchise alanın da bu sisteme ilişkin yayınları kullanmak zorunda olacağı (m.2.1) öğrencilere verilecek yayınların tümünün Franchise Veren’in yayınlarından olacağı, (m.4.11) Franchise alanın, Franchise verene sözleşmenin süresi içerisinde her eğitim ve öğretim yılında her öğrenci için lise yayınlarında 1500 TL, orta okul yayınlarında 1200 TL yayın bedeli ödeyeceği (m.6.1). Franchise alan iş bu sözleşmede kararlaştırılan yükümlülüklerin herhangi birinin ihlali nedeniyle sözleşme Franchise veren tarafından fesih olunursa Franchise alanın 6.1. hükmüne göre hesaplanacak 250 öğrencinin bir yıllık tutarındaki cezai şartı herhangi bir ihtara, ihbara, mehil tayinine, mahkeme hükmüne ihtiyaç olmaksızın tacir sıfatıyla ve gayri kabili tenkis olmak üzere derhal ödemeyi gayri kabili rücü kabul ve tahahhüt ettiği ( m. 9.5.) görülmüştür.Somut olayda 31.05.2022 tarihinde davacı tarafından davalıya yönlendirilen ihtarnamede edimlerin yerine getirilmemesi, 2021 yılı siparişleri eksik vermesi ve tabelasını indirmiş olması sebebiyle oluşan sözleşmeye aykırılığın 3 gün içerisinde giderilmesi; aksi halde sözleşmenin sona ereceği ve m.9.5 uyarınca cezai bedelin isteneceğinin ihtar edildiği, 23.06.2022 tarihinde davalı tarafından davacıya yönlendirilen ihtarnamede ise MEB’den alınan ruhsata göre İngilizce ve KPSS programlarının uygulanmaya başlandığı; ancak davacıdan kişisel gelişim ruhsatı alınmasına rağmen davacı tarafından üniversite ve lise giriş sınavları hazırlık kurslarının yapılmasının ve yayınlarının alınmasınının da zorunlu tutulduğu ve baskı yapıldığı, sözleşme kapsamında böyle bir ifaya zorlanamayacağı, aradaki güven ilişkisinin zedelenmesi ve çekilemeyecek hale gelmesi sebebiyle sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle feshettiklerinin belirtildiği, 07.07.2022 tarihinde ise davacı tarafından davalıya yönlendirilen ihtarnamede davalının haklı nedenle feshinin geçerli ve gerçek sebeplere dayanmadığı; sözleşmenin bu tarih itibariyle kendilerince haklı nedenle feshedildiği belirtilmiştir. Karşılıklı ihtarnamelerden, ilk olarak davalının 23/06/2022 tarihinde sözleşmeyi feshettiği anlaşılmış olup, davacının talebi açısından feshin haklı olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Taraf iddia ve savunmalarından, davalı kurumda İngilizce ve KPSS kurslarının açıldığı; ancak uyuşmazlığın üniversite ve lise giriş sınavı hazırlık kursu ve yayınları üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Franchise sözleşmesinin incelenmesinde, genel olarak ... markasını kullanmaya ve bu faaliyetlerle ilgili olarak lisans vermeye yönelik olduğu, ancak Kpss, İngilizce, üniversite ve lise giriş sınav hazırlık kurslarından hangilerinin kapsam dahilinde olduğuna ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı görülmüştür. Davalı taraf, bağlı olduğu fesih sebebi olarak davacıdan kişisel gelişim ruhsatı alınmasına rağmen davacı tarafından üniversite ve lise giriş sınavları hazırlık kurslarının yapılmasının ve yayınlarının alınmasınının da zorunlu tutulduğu ve baskı yapıldığı, sözleşme kapsamında böyle bir ifaya zorlanamayacağı, aradaki güven ilişkisinin zedelenmesi ve çekilemeyecek hale gelmesi sebebiyle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini ileri sürmüştür. