İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/517 E. 2024/264 K.

T.C. İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/517 Esas KARAR NO : 2024/264 DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 04/09/2023 KARAR TARİHİ : 22/03/2024 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 04/06/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davaya konu ... seri numaralı 20.06.2023 tarihli 800.000,00 TL bedelli çekte çıplak gözle inceleme yapıldığında ciro zincirinde herhangi bir. Kopukluk görülmediğini, ancak ilk ciranta olarak kaşesi ve imzası bulunan davacı şirket adına atılı ciro imzası ve kaşesi sahte olduğunu, yarıca keşideci ... Ltd. Şti. tarafından yapılan harici araştırmalar sonucu edinilen bilgilere göre çekte cirosu bulunan ... A.Ş. isimli şirket ... nün ... sicil numarasına kayıtlı olup 30.09.2022 yılında vergi dairesince yapılan yoklamada yerinde olmayan bir şirket olduğu ve bu sebeple mükellef kaydının öğrenildiğini, yerinde bulunmayan ve kaydı kapatılan bir şirketin böyle bir miktarda ticaret yapması mümkün olmadığını, açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan istidirdadına ve davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP : Davalı vekili tarafından sunulan 25/09/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davalı firma söz konusu çeki ticari faaliyetleri neticesinde iktisap ettiğini, ticari defter ve kayıtlarını da intikal ettirdiğini, akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile söz konusu çeki usule uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolarda oluştuğunu, davalı çeki kendisine ciro eden firma dışındaki diğer cirantaları lehtarı ve keşideciyi tanımadığını, davalının davacı tarafından ileri sürülen imza ve kaşeye ilişkin söz konusu hususları bilmesi ve kendisinden bilmesinin beklenmesi de mümkün olmadığını, mahkeme nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından davalı firmanın çeki ne suretle iktisap ettiğini ve çeki davalı firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkisi ve mal alım satımını gösterir fatura ve tahsilat makbuzu suretleri sunulduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyası, ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyası, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyası, İmza örnekleri, Ticaret sicil kayıtları, Faturalar, ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... Soruşturma sayılı dosyası, Bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davaya konu ... Bankası 'ya ait ... seri numaralı, 20.06.2023 tarihli, 800.000,00 TL bedelli çek ile davacı ve dava dışı ... şirketi, ... şirketi, ... şirketi, ... Yapı şirketi ve ... şirketi aleyhine kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile takip başlattığı görülmüştür. ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davamız konusu çeklere ilişkin zayi nedeniyle iptal davası açıldığı, davalının asli müdahil olması sonrasında bulunan çek hakkında istirdat davası açmak üzere davacıya süre verildiği anlaşılmıştır. ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine ... Bankası T.A.O'ya ait ... seri numaralı, 20.06.2023 tarihli, 800.000,00 TL bedelli çeke ilişkin imzaya itiraz şikayeti olduğu anlaşılmıştır. Serbest muhasebeci mali müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporuna göre; Dava konusunun, keşidecisi dava dışı ... San. Tic. Ltd. Şti. olan ve davacı şirkete verilen ... şubesine ait ... seri numaralı 20.06.2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çek üzerinde bulunan davacı şirkete ait kaşe ve imzanın sahte olduğu iddiası ile çekin istirdadı ve davacı yana iadesi talebinden ibaret olduğu, davacının 2022-2023 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı tespit edilmiş olup, sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, davacının incelenen ticari defterlerine göre; dava dışı ... . Ltd. Şti. ile olan cari münasebetini ... hesap kodunda takip ettiği, dava konusu olan ... Sanayi şubesine ait ... seri numaralı 20.06.2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ... Ltd. Şti. tarafından davacı şirkete ticari ilişki sebebiyle verilmiş olduğu, davalı tarafından 18.12.2023 günü saat 15:00'da mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış, ticari defter ve belge ibraz etmediği, davacı yan tarafından dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen faturaların E-Fatura şeklinde usulüne uygun olarak düzenlendiği, faturaların davacı yanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, düzenlenen faturaların içeriği ürünlere bakıldığında davacı şirketin ve dava dışı şirketin iştigal ettiği faaliyet konularıyla uyumlu olduğu gözetildiğinde gerçek bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, davacı yanın incelenen ticari defterlerinde dava konusu olan ... şubesine ait ... seri numaralı 20.06.2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çekin dava dışı ... tarafından davacı şirkete ticari ilişki gereği verilmiş olduğu görüldüğü, söz konusu çekin dava dışı şirketten alındığına dair davacı tarafından 01.03.2023 tarih ve ... sayılı tahsilat makbuzu düzenlendiği, çekin ciro silsilesinde yer alan davacı şirkete ait kaşe ve imzanın sahte olduğu iddia edildiği, davacı şirketten sonra çeki cirolayan ... Ltd. Şti. ile davacı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki görülmediği, imza incelemesi yönünden Takdirin Mahkemenize ait olduğu, davalı yan tarafından dava dışı ... A.Ş. adına düzenlenen 05.12.2022 tarihli ... numaralı “plastik düğme 3 cm” açıklamalı 3.149.608,80 TL bedelli fatura ibraz edildi in tekstil ürününden oluştuğu ancak davalı şirketin iştigal ettiği (Vergi Dairesinin 12.12.2023 tarihli cevabi yazısına göre) 17.04.2018'den itibaren faaliyet konusunun bilgi, iletişim ve medya üründe olduğu görüldüğü, yine davalı tarafından dava konusun çekin ... şirketinden alındığına dair 10.05.2023 tarihli tahsilat makbuzu ibraz edildiği görülse de davalı tarafından herhangi bir ticari defter ve belge ibraz edilmediği, dava konusu çekin ciro silsilesinde yer alan şirketler hakkında Mahkemece ilgili vergi dairelerine müzekkereler yazılmış olduğu, ... şirketinin 30.11.2017 döneminde adresinde bulunamadığından dolayı resen terk ettirildiği, ... şirketinin 30.11.2022 tarihi itibariyle ... terk olarak kaydının sonlandırıldığı, ... şirketinin 14.12.2021 tarihinde ... (sahte belge düzenleme) kapsamında terk ettirildiği, Mahkemece celp edildiği üzere davalı şirketin 2022 yılı BA-BS formları incelendiğinde, davalı yan cevap dilekçesinde ciro silsilesinde yer alan ... firması hariç diğer şirketlerle bağlantısının bulunmadığını ifade etmişse de 30.11.2022 tarihi itibariyle V.İ.R terk olarak kaydı sonlandırılan ... şirketine 2022 yılında 2 adet KDV hariç 2.542.851,00 TL tutarında fatura düzenlemiş olduğu, yine davalı şirket tarafından, adresinde bulunmaması sebebiyle 30.11.2017 tarihinde resen terk ettirilen ... şirketine 2022 yılında 6 adet KDV hariç 8.605.710,00 TL bedelli satış faturası düzenlemiş olduğu görüldüğü, davası açılması için 2 haftalık kesin süre verildiği, davacı şirketin dava konusu çeki dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'den ticari ilişki gereği aldığı anlaşılmış olup davacı yanın dava konusu ... Sanayi şubesine ait ... seri numaralı 20.06.2023 vade tarihli 800.000,00 TL bedelli çek yönünden borçlu olup olmadığı ve çekin istirdadı ile davacı yana iadesinin gerekip gerekmediği ile ilgili son kararın Mahkememize ait olduğunun görüş ve kanaatine varılmıştır. HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE: Dava, ... Bankası 'ya ait ... seri numaralı, 20.06.2023 tarihli, 800.000,00 TL bedelli çekte lehdar imzasının davacıya ait olmadığından ve çekin kaybolduğundan bahisle çekin istirdatına ilişkindir. Mahkememiz görevli ve yetkilidir. İncelenen çek ve belgelere göre dava ve taraf ehliyetleri vardır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir. HMK'nın 220/3.maddesinde: "Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir. Şeklinde, "HMK. nun 222/5. Maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsu, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.” şeklinde hüküm bulunmaktadır. Mahkememizce taraflara defter ve kayıtlarını inceleme gününde sunmaları için HMK 222 ihtaratlı olarak süre verilmiş ancak davalının defter ve kayıtlarını sunmadığından inceleme yapılmadığı görülmüştür. Dosya kapsamında toplanan delillerden somut olayda, ... Bankası 'ya ait ... seri numaralı, 20.06.2023 tarihli, 800.000,00 TL bedelli çekte ciranta olarak bulunan imzanın (lehdar cirosunun)davacıya ait olmadığını, imza ile kaşenin sahte olduğunu, cirosu bulunan şirketlerin mükellef kayıtlarının silindiğini, davalının ciro zincirinin kopması sebebi ile yetkili hamil olmadığını savunmuştur. Davacının imza ve yazı asıllarının bulunduğu belge asılları getirtilerek dava konusu çek üzerinde imzanın incelemesi için mahkememizce rapor alınmak istenmiş ise de çek aslı ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyasında olduğunda inceleme yapılamamış ise de davalının defter ve kayıtlarını sunmaması, emsal dosyalarda da aynı ciro silsilesi ile çeklerin kargoda ele geçirilerek tahsile çalışılması ve mahkememizce celbedilen vergi kayıtları, ticaret sicil kayıtları, ba/bs formları sonrası alınan bilirkişi raporu ile de, davacı ile keşideci şirket arasında ticari ilişkinin bulunduğu, davaya konu çekin ticari ilişki kapsamında davacıya verildiği, çek üzerinde davacıdan sonra çeki cirolayan ... şirketi ile davacının herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, çekin ciro silsilesinde yer alan şirketlerin vergi kayıtlarında, ... şirketinin 30.11.2017 döneminde adresinde bulunamadığından dolayı resen terk ettirildiği, ... şirketinin 30.11.2022 tarihi itibariyle V.İ.R terk olarak kaydının sonlandırıldığı, ... şirketinin 14.12.2021 tarihinde VUK 160/A (sahte belge düzenleme) kapsamında terk ettirildiği, ... Yapı şirketinin 30.09.2022 tarihinde resen terk olduğu görüldüğü, çek çıkış bordrosuna göre çekin 25.02.2023 tarihinde keşideci tarafından davalı adına düzenlenerek tedavüle girdiği, anılan tarihte cirosu bulunan şirketlerin yerinde bulunmadığı, ticareti terk ettikleri görülmüştür. Tarafların ve çekte cirosu bulunan ilgili şirketlerin ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli bulunan Mali Müşavir bilirkişi raporu ile davacı ile davalı ve diğer ciranta şirketler arasında dava konusu çeklere dayalı mevcut bir ticari ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği, davalı ve diğer cirantalar tarafından dava konusu çeklerin haklı olarak iktisap edildiğini ispata yarar belge ve ticari kayıtların sunulmadığı davalı şirketin ve dava dışı ciranta şirketlerin ise gayri faal kağıt üzerinde kurulmuş paravan şirketler olduğu açık olup, düzenlenen dosya kapsamına ve denetime elverişli olan bilirkişi raporlarında da tespit edildiği üzere dava konusu çeklerin ticari ilişki kapsamında davalının ve dava dışı şirketlerin eline geçmediği, haksız iktisap suretiyle ele geçirilen çeklerin davalı tarafından haksız şekilde tahsil edilmeye çalışıldığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 tarih 2017/19-2738 Esas, 2021/1513 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği haliyle davalının dava konusu çekleri ticari ilişki kapsamında elde ettiğini ortaya koyamadığı ve dava konusu çeklerin haksız şekilde iktisap edilmek suretiyle tahsile çalışıldığı, davalı şirketin yetkili hamil olmadığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamında davaya konu çekin davacının elinde iken haksız şekilde ele geçirildiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile; Keşidecisi ... Ltd. Şti. Olan ... Bankası 'ya ait ... seri numaralı, 20.06.2023 tarihli, 800.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadı ile davacıya iadesine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 54.648,00-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 13.662,00-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 40.986,00-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafından yapılan toplam 17.015,50-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 4-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 118.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin üzerinde bırakılmasına, 6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 22/03/2024 Katip ... E-İmzalıdır Hakim ... E-İmzalıdır Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.