İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/484 E. 2023/532 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2023/484 Esas KARAR NO : 2023/532 DAVA : İtirazın İptali (Kurtarma Ve Yardımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 13/02/2015 KARAR TARİHİ : 20/12/2023 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Kurtarma Ve Yardımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili sigorta şirketi tarafından ... nolu nakliyat emtia abonman sigorta poliçesi ile sigortalanan ... San ve Tic AŞ 'ye ait alimünyum profil ve aksesuarlarının İstanbul'dan Alger / Cezayir'e nakli taşıyan sıfatıyla davalı ... Denizcilik tarafından ... Denizciliğin donatanı olduğu ... ... gemisi ile gerçekleştirildiğini, diğer davalı ... Denizciliğin ise konişmentoyu düzenleyen gemi acentesi olduğunu, ... Denizciliğin navlun faturaları tanzim ettiği ve dolayısıyla taşımayı fiilen gerçekleştiren tüzel kişilik olarak taşımadan kaynaklanan hasardan sorumlu olduğunu, emtiaların konteyner içerisinde istiflenerek 06.03.2014 tarihinde İstanbul'da ... ... gemisine yüklendiğini, varış limanı olan ... Limanına taşınması sırasında geminin ... Adası mevkiinde karaya oturması sonucu gemide ve konteynerlerde ciddi hasar meydana geldiğini, bir kısım konteynerlerin kurtarıldığını, ancak müvekkili sigorta şirketinin sigortalamış olduğu konteynerlerin kurtarılamadığını, bu nedenle ortaya çıkan 150.395,15 euro sigortalı zararının müvekkili tarafından tazmin edildiğini, böylece müvekkilinin ödediği zarar miktarını 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1472 nci maddesindeki halefiyet hükümlerine göre davalılara rücu etme hakkını kazandığını, bu kapsamda ... İcra Müdürlüğünün 2014/... E sayılı icra dosyası üzerinden davalılar aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalıların borca itiraz etmeleri nedeniyle takibin durdurulduğunu ileri sürerek icra takibine itirazın iptali ile % 20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ... Gemisi Donatanı ... Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı davasını kanuni halefiyet ve alacağın temliki hükümlerine dayandırdığından sigortalının davaya konu eşyanın teslimi konusunda hak sahibi olması gerektiğini, ancak sigortalı ... Alimünyum şirketinin konişmentoya göre yükleyici olduğunu, konişmentonun yetkili hamilinin ... Aliminium şirketi görüldüğünü, konişmentoda ciro bulunmadığından davacının aktif husumet ehliyetine haiz olmadığını, dava konusu emtiaya ilişkin faturada eşyanın teslim şeklinin CFR olarak gösterildiğini, bu teslim şekline göre alıcının eşyanın nakliyesi sırasında ortaya çıkacak rizikolara katlanmak zorunda olduğunu, gemi adamlarının sevk ve teknik yönetime ilişkin hareketlerinin sonucunda geminin karaya oturduğunu, geminin karaya oturmasında müvekkili donatanın kusurunun bulunmadığını, bu nedenle 6102 sayılı Kanun'un 1180 inci maddesine göre geminin karaya oturması sonucu ortaya çıkan zararlardan dolayı müvekkilinin sorumsuz olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... . A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı ... Denizcilik ile imzaladığı 31.10.2013 tarihli zaman çarteri sözleşmesi uyarınca ... ... isimli geminin ticari yönetimini elde ettiğini, ancak geminin teknik yönetiminin ... Denizcilikte kaldığını, mürettebatın da gemi donatanı ... Denizciliğin gemi adamları olduğunu, geminin Yunanistan'ın ... Adası açıklarında 06.03.2014 tarihinde karaya oturduğunu, 6102 sayılı Kanun 1180 inci maddesi ve 1924 tarihli Brüksel Konvansiyonu hükümlerine göre taşıyanın yük zararından sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, yükün ziyaının geminin karaya oturmasından kaynaklandığını, geminin tüm teknik idaresinin davalı gemi donatanı ... Denizcilikte olduğundan karaya oturma hadisesinde müvekkili taşıyanın herhangi bir şahsi kusurunun bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu yüke ilişkin teslim şekli CFR olduğundan emtiadaki hasar ve kayıplardan dolayı dava açma hakkının alıcı firmaya ait olduğunu, bu nedenle davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, müvekkili şirketin dava konusu emtiaları tam, eksiksiz ve sağlam bir şekilde diğer davalıların tasarrufunda bulunan gemiye teslim ettiğini, müvekkilinin olayda herhangi bir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Dava; davacı sigorta şirketi tarafından nakliyat rizikolarına karşı sigortalanan emtianın ... ... isimli gemi ile taşınması sırasında geminin karaya oturması sonucu malın zayi olması nedeniyle sigortalıya ödenen hasar bedelinin, TTK'nun 1472 ve devamı maddelerindeki halefiyet hükümlerine göre davalılara rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. Mahkememiz tarafından verilen 20.03.2019 tarihli kararı ile; "Davacının sigortacısı olduğu iki adet konteyner yükünün ... ... gemisine yüklendiği, geminin ... Liman Başkanlığının düzenlediği liman çıkış belgesi ile seferine başladıktan sonra 06/03/2014 tarihinde Yunanistan'ın ... Adası yakınlarında karaya oturduğu, bu nedenle geminin ve gemi içerisinde bulunan konteynerlerin zarar gördüğü, bir kısım konteynerlerin kurtarıldığı ancak dava konusu konteynerlerin batmak suretiyle zayi olduğu, ... cihazının gemide bulunduğuna ilişkin taraflararasında bir ihtilaf bulunmadığı, uyuşmazlığın ... cihazının olay anında arızalı olmasından dolayı mı yoksa kapalı olmasından dolayı mı çalışmadığı, buna göre geminin denize elverişli olup olmadığının saptanması gerektiği, ... cihazına ilişkin belgelerden cihazın sefer başlangıcında çalışır vaziyette olduğu, bunun aksinin davacı tarafça ispatlanamadığı, donatanın cihazı gemiye çalışır vaziyette yerleştirme yükümlülüğünü yerine getirdiği, cihazın kontrolünün tamamen kaptanda olduğu, diğer seyir cihazları gibi yolculuğun başlangıcında yada seyir sırasında açılmamış olmasının teknik bir kusur oluşturduğu, dosya kapsamına göre kaptanın sefer başlangıcında ... cihazını açmadığı sonucuna varıldığı, buna göre kazanın ve sigortalı yükün zayi olmasının gemi adamlarının teknik kusurundan kaynaklandığı, 6102 sayılı Kanun'nun 1180 inci maddesine göre "zarar, geminin sevkine veya başkaca teknik denetimine ilişkin bir hareketin veya yangının sonucu olduğu takdirde, taşıyan yalnız kendi kusurundan sorumlu olduğundan" gemi adamlarının teknik kusurundan kaynaklanan zararlardan dolayı taşıyanın sorumluluğuna gidilemeyeceği, davalı donatan ve taşıyanların sigortalı malın zayi olmasından dolayı sorumlu tutulamayacakları" gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulduktan sonra, istinaf talebinin incelendiği ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2019/ ... Esas ve 2021/ ... Karar sayılı kararı ile istinaf talebinin Esastan Reddine karar verilmiştir. İş bu karar davacı vekilinin temyiz talebi üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesinin 2021/ ... Esas ve 2023/ ... Karar sayılı İlamı ile hüküm bozulmuştur. 21.03.2023 tarihli Bozma İlamında özetle; "Gemide bulunan ... cihazının alarm vermemesi ve ikinci kaptanın seyir vardiyası sırasında uyuması nedeniyle yapılması gereken manevrayı yapamaması sonucunda geminin tam yol süratle karaya oturduğu sabittir. ... cihazı köprü üstünde bulunan vardiya zabitinin uyuması, bayılması, kalp krizi geçirmesi ya da başka bir nedene bağlı olarak ölmesi gibi olağanüstü ve acil durumlarda köprü üstünün kontrolsüz kalma riskini önlemek amacıyla IMO tarafından geliştirilerek ... bölüm V'e ilave edilen köprü üstü seyir, izleme, alarm sistemi olup, 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren 3.000 GRT'den büyük tüm yük gemilerinde bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir. Bu durumda, ... kuralları gereğince ... cihazı geminin denize elverişliliği için gerekli olup, cihazın gemide olmaması ya da arızalı olması geminin sefere elverişliliğini ortadan kaldırıp, 6102 sayılı Kanun'un 1141 inci maddesine göre taşıyanın sorumluluğunu gerektirdiği, somut olayda ... cihazının kaza sırasında çalışır durumda olmadığı tüm dosya kapsamından anlaşılmakla geminin sefere elverişli olmadığının kabulü ile sonucuna göre karar vermek gerektiğinden" bahisle Bölge Adliye Mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir. Yargıtay İlamında, ... seyir cihazının somut olay sırasında çalışır durumda olmadığından gemisinin sefere elverişli olmadığı kabul edilmiş olmakla birlikte, cihazın çalışmıyor olmasının arızalı olmasından mı, yoksa sefer sırasında aktif hale getirilmemiş olmasından mı kaynaklandığı konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Oysaki böyle bir ayrıma gidilmesi teknik ve ticari kusur bakımından önemli olup taşıyanın TTK m.1180/1 de düzenlenen sorumsuzluğu açısından da belirleyicidir. Buradaki teknik kusurun kapsamına, geminin sevki veya başkaca teknik yönetim kusuru girmektedir(TTK m.1180). Teknik kusurdan sorumsuzluk bakımından, kusurun derecesinin önemi yoktur. Gemi adamları geminin sevk ve idaresinde kasten kusurlu hareket etmiş olsalar dahi, taşıyan şahsi kusuru bulunmadıkça, bundan ileri gelen zararlardan sorumlu değildir. Ancak teknik kusur yolculuğun başlangıcındaki bir elverişsizlikten ileri geldiğinde, taşıyanın artık TTK 1180/f.1'deki sorumsuzluk hükmünden faydalanması mümkün olamayacaktır. Dava konusu olayda ... seyir yardımcı cihazının yolculuğun başlangıcında arızalı/ bozuk olması bir denize elverişsizlik nedeni iken, başlangıçta çalışır durumda olan cihazın sefer başlangıcında aktif hale getirilmemiş olması teknik idare kusuru teşkil etmektedir(G.Venüs Cömert, Taşıyanın Gemiyi Elverişle Bulundurma Borcu, 2021, s.50) Taşıyanın, geminin elverişliliği ile ilgili sorumluluğu TTK m.1141' de düzenlenmiştir. Anılan hükme göre taşıyan, yolculuğun başlangıcında geminin denize, yola ve yüke elverişli bir hâlde olmasını sağlamakla yükümlüdür. Aksi halde yükle ilgili olanlara karşı geminin denize, yola veya yüke elverişli olmamasından doğan zararlardan sorumludur. Bununla birlikte taşıyanın, elverişliliğin mevcut olmamasından mutlak surette sorumlu olduğu söylenemez. Tedbirli bir taşıyanın göstermekle yükümlü olduğu özeni göstermesine rağmen, gemiyi elverişsiz hale getiren eksikliği yada bozukluğu yolculuğun başlangıcına kadar tespit edemediğini ispatladığı takdirde sorumluluktan kurtulabilir (TTK m.1141/f.2). Bu konudaki özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini klas Belgesi, bağımsız denetim kuruluşlarına yaptırılan sörvey raporları, gemi adamlarının yeterliliğini gösteren sertifikalar ve yola elverişlilik belgeleri ile karine olarak ispatlayabilir. Buna karşın söz konusu sertifika ve belgelerin gerçeğe aykırı olduğunu, böylece geminin yolculuk başlangıcında denize ve sefere elverişli olmadığını ispat yükümlülüğü ise yükle ilgililere düşmektedir(Göksal Kayapınar, Taşıyanın Gemiyi Sefere Elverişli Halde Bulundurma Yükümlülüğü, 2023, s.160-166) Teknik kusur bakımından taşıyanın sorumsuzluğu TTK'nın 1180. maddesinde "zarar, geminin sevkine veya başkaca teknik denetimine ilişkin bir hareketin veya yangının sonucu olduğu takdirde, taşıyan yalnız kendi kusurundan sorumludur" şeklinde düzenlenmiştir. Anılan hüküm ile; zarar teknik idare kusurundan meydana geldiği takdirde, taşıyan ve adamlarının kusursuzluğu kabul edilmiştir. ... cihazı köprü üstünde bulunan vardiya zabitinin uyuması, bayılması, kalp krizi geçirmesi yada ölmesi gibi olağanüstü ve acil durumlarda köprü üstünün kontrolsüz kalma riskini önlemek amacıyla IMO tarafından gemide bulunması zorunla hale getirilen ve ... bölüm V'e ilave edilen köprü üstü seyir izleme alarm sistemi olup, 1 Temmuz 2012 tarihinden itibaren 3.000 GRT'den büyük tüm yük gemilerinde bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir. ... kuralları gereğince, ... cihazının gemide bulunması denize elverişlilik için gerekli olup, cihazın gemide olmaması yada arızalı olması geminin denize elverişliliğini ortadan kaldıran bir durumdur. Somut olayda Elektro Deniz firması tarafından düzenlenen 13/01/2013 tarihli servis raporunun içeriğinden, ... ... gemisine 12/01/2013 tarihinde ...marka ... cihazının montajının yaptırıldığı, ilk önce cihazın ana ünitesinin, hareket sensörlerinin ve sesli - görsel alarm sisteminin köprü üstüne, ikinci alarm ünitesinin kaptan kamarasına, üçüncü alarm ünitesinin de personel salonuna yerleştirildiği, aynı zamanda otopilot ve VDR sistemine bağlantısının sağlandığı ve çalışır vaziyette teslim edildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafın dosyaya sunduğu gemiye ait belgelerden, ... ... gemisinin 2010-2011-2013 yıllarında düzenlenen tüm sertifikalarının kaza anında da geçerli olduğu, son klas denetiminin 2013 yılı ocak ayında yapıldığı ve 2014 yılı sonuna kadar geçerliliğini koruduğu, olaydan önceki son ... Liman Devleti kontrolünün 03/10/2013 tarihinde Bulgaristan'ın ... Limanında yapıldığı, burada düzenlenen rapora göre geminin seyrine engel bir eksikliğinin olmadığı görülmektedir. Söz konusu bu belgeler ile davalı donatanın, ... Kurallarının elverişlilik açısından gerekli gördüğü ... cihazını ... ... gemisinde bulundurduğu, geminin somut olayın yaşandığı 06.03.2014 tarihli İstanbul/ ... Limanı seferi ile, bir önceki sefere ilişkin Liman Çıkış kontrollerinde bu yönde bir eksikliğin tespit edilmediği davacı tarafça ortaya konulmuştur. Buna karşın, son sefer başlangıcında ya da sefer sırasında ... cihazının arızalı ya da bozuk olduğuna gösteren herhangi delil sunulmamıştır. Teknik bilirkişilerin uygulamaya dair açıklamalarından, ... cihazının sadece kaptanın muhafaza etme sorumluluğunda olan bir açma kapama anahtarının olduğu, uygulamada gemi limanda bulunduğu süre içerisinde ve yükleme sırasında cihazın kapalı vaziyette tutulduğu, gemi yükünü alıp limandan hareket ettikten sonra gemi kaptanı tarafından aktif hale getirildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda, gemi seferine başladıktan sonra ... cihazının aktif hale getirilip getirilmediği bir başka ifade ile devreye alınıp alınmadığı konusunda gemi jurnalinde herhangi bir kayıt görülmemiştir. TTK'nun 1097.maddesine göre kaptanın bu konuda jurnale kayıt düşme yükümlülüğü de bulunmamaktadır. Dosya kapsamına göre, ... ... gemisinin Ulusal ve Uluslararası mevzuat gereğince alınması zorunlu olan tüm sertifikalara sahip olduğu, 2010, 2011 ve 2013 yılları arasında verilen sertifikaların olay tarihinde geçerli oldukları, geminin en son yıllık klas denetiminin 2013 yılı ocak ayında yapıldığı ve 2014 yılı sonuna kadar da geçerliliğini koruduğu, son ... (liman devlet kontrolü) denetiminin 03/10/2013 tarihinde Bulgaristan'ın Varna Limanında yapıldığı, burada düzenlenen raporda geminin seyrine engel bir eksiklik olmadığının tespit edildiği, geminin köprü üstüne 12/01/2013 tarihinde montajı yapılan ... (köprü üstü seyir vardiyası alarm sistemi) cihazına ait sertifikaların ve servis raporlarının da güncel ve geçerli olduğu, söz konusu elverişlilik belgelerine göre ... ... gemisinin 1974 tarihli denizde can emniyeti uluslararası sözleşmesi hükümlerine uygun şekilde teknik teçhizatla donatıldığı, ... (uluslararası emniyetli yönetim kodu) sertifikasını aldığı, yapılması zorunlu yıllık ve beş yıllık sörveylerin yaptırılmış olduğu, geminin kalkışından önce asgari gemi adamı donatım belgesi gereklerine uygun olarak gemi adamları ile donatıldığı, ... Liman Başkanlığı tarafından düzenlenen yola elverişlilik belgesi ile geminin hareketine müsaade edildiği anlaşılmaktadır. Tüm bu bilgi ve belgelere göre, davalı gemi donatanının, ... seyir cihazını gemiye çalışır vaziyette yerleştirme yükümlülüğünü yerine getirmiş olduğu ortaya konulmuş olmakla birlikte, söz konusu seyir cihazının somut olay sırasında çalışmadığı sabittir. Ancak ... cihazının olay sırasında çalışmıyