İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/404 E. 2024/762 K.

T.C. İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/404 Esas KARAR NO : 2024/762 DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 07/06/2022 KARAR TARİHİ : 17/12/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Taraflar arasında 17/01/2020 tarihinde, ... sayılı “2020 yılı Personel Taşıma İşi Hizmet Alımına Ait Sözleşmesi” akdedildiğini, İşbu sözleşme ile sözleşme süresi açık bir şekilde 31/12/2020 tarihi olarak kararlaştırıldığını, davalı tarafından sözleşme ile üstlenilen ücret ödeme yükümlülüğü yerine getirilmediğini, müvekkili şirket tarafından yasal süresi içerisinde düzenlenen hizmet faturalarının davalı tarafından tebliğ alındığını, bu faturalara yasal itirazlar olmadığını, ödeme yapılmaması üzerine fatura alacaklarının tahsili amacı ile icra takibine girişildiğini, davalı tarafından tüm cari bakiye kabul edilerek bir kısmının müvekkili şirket hesabına bir kısmının da icra dosyasına olmak üzere ödeme yapıldığını, davalı tarafından ... 4. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı icra takibine yapılan ödemenin ardından ise müvekkili şirket aleyhine haksız ve dayanaksız bir şekilde ceza faturaları keşide edilmeye başlandığını, iş bitimi, teslimi ve kabulü tarihinden 3 ay sonra, yasal süresi geçmişken davalı tarafın kesmiş olduğu ceza faturalarının hiçbir dayanağının bulunmadığını, faturaların kesimleri için kanuni süreye riayet edilmediğini, fatura içeriklerinin ve açıklamalarının gerçekle bağlaşmadığını, cezai şart faturalarına KDV konu edilemeyeceğini, müvekkili şirket tarafından sağlanan hizmetin tam ve eksiksiz olduğunu, davalı tarafından sözleşme süresi boyunca müvekkili şirkete hiçbir aykırılık, ayıp ve eksik bildiriminde bulunulmadığı sebepleri ile davalı tarafa ihtarname keşide edildiğini, işbu ihtarname ile davalı tarafa kesmiş olduğu veya keseceği hiçbir ceza bedeli faturasının kabul edilmediğini, sözleşme bitimi sonrası cezai şart faturası kesilemeyeceği ihtaren bildirildiğini, ihtarnamenin ardından davalı ile yapılan sözleşme gereği kendilerine teslim edilen teminat mektubunun süresinin dolmasına yakın bir zaman kala davalı tarafından ceza bedeli olarak 21.696,00-TL'nin ödenmesi aksi halde teminat mektubunun bozdurulabileceği beyan edildiğinden müvekkili şirket tarafından "İhtirazi Kayıtla, Dava ve İade Dahil Tüm Talep Haklarımız Saklı Kalmak Kaydı İle Ödeme” açıklaması ile 29/12/2021 tarihinde ödeme yapıldığını, akabinde yapılan ödemenin iadesi talebi ile davalı aleyhine ... 30. İcra Müdi iğü ... E. Sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından 07/03/2022 tarihli dilekçe ile takibe itiraz edildiğini, bu sebeple davalının icra dosyasına yaptığı itirazın iptalini, takibin devamına karar verilmesini ve davalı aleyhine %20'den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; Davacının, dava dilekçesinde dayanılan sözleşme ve bu sözleşmenin eki niteliğindeki şartnamede yer alan yükümlülüklerin bir kısmını eksik ifa ettiği hususu tutanak ile tespit edildiğini, davacı tarafça, icra takibine konu edilen işe dayanak gösterilen 2020 yılı personel Taşıma İşi Hizmet Alımına Ait Sözleşmesi'nin "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. Maddesi uyarınca, teknik şartname, sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğunu, taraflara arasında, bu sözleşmeye istinaden, 2020 yılı Personel Taşıma İşi Teknik Şartnamesi imzalandığını, müvekkili şirket tarafından, 20.08.2020 tarihli kontroller esnasında, teknik şartnamenin ; Araçların 4 yaşından büyük olmayacağına dair 3.3. numaralı, araçların birtakım standartlara ve yükümlülüklere uygun olması gerektiğine dair 3.7.numaralı, sözleşmeye istinaden çalışacak araçların birtakım özelliklerinin müvekkil şirkete bildirilmesi gerektiğine dair 4.11. numaralı, araçlarda çalışacak şoförlerin yeterliliklerine dair birtakım bilgilerin Müvekkil Şirkete bildirilmesi gerektiğine dair 4.12. numaralı, maddelerine aykırı durumların varlığının tespit edildiğini, bu hususun tutanak altına alındığını, davacı tarafın, müvekkili şirket tarafından tespit edilen bu eksikleri kabul ettiği hususunu yazılı olarak 25.08.2020 tarihinde müvekkili şirkete bildirdiğini, davacının sözleşmenin usulüne uygun olarak ifa edildiği yönündeki iddialarının sırf bu belge gözetilerek dahi dikkate alınmaması gerektiğini, söz konusu yazı içeriğinde, 20.08.2020 tarihli tutanağa ve o tarihte yapılan toplantıya cevaben, " araçların tümüne dair tespit edilen eksik evrakların 31.08.2020 tarihine kadar temin edileceği, değiştirilmesi gereken araçların hemen değiştirileceği, araç değişimi ve sürücü değişimlerinin bir aylık süre alacağı," hususlarının açıkça ikrar edildiğini, müvekkil Şirket tarafından ... 1 numaralı 21.696,00 TL bedelli, sözleşme gereği kesilen ceza bedelleri içerikli, 50 adet araca dair tespit edilen eksiklikler için her aracın günlük ücreti x 2 ile elde edilen toplam ceza tutarı açıklamalı, 08.09.2020 tarihli fatura düzenlendiğini, müvekkili şirket tarafından tespit edilen eksikliklerin varlığını yazılı olarak kabul etmesine rağmen, davacı tarafça defaten iade faturası kesildiğini, müvekkili şirketinde davacı tarafından bu faturaların iadesine dair faturalar düzenlediğini, bu nedenlerle, fazlaya ilişkin tüm talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, davanın reddine, yargılama masrafları ve ücreti vekaletin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyalarının UYAP kayıtları, bilirkişi raporu ve ek raporu dosyamız arasına alınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan 17/01/2020 tarihli 2020 yılı personel taşıma işi hizmet alımına ilişkin sözleşmede belirtilen edimlerin taraflarca yerine getirilip getirilmediği, davacı tarafça davalıya yapılan 21.696,00 TL miktarındaki ödemenin iadesi talepli, ... 30 İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı icra dosyası kapsamında davacının davalıdan talepte bulunup bulunamayacağı hususunda toplanmaktadır. Davaya konu ... 30. İcra Dairesi'nin... esas sayılı icra dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 21.696,00-TL asıl alacak olmak üzere ilamsız takipte bulunduğu, ödeme emrinin borçluya 01/03/2022 tarihinde tebliğ olduğu, davalı borçlu vekili 07/03/2022 havale tarihli dilekçesi ile borca itiraz etmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde itirazın iptali davası açıldığı görülmüştür. Mahkememizin 14/02/2022 tarihli ara kararı gereğince dosyamız rapor hazırlanmak üzere mali müşavir ve akit uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 08/06/2023 tarihli raporda özetle; "A-Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin 2020-2022 yıllarına ilişkin açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı, 2020-2022 yılına ilişkin ticari defterlerinin GIB onaylı beratlarının süresinde alındığı, TTK ve VUK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu, Raporumuzun 4.b.bölümünde açıklandığı üzere, davalı şirket defterleri üzerinde inceleme yapılamadığı, B-Davacı Alacağı yönünden; Davacının itiraza uğrayan İcra takibi dolayısıyla 16.490,00 TL alacaklı olduğu (talep 21.969 TL), C-Faiz Yönünden: davacı/alacaklı takip öncesinde faiz talebinde bulunmadığı için taleple bağlılık kuralı gereği bu konuda değerlendirme yapılmayacaktır. Sayın Mahkeme'nin kısmen ya da tamamen Davacı lehine hüküm kurması halinde; tarafların tacir olması, işin ticari iş olması nedeniye, takip sonrasında hükmolunacak davacı alacağı için 3095 s.k m.1/1 kapsamında yasal faiz talebinin yerinde olduğu" şeklinde tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Mahkememizin 14/11/2023 tarihli ara kararı gereğince, davalı tarafın yasal süresi içerisinde ve yapılan ihtarata rağmen ticari ve defter ve kayıtlarını bilirkişi incelemesine sunmadığı anlaşıldığından yeniden incelenmesi yönünde karar oluşturulmasına ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir. Mahkememizin 14/11/2023 tarihli ara kararı gereğince dosyamız ek rapor hazırlanmak üzere mali müşavir ve akit uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 29/07/2024 tarihli ek raporda özetle; "Kök raporda sunulan görüşlerde değişiklik olmasını gerektirecek bir bilgi ve belge ile değerlendirme sunulmadığı" şeklinde rapor ibraz edilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eklerinden olan 2020 yılı personel taşıma işi Şartnamesinin dava konusu ile ilgili hükümleri aşağıdaki gibidir: 3.3. Personel servisini yapacak araçlar 4 yaşından büyük olmayacaktır. 