İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/737 E. 2025/596 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/737 Esas KARAR NO :2025/596

DAVA:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:09/12/2024 KARAR TARİHİ:09/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP:Davacılar vekili tarafından sunulan 09/12/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı yanın demiryolu araçlarında kullanılacak ürünlerinin müvekkili tarafından imalatı ve davalı yana satışı hususunda anlaştıklarını ve satış sözleşmesini imzaladıklarını, müvekkili şirket ortağı ve yetkilisi...'ın, teminat amaçlı icra dosyasına konu bonoyu boş bir şekilde davalı yana imzaladığını ve teslim ettiğini, ilgili bononun kötü niyetli bir şekilde davalı tarafça doldurularak oldukça yüksek bir bedel ile müvekkilinden tahsil edilmeye çalışıldığını, sözleşme gereği ürünlerin davalı yana teslim edildiğini, gümrük çıkışlı faturalar tanzim edilerek tarafların ticari defterlerine işlendiğini, satılan ürünler karşılığı ücretlerin ödenmediğini, müvekkiline ödemesini yapmamasına rağmen kötü niyetli bir şekilde teminat amaçlı bonoyu doldurarak davalının kendisini oldukça yüksek tutarlarda alacaklı konuma getirmesi kabul edilemeyeceğini, sözleşme bedeli 243.020,00USD olduğunu, fatura bedelleri ile uyumlu olduğunu, taraflar arasında başkaca bir hukuki ve ticari ilişkinin olmadığı değerlendirildiğinde dava konusu bononun sözleşmeye istinaden teminat amaçlı düzenlendiği anlaşıldığını, bu nedenlerden dolayı; davanın kabulüne, .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasından şimdilik 250 USD üzerinden müvekkillerinin ayrı ayrı borçlu olmadığının tespitine, müvekkilleri lehine ayrı ayrı yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. CEVAP: Davalı vekili tarafından sunulan 13/01/2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu kıymetli evrakın alacak-borç ilişkisine dayandığını, mevcut bir borcun ödenmesi için düzenlendiğini, bonodaki nakden kaydı da bu hususu doğruladığını, davacı tarafça kötüniyetli olarak borçtan kurtulmak maksatlı dava açıldığını, davacının haksız iddiasını ispatla mükellef olduğunu, iddiasını ispata yönelik herhangi bir delil bulunmadığını, icra takibi aşamasında hiçbir itirazın vuku bulmamış olması ve 3 yıl sonra iş bu davanın ikame edilmiş olması dahi borcun sabit olduğunu açıkladığını, davacı her ne kadar ticari defterleri delil olarak göstermiş ve celp edilmesini talep etmişse de kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydı zorunlu olmadığını, bu nedenlerden dolayı; davanın reddine, davacıların %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, yargılama gideri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline, dair karar verilmesini talep etmişlerdir. DELİLLER : .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası, Takip ve dava konusu bono sureti, Satış Sözleşmesi, Faturalar, Ticari defter ve kayıtlar, ... kayıtları, Arabuluculuk Son Tutanağı, Bilirkişi raporu, ve tüm dosya kapsamı. .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... Ticaret Ltd.Şti. tarafından borçlular... ve ... ...Ltd.Şti. aleyhine 26/01/2022 düzenleme, 14/02/2022 vade tarihli, 61.341,82-$(USD) bedelli bonoya dayalı 61.341,82-$(USD) asıl alacak, 1.028,53-$(USD) işlemiş faiz, 184,03-$(USD) komisyon olmak üzere toplam 62.554,38-$(USD) alacağa ilişkin kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 11/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı ... Yapı İnş. şirketinin 2020-2021-2022-2023-2024 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında yaptırılmış olduğu, Davalı ...şirketinin 2020-2021-2022-2023-2024 yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında yaptırılmış olduğu, davacı şirketin ticari defterlerinde Davalı şirkete borç/ alacak bakiyesinin mevcut olmadığı, davalı şirketin ticari defterlerinde Davacı şirketten 61.341,82 USD karşılığı 1.022.506,80 TL alacaklı olduğu, Mali olarak yapılan tespitler neticesinde taraf ticari defterlerinde .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyaya konu 61.341,82 USD tutarındaki bononun kayıtlı olmadığı, dosya kapsamında fotokopisi yer alan senedin düzenlenme tarihinin 26.01.2022 olduğu, Davalının sunduğu mutabakat tablosundaki bakiye ile senet bakiyesinin ve tarihin aynı olduğu, Seçenekli hesaplama; a) Taraf ticari defterleri ve sunulan banka dekontlarının incelenmesi sonucunda; Davalı ... şirketinin, Davacı ve Dava dışı 3. Kişi ... şirketine Davacı adına yapmış olduğu ödemelerin ve 26.01.2022 tarihli mutabakat tablosunun kabulü durumunda 50.026,42 USD tutarında alacaklı olduğu görüldüğünü, b) Ancak Davacı şirketin defterlerinde, Davalının 3. Kişilere Davacı adına yapmış olduğu ödemelerin kayıtlı olmadığı bu nedenle taraf ticari defterleri ve sunulan banka dekontlarının incelenmesi sonucunda; Davalı ... şirketinin, sadece Davacı şirkete direkt olarak yaptığı ödemeler ve davacı adına aldığı ve ticari defterlerinde kayıtlı olan ödemeler dikkate alınması durumunda 19.973,28 USD tutarında borçlu olduğu görüldüğünü, Somut olayda taraflar arasındaki sözleşmede dava konusu bonoya Yargıtay kararında açıklandığı gibi vade ve tanzim tarihleriyle miktarın yazdığının görülmediği, ayrıca da senette de sözleşmeye atıf yapıldığının görülemediği, hâl böyle olunca şayet Sayın Mahkemece kambiyo senetleri borç ilişkisinden soyut olduğu, dava konusu senedin davacı tarafça düzenlendiği ve teminat amacıyla verilmediği kanaatinde olunması halinde davacının senede dayanan borcun tamamından sorumlu olacağının ifade edilebileceği, Buna karşın sunulan sözleşmede toplam bedeli 243.020,00 USD olan ürünleri davalının satın alacağı ve sözleşmenin 9.3. maddesi gereği davacı ... yapının garanti kapsamında vermiş olduğu teminat senedinin iade edileceği hususunda bir maddenin de yer aldığı, hâl böyle olunca şayet Mahkemece her ne kadar kambiyo senetleri borç ilişkisinden soyut olsa da, dava konusu senedin davacı tarafça düzenlendiği ve teminat amacıyla verildiği kanaatinde olunması halinde davacının senede dayanan borçtan sorumlu olmayacağının ifade edilebileceğinin sonuç ve kanaatine varmışlardır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; dava, davacı tarafından davalı aleyhine açılan dava ve takip konusu kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı taraflar davalı şirket ile aralarındaki ticari mal satımına ilişkin sözleşme kapsamında müvekkili tarafından teminat amacıyla verilen dava ve takip konusu bono teminat amacıyla verildiğini, müvekkillerinin davalı tarafa herhangi bir borcu olmadığın, bu nedenle dava konusu bonodan dolayı müvekkillerinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf ise davacıların iddiaları yersiz olup, senedin teminat olarak verildiği hususunda ispat yükünün davacılarda olduğunu, dava konusu bonodan dolayı müvekkilinin alacaklı olduğunu bu nedenle davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. Davacı tarafça dava dilekçesinde dava değeri eksik bildirilmiş olup, dava konusu kambiyo senedine dayalı menfi tespit talebinin kısmi dava olarak açılması usul ve yasa gereği mümkün olmadığından davacı tarafa eksik harç ikmal ettirilmiştir. Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 11/11/2024 tarihli zorunlu arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği anlaşılmıştır. Dava konusu .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ... Ticaret Ltd.Şti. tarafından borçlular... ve ... ...Ltd.Şti. aleyhine 26/01/2022 düzenleme, 14/02/2022 vade tarihli, 61.341,82-$(USD) bedelli bonoya dayalı 61.341,82-$(USD) asıl alacak, 1.028,53-$(USD) işlemiş faiz, 184,03-$(USD) komisyon olmak üzere toplam 62.554,38-$(USD) alacağa ilişkin kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu bononun incelenmesinde; borçlular... ve ... ...Ltd.Şti tarafından 26/01/2022 tarihinde düzenlendiği, bono lehtarının ... Ticaret Ltd.Şti. olduğu, bono bedelinin 61.341,82,00-$(USD) olduğu, nakden kaydının bulunduğu ve vadesinin 14/02/2022 tarihli olduğu anlaşılmıştır. Dava konusu ihtilaf; dava konusu bonodan dolayı davacıların davalıya borçlu olup olmadığı, bonon bedelinin ödenip ödenmediği, bononun teminat amacıyla düzenlenip düzenlenmediği, anlaşmaya aykırı doldurulup doldurulmadığı hususundan kaynaklıdır. Dava konusunun yasal dayanağı İİK 72 maddesi olup, İİK 72/1 maddesinde; "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir." şeklinde belirtilmiştir. Davacılar tarafından dava konusu bononun taraflar arasındaki satış sözleşmesinin teminatı olarak verildiği, sözleşmede bunun belirtilmesine rağmen davalı