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, ...’nden ...’ne hitaben kaleme alınmış 05/05/2020 tarihli “Kurum Açma İzni” konulu yazıda İngilizce ve KPSS programları yazılı olduğu, lise ve üniversite giriş sınavlarının yer almadığı, esasen Kurum açma izninin davalı tarafından en başından sadece İngilizce ve KPSS kurslarını kapsayacak şekilde alındığı, franchise sözleşmesinde bu konuda sınırlayıcı bir düzenleme yok ise de, sözleşmede Franchise alanın, Franchise verene sözleşmenin süresi içerisinde her eğitim ve öğretim yılında her öğrenci için lise yayınlarında 1500 TL, orta okul yayınlarında 1200 TL yayın bedeli ödeyeceği (m.6.1) düzenlemesinin yer alması karşısında hangi kurs açılırsa açılsın bu ürünlerin satın alınması konusunda açık düzenleme bulunması karşısında davalının bu ürünleri almamasının sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği açıktır. Bu itibarla, davalının cevap dilekçesinde ileri sürdüğü ifa imkansızlığı haline ilişkin olarak bu hususun fesih sebebi olarak ileri sürülmediği dikkate alındığında bu hususun haklı neden olacağı savunmasına itibar edilmemiştir. Bunun dışında, taraflar arasındaki sözleşmenin 2020 tarihli olduğu, sözleşmeden üç ay sonra covid - 19 tedbirlerinin uygulanmaya başladığı, fesih tarihine kadar iki yıl boyunca bu tedbirlerin uygulanmaya devam ettiği, iki yıllık süreç içerisinde hem covid - 19 tedbirlerinden hem de ... yönetmelik değişikliğine ilişkin ifa imkansızlığının ileri sürülmediği de dikkate alındığında da savunmaya itibar edilmemesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Bu nedenle Franchise alan iş bu sözleşmede kararlaştırılan yükümlülüklerin herhangi birinin ihlali nedeniyle sözleşme Franchise veren tarafından fesih olunursa Franchise alanın 6.1. hükmüne göre hesaplanacak 250 öğrencinin bir yıllık tutarındaki cezai şartı herhangi bir ihtara, ihbara, mehil tayinine, mahkeme hükmüne ihtiyaç olmaksızın tacir sıfatıyla ve gayri kabili tenkis olmak üzere derhal ödemeyi gayri kabili rücü kabul ve tahahhüt ettiği ( m. 9.5.) yönündeki düzenleme uyarınca bilirkişiler tarafından yapılan hesaplamada cezai şart bedelinin sözleşmenin 6.1 maddesi gereğince lise yayınları için 408.300,00 TL, ortaokul yayınları için ise 510.375,00 TL olarak hesaplandığı, davacı tarafça alacağın 408.300,00 TL olarak ıslah edildiği, ancak avalı şirketin Gelir Tablosu, Mizan ve Bilançosu incelendiğinde 2022 yılında dönem net zararının 1.826.008,64 TL olduğu, 2023 yılında 1.515.760,82 TL zararının olduğu, bu durumda işbu dava konusu cezai şart bedelinin davalı şirketin mahvalına sebebiyet vereceği tespitlerine yer verilmesi karşısında cezai şart bedelinde takdiren 1/2 oranında indirim yapılarak, davanın kısmen kabulü ile 204.150,00 TL 'nin 50.000 TL sine dava, 154.150 TL' sini ıslah tarihi olan 30/09/2024 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın kısmen kabulüne, 2-204.150,00 TL 'nin 50.000 TL sine dava, 154.150 TL' sini ıslah tarihi olan 30/09/2024 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 13.945,48-TL karar ve ilam harcından 853,88-TL peşin harç ve 6.118,87-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 6.972,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 6.972,73-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yatırılan 6.972,75-TL harç ile 10.305,75-TL yargılama gideri toplamı olan 17.278,5 TL'nin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine, 5-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 32.664,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine, 6-Cezai şart miktarında takdiren indirim yapılması nedeniyle davalı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00-TL bedelin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 8-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine, Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 06/01/2025 Katip ¸ Hakim ¸