İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/461 E. 2025/467 K.

T.C. İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/461 Esas KARAR NO : 2025/467 DAVA : Menfi Tespit (Çatmadan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 30/06/2025 KARAR TARİHİ : 02/07/2025 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Çatmadan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ... 26. İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, müvekkilinin davalıya hiçbir borcu olmadığı halde haksız ve mesnetsiz icra takibi yapıldığını, İcra takibine dayanak belge olarak sadece ... Tic.. A.Ş. tarafından ibraname ve temlikname sunulduğunu, icra takibinde ise borcun sebebi olarak ''...'nda seyir halindeyken ... Ltd. Şti.ye ait olan "..." isimli tekne ile ... Sigorta A.Ş. nezdinde sigortalı "..." isimli teknenin 04.08.2022 tarihinde çarpışması sonucunda müvekkil sigorta şirketi tarafından ödenen hasar tazminatının rücusudur'' şeklinde açıklama yazıldığını, kazaya ilişkin kusur oranı nazara alınmaksızın farazi bir hesaplama yapılarak takip başlatılmasının MK.2 kapsamında kötü niyetli olduğunu, bilirkişilerce tanzim edilecek kusur oranına istinaden sayın Mahkemece bir ödeme takdir edilmesi durumunda borcu kabul anlamına gelmemek kaydıyla işbu davayı açmaktaki haklılıklarının ortaya çıkacağını, dava dışı ...A.Ş.'ye ait .. isimli teknenin ile müvekkiline ait tekne arasında yaşanan kazada müvekkiline ait teknenin hiçbir kusuru bulunmadığını, ... Ltd.şti. tarafından hazırlanan 17.10.2022 tarihli Tekne Hasarı Kati Ekspertiz Raporu'nda ''Hasar iki teknenin çatışması ile meydana gelmiştir. Sigortalı tekne kaptanı ve hasara karışmış olan ... isimli teknenin sigorta eksperi ile yapılan görüşmeler neticesinde ve Denizde Çatışmayı Önleme Tüzüğü’nde belirtilmiş olan yükümlülüklere istinaden hasarın iki tekne kaptanının da eşit kusuru ile meydana geldiği görüş ve kanaatine varılmıştır.'' denilerek kazanın gerçekleşmesinde her iki tekne kaptanının da eşit kusuru olduğunun belirtildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla taraflar arasında eşit kusur olduğu kabul edildiğinde davalı tarafın kusur durumunu dikkate almadan bütün zararı müvekkiline yüklemeye çalışılmasının hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle davanın kabulüyle müvekkilinin ... 26. İcra Dairesi... Esas sayılı icra takibine konu herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesini, müvekkili hakkında başlatılan ... 26. İcra Dairesi ...Esas sayılı icra takibinin teminatsız olarak tedbiren durdurulmasını ve takip kapsamında müvekkili hakkında yapılan hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesini, arz ve izah edilen bilgilerle öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, yargılama sonunda ve ekte sunulan belgeler doğrultusunda menfi tespit talebinin kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; ... 26.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, deniz kaza tutanağı, bağlama kütüğü ruhsatnamesi, kaptanlık yetki belgesi eksper raporları celp edilmiş incelenmiştir. Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir ve görev hususu kamu düzenine ilişkindir. Görev itirazı, taraflarca her zaman ileri sürülebileceği gibi Hâkim tarafından da yargılamanın her aşamasında resen nazara alınmak zorundadır. Davacı, ... 26. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası sebebiyle davalı sigorta şirketine borçlu olmadığını ileri sürmektedir. ... 26. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası celp edilip incelendiğinde; davalının takip alacaklısı, davacının takip borçlusu olduğu, icra takibinde borcun sebebi olarak; ...'nda seyir halindeyken ... Şti.ye ait olan "..." isimli tekne ile ... Sigorta A.Ş. nezdinde sigortalı "..." isimli teknenin 04.08.2022 tarihinde çarpışması sonucunda sigorta şirketi tarafından ödenen hasar tazminatının rücusu" açıklaması ile takibin başlatıldığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, uyuşmazlığın, 6102 s. TTK'nın 5. Kitap Deniz Ticaretine ilişkin Çatma'dan kaynaklandığı noktasında duraksama yoktur. Yasal düzenlemelere bakıldığında; Bu Bölüm hükümleri, iki veya daha çok geminin çarpışması “çatma” sonucu gemilere ve gemilerde bulunan insanlara veya eşyaya verilen zararın tazmini hakkında uygulanır (TTK 1226/1). Çatma, gemilerden birinin donatanının veya gemi adamlarının kusurundan ileri gelmişse, zararı o geminin donatanı tazmin etmek zorundadır (TTK 1228). Çatma, çarpışan gemilerin donatanlarının veya gemi adamlarının kusurlarından ileri gelmişse, bu gemilerin donatanları, çatma yüzünden gemilerin veya gemide bulunan eşyanın uğradıkları zarardan kusurlarının ağırlığı oranında sorumludur. Bununla beraber, duruma göre, bu oranın saptanması mümkün olmaz veya tarafların aynı derecede kusurlu olduğu ortaya çıkarsa, taraflar eşit oranda sorumlu tutulurlar. Bu tazminat istemleri bakımından, donatanların üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğu müteselsil değildir (TTK 1289/1). Dava öncesi yaptırılacak delil tespitlerinde, çatmanın meydana geldiği yerde deniz ticareti işlerine bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesi, bulunmadığı takdirde asliye ticaret mahkemesi, o da yoksa ticaret davalarına bakmakla görevli asliye hukuk mahkemesi yetkilidir (TTK 1292/1). Aksini öngören kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunun deniz ticaretiyle ilgili hükümleri ticaret gemileri hakkında uygulanır. (2) Ancak, bu Kitabın; a) “Gemi”, “Kaptan”, “Gemi Alacakları” ve “Cebrî İcraya İlişkin Özel Hükümler” başlıklı Kısımları, “Çatma” ve “Kurtarma” başlıklı Bölümleri, deniz alacaklarına karşı sorumluluğun sınırlanması hakkındaki hükümleri ile donatanın, gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluğuna ilişkin 1062 nci maddesi, yatlar, denizci yetiştirme gemileri gibi sadece gezinti, spor, eğitim, öğretim ve bilim amaçlarına tahsis edilmiş gemilere, b) “Çatma” ve “Kurtarma” başlıklı Bölümleri, deniz alacaklarına karşı sorumluluğun sınırlanması hakkındaki hükümleri ile donatanın, gemi adamlarının kusurundan doğan sorumluluğuna ilişkin 1062 nci maddesi, münhasıran bir kamu hizmetine tahsis edilen Devlet gemileriyle donanmaya bağlı harp gemilerine ve yardımcı gemilere, c) Bayrak şahadetnamesi ile ilgili 944 üncü maddenin ikinci fıkrası ile 945, 947, 948 ve 949 uncu maddeleri, sicille ilgili 955, 956, 973 ve 991 inci maddeleri, kanuni ipotekle ilgili 1013 üncü maddesi ve yapı hâlinde bulunan gemiler üzerindeki haklarla ilgili 1054 ilâ 1058 inci maddeleri yabancı bir devlet veya onun vatandaşları adına Türkiye’de yapılmakta olan gemilere de, nitelikleri ile bağdaştığı ölçüde uygulanır. (TTK 995) O halde, anılan Yasal düzenlemeler karşısında uyuşmazlığın, 6102 s. TTK'nın 5. Kitap Deniz Ticaretine ilişkin Çatma'dan kaynaklandığından ihtilafın hallinde Mahkememizin görevli olmadığı, görevli mahkemenin Denizcilik İhtisas Mahkemesi görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Nitekim, dava dilekçesinde iddianın ileri sürülüş biçimine göre çatmada kusur oranlarının tespit edilmesi, çatmaya ilişkin bilirkişi incelemesinin yapılması, kusur çerçevesinde sorumluluğunun tayin edilmesi hususları yukarıda Anılan yasal düzenlemelerin yanı sıra Denizde Çatmayı Önleme Tüzüğü hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesini kapsadığından ihtisas mahkemesi sıfatıyla Denizcilik İhtisas Mahkemesinin görevli olduğu açıktır. Konuya ilişkin misallere de bakılmıştır. YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ... E. ... K. sayılı ilamında: "Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun ... tarih ve ... sayılı kararında birden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde 1 numaralı asliye hukuk mahkemesinin Denizcilik İhtisas mahkemesi olarak görevlendirildiği belirtilmiş olup, işbu davada belirtilen HSYK kararı uyarınca ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi aynı zamanda Denizcilik İhtisas mahkemesi olarak da görevli ve yetkilidir. Görev hususu re’sen ve davanın her aşamasında incelenmesi gereken hususlardan olduğundan, mahkemece dava dilekçesinin görev yönünden reddi gerekirken, esası hakkında hüküm tesis etmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir." (Bkz. motoryat ile tekne kazası çatması) İSTANBUL BAM 13. HD. ... E. ... K. sayılı ilamında: "Somut olayda, asıl alacak tekne çarpışması nedeniyle meydana gelen zararın tazmininden kaynaklanmakta olup, çatma TTK'nın 5. kitabında düzenlendiğinden, uyuşmazlık deniz ticaretinden kaynaklanmaktadır. TTK'nın 5/2. maddesine göre deniz ticaretinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda denizcilik ihtisas mahkemeleri görevlidir. HSK'ca İstanbul ilinde deniz ticaretinden kaynaklanan davaların görülmesi için ... 17. Asliye Ticaret Mahkemesi Denizcilik ihtisas mahkemesi olarak görevlendirildiğinden ve asıl uyuşmazlık konusu hakkında açılan davaya da ... 17. Asliye Ticaret Mahkemesinde bakıldığından, faize alacağına ilişkin takipten kaynaklanan itirazın iptali davasınında da Denizcilik İhtisas Mahkemesi olarak ... 17. Asliye Ticaret Mahkemesi görevlidir." şeklindedir. Emsal ilamlar ile dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki uyuşmazlığın Çatmadan kaynaklandığı, uyuşmazlığın çözümünde 6102 s. TTK'nın 5. Kitap Deniz Ticaretine ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiği, bu noktada uyuşmazlığı çözme görevinin ise Denizcilik İhtisas Mahkemesine ait olduğu, TTK 5/2. bendi uyarınca, bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa HSK tarafından asliye ticaret mahkemelerinden biri veya bir kaçı deniz ticaretine ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebileceği, bu çerçevede İstanbul ili sınırlarında deniz ticaretinden doğan uyuşmazlıklara bakmak üzere ... 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevlendirilmesi karşısında, somut uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin görevsiz olması sebebiyle HMK 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: (Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere); 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 2-Açılan davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle HMK.114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince dava dilekçesinin USULDEN REDDİNE, 3-6100 sayılı HMK.nun 20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra iki haftalık süre içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın deniz ticaret davalarına bakmakla görevli İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, 4-İki haftalık süre içinde dosyanın gönderilmesi için talepte bulunulmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA, 5-HMK.nun 331. maddesi gereğince harç, yargılama gideri ve vekalet ücretinin görevli mahkemece, davaya bir başka mahkemede devam edilmemesi ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi halinde ise yargılama giderlerinin mahkememiz dava dosyası üzerinden karara bağlanmasına, Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi. 02/07/2025 Katip Hakim