tarafça bononun aradaki anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğu iddiasıyla dava konusu bonodan dolayı borçlu olmadığı iddia edilmiş, davalı tarafça davacının iddialarının haksız olduğu, dava konusu bonoya dayalı borç ödenmediğinden müvekkilinin alacaklı olduğu savunmasına dayanılmış olup, davacı tarafın senedin bedelsiz olduğu ve tahrifat suretiyle anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğuna yönelik iddialarının yazılı delille ispatlanması gerektiği ancak bu yönde davacı tarafça ispata elverişli bir delil sunulmadığı gibi, davacı tarafça dava konusu bonodaki imzaya yönelik itiraz da bulunulmadığı, ancak bononun teminat amacıyla verildiği ve anlaşmaya aykırı şekilde doldurulduğu ileri sürülmüş ise de, kambiyo senetleri sebepten soyut olmakla, senedi elinde bulunduran kişiden ayrıca alacağın sebebini ispat etmesinin beklenemeyeceği, ispat yükünün, senedin anlaşmaya aykırı olarak sonradan doldurulduğunu iddia eden davacı tarafta olduğu, taraflar arasındaki satış sözleşmesinin 9.3 maddesinde teminat senedi verildiğine yönelik kayıt bulunsa da teminat senedinin kim tarafından verildiği ve senedin belirleyici unsurları belirtilmediğinden ve bu hususta taraflara verilen süre kapsamında davacılar tarafından herhangi bir beyanda bulunulmadığından dolayı dava konusu bononun sözleşmede belirtilen teminat senedi olduğu hususu belirsiz olup, davacılar tarafından bu hususta yazılı delil sunulmadığından bononun teminat senedi olduğu hususunun ispatlanamadığı, Mahkememizin 09/10/2025 tarihli celsesinde davacı vekiline delilleri arasında yer alan yemin deliline dayanıp dayanmayacağı sorulduğunda Davacı vekili tarafından yemin deliline dayanmayacaklarının beyan edilmesinden dolayı dava konusu bononun sözleşmede belirtilen teminat senedi olduğu hususu açık bir şekilde ispatlanamadığı, somut davaya konu bono incelendiğinde, unsurlarının tam olduğu, davacının dava konusu bonoyla borç altına girdiği, davalının ise senette alacaklı olduğu, senedin ihdas kısmında ''nakden'' kaydının bulunduğu, ispat yükünün senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden davacıda olduğu, imzası açıkça inkar edilmeyen davaya konu senet yönünden, senedin anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu iddiasının, taraflar arasındaki borç ilişkisi senede bağlandığından ancak senetle ispatlanması gerektiği, tanıkla ispatın mümkün olmadığı, dava konusu bononun tedavüle çıkarılırken anlaşmaya aykırı doldurulduğunu iddia eden davacının bu yöndeki iddiasını yazılı delille ispatlayamadığı sabit olduğundan davacının yemin deliline dayanmadığı, tüm bu nedenlerle davacılar tarafından dava konusu bonodan dolayı borçlu olmadığına yönelik davanın yukarıdaki açıklamalar kapsamında ispata elverişli delillerle ispatlanamaması nedeniyle davanın reddine, dava konusu icra takibi hakkında ihtiyati tedbir uygulanmaması nedeniyle davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin İİK 72/4 gereği koşulları oluşmadığından reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı tarafça açılan DAVANIN REDDİNE, 2- Davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin İİK 72/4 gereği koşulları oluşmadığından reddine, 3- Davacı tarafça yatırılan peşin harçtan alınması gereken 615,40-TL karar harcının mahsubu ile fazla yatırılan 35.907,64-TL peşin harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacı tarafa iadesine, 4- Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.800,00-TL'nin haksız çıkan taraf olan davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine, 5- Davacı tarafça yargılama sırasında yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, 6- Davalı tarafça yargılama sırasında yapılan gider bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7- Davalı taraflar yargılama sırasında kendilerini birer vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 295.253,06-TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya verilmesine, 8- Taraflarca yatırılan gider avansının karar tebliğ işlemleri tamamlandıktan ve karar kesinleştikten sonra kullanılmayan kısmının yatıran ilgili tarafa resen iadesine, Dair; Davacılar vekilinin, Davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/10/2025

Başkan ... e-imza* Üye ... e-imza* Üye ... e-imza* Katip ... e-imza*