3.7. Personel taşımacılığında kullanılacak araçlar İBB'nin Servis Araçları Yönergesi Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği Trafik Kanunu İle Karayolları Tüzüğü Hükümleri ve standardizasyon kararlarına uygun ve mücehhez (sağlam, temiz, bakımlı gereken tekniği haiz cihaz ve aksesuar tam) olacaktır. 4.11 Yüklenici, çalıştıracağı servis araçlarının; « Plaka ve modellerini, * Koltuk kapasitelerini, * Araç ruhsatının fotokopisini, « Trafik ve tescil belgelerini, * Mali zorunluluk ve ferdi kaza koltuk sigorta belgelerini * Trafik muayenesinin yapıldığına dair evrakı İşin başlangıcından itibaren 5 ( beş ) iş günü içinde İdareye verecektir 4.12. Yüklenici, çalışacak sürücünün; * Adı soyadı ve iletişim bilgisini gösterir listeyi, * Güvenlik soruşturma belgelerini, * Sürücü belgelerini, * SRC belgelerini ( Yurt içi Yolcu Taşımacılığı Mesleki Yeterlilik Belgesi ), Adli Sicil Belgesini, « Trafik Müdürlüğü'nden alınmış trafik kusurlarından in belgeyi, «Yol belgelerini işin başlangıcından itibaren 3 iş günü içinde idareye verecektir 6.2. kullanılacak servis aracının niteliklerine uygun sınıfta en az 3 yıllık sürücü belgesine sahip olmak. 7.3. Servis araçlarının şartnameye uygun olmaması nedeniyle değiştirilmesi istendiğinde, bu değişikliğin yapılması için yükleniciye 2 iş günü süre verilir. Bu süre zarfında araç değiştirilmediği takdirde mevcut araç kullanılamayacak olup, personel ulaşımını diğer ulaşım vasıtaları ile(taksi, otobüs, minibüs v.b.) sağlayacak ve ulaşım ücreti yüklenicinin o aya ait hakedişinden kesilir. Ayrıca yapılan uyarının ardından, günlük güzergah bedelinin 2 katı ceza bedeli de yüklenicinin hakedişinden kesilir. 16.1.2. 16.1.1.nci maddede belirtilen haller dışında kalan, teknik şartnamede yazılı şartların yerine getirilmediği (şartnamede yazılı cezai müeyyideler ilaveten durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Onbinde | tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayı Kanunun 20.nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktı 16.1.3 Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin 30'unu geçemez. Toplam ceza tutarı , sözleşme bedelinin 96 30'unu geçmesi durumunda , bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabi genel hükümlere göre tasfiye edilir. Davalının dosyaya delil olarak sunduğu ekler incelendiğinde; 2020 Yılı personel Taşıma İşi Hizmet Alımına Ait Sözleşmesi'nin "Sözleşmenin Ekleri" başlıklı 8. Maddesi uyarınca, teknik şartname, sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğu, 2020 Yılı Personel Taşıma İşi Teknik Şartnamesine istinaden davalı şirket tarafından, 20.08.2020 tarihinde tutanak düzenlenerek davacıya bildirildiği, davacının da 25.08.2020 tarihinde tutanağa cevaben “... değiştirilmesi gereken araçlarımızdan sizler ile yaptığımız toplantıdan sonra 3 araç hemen değiştirilmiş olup, bu değişiklikler yapılmaya devam edecektir. Yaptığımız toplantıda belirttiğimiz gibi ülkemizde yaşanan salgın hastalık sebebi ile sürücülerin bir çoğu çalışmadıkları için İstanbul dışında olup, hayatın tekrardan normale dönmesini beklemektedirler. Bu hastalık süreci bizimde araç değişimlerini yaparken zorlanmamıza sebep olmaktadır. Araçlarımızın değişimi mevcut sürücü ve araç kalitesini bozmadan ortalama bir aylık süreç alacaktır...” denilmek suretiyle cevap verilmiştir. Davalının delil olarak sunduğu personel servisleri evrak kontrol listesinde 50 adet araç listesinin yer aldığı ve bu 50 adet araç için her birine günlük ücretin 2 katı oranında olmak üzere toplam 21.696,00 TL'lik cezanın detay listesinin yer aldığı görülmüştür. Yine delil listesinde 11 adet araç için araçların ruhsat fotokopisi konmuş ve bu 11 adet araç için inceleme formu düzenlenmiş, eksiklikler tespit edilmiştir. Dosya kapsamında kalan 39 araç ile ilgili herhangi bir inceleme formu bulunmadığı görülmüştür Davacı kayıtlarına göre davalıya ait hesap hareketleri incelendiğinde davaya konu alacağın yevmiye defterinde kaydının olduğu, tanzim ettiği faturaların davalı cari hesabına BORÇ işlendiği, davalının yaptığı ödemenin ALACAK kaydı yapılarak borcundan mahsup edildiği tespit edilmiştir. Davacı kayıtlarına göre 02.03.2021 tarihi itibari ile davacının 244.413,20 TL davalıdan alacağının olduğu, işbu alacak ile ilgili 19.03.2021 tarihinde .. 4 İcra Müd ... dosyası üzerinden tahsilat yapılarak bakiyenin kapandığı anlaşılmıştır. Akabinde davaya konu edilen 23.03.2021 tarihinde davalının tanzim ettiği 21.696,00 TL'lik faturanın davacı defterinde kayıtlı olduğu, faturanın e-fatura olduğu, davacı şirket tarafından işbu faturaya ilişkin iade faturası tanzim edildiği, sonra yeniden davalının fatura tanzim ettiği, karşılıklı aynı tutar çok sayıda fatura ve iade faturası tanzim edildiği anlaşılmıştır. Davacının 29.12.2021 tarihinde ihtirazi kayıtla yapmış olduğu ödeme ile taraflar arasındaki borç-alacağın kapandığı anlaşılmıştır. Davacının dosyaya delil olarak sunduğu 29.12.2021 tarihli ödeme dekontuna göre; davacının davalı hesabına 21.696,00 TL ödeme yaptığı, açıklamasında “İhtirazi Kayıtla, Dava ve İade Dahil Tüm Talep Haklarımız Saklı Kalmak Kaydı İle Ödeme” yazdığı anlaşılmıştır. Yargıtay uygulamasında salgın hastalıklar birer mücbir sebep olarak kabul edilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27/06/2018 tarihli ... Esas, ...Karar sayılı kararı). Kaldı ki bu salgın döneminde TBMM tarafından çıkarılan kanuni düzenlemelerde de Covid-19 salgın hastalık olarak mücbir sebep sayılmıştır (İstanbul BAM 46.HD'nin 15/06/2023 tarihli ...Esas,... Karar sayılı kararı) Bu doğrultuda alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında imzalanan 17/01/2020 tarihli 2020 yılı personel taşıma işi hizmet alımına ilişkin sözleşme imzalandığı ve sözleşmenin geçerliliği hususunda herhangi bir ihtilafın bulunmadığı, davacı tarafça ihtirazi kayıtla yapmış olduğu ödemenin iadesi talepli eldeki davayı açtığı, davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, lehe ve aleyhe delil vasfını taşıdığı, davalı tarafça yapılan ihtarata rağmen inceleme gün ve saatinde ticari defterlerinin ibraz edilmediği, yerinde inceleme talebinde bulunulmadığı görülmüştür. Davaya konu edilen araçlar ile ilgili davalı tarafından 20.08.2020 tarihinden tespit etmiş olduğu sözleşme ve eki niteliğindeki şartnameye aykırılıklara istinaden davacı şirketin bu eksiklikler ile ilgili bir kısmı için hemen eksikliğin giderildiği, bir kısmı içinde süre istediği, davalının 50 adet araç için ceza faturası tanzim ettiği, ancak dosyaya sunulan deliller incelendiğinde 11 araç için kontrol listesinin olduğu kalan 39 araç ile ilgili dosya kapsamında eksikliğe dair bilginin olmadığı, taraflar arasında imza edilen sözleşmenin 7.3 maddesine göre, sözleşme ile kararlaştırılan hususların sözleşme cezasına konu edilmesi mümkün ise de sözleşme metninde belirtildiği şekilde davacı hakedişinden kesinti yapılıp yapılmadığı konusunda davalı defterlerinin sunulmaması nedeniyle inceleme yapılamadığı, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına göre ise takip öncesinde bakiyenin kapandığının anlaşıldığı, yerleşik içtihatlara göre COVID-I9 pandemisinin, tacirin basiretli davranma yükümlülüğünün ötesinde ve öngörülmesi beklenemeyecek “mücbir bir durum” olduğu, bu nedenle davacının mücbir sebep, araç ve şöför değişimine ilişkin savunmalarının da kabul edilebilir bulunduğu, yapılan bu tespitler ışığında HMK'nın 222.maddesi de nazara alınarak davacının ihtirazi kayıtla yapılmış olduğu ödemenin iadesi talebinin yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre; 1-Davanın kabulü ile, davalının ... 30. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin aynı şartlarla devamına, 2-Asıl alacağın % 20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar tarihine göre alınması gereken 1.482,05 TL harçtan peşin alınan 262,04 TL harcın mahsubu ile bakiye ‭1.220,01 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri gereğince hesaplanan 21.696,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 262,04-TL peşin harç, 5.750,00 TL bilirkişi ücreti, 63,50 TL tebligat posta gideri olmak üzere toplam 6.167,74‬- TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 7-Taraflarca yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili taraflara iadesine, Dair verilen karar davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 17/12/2024 Katip Hakim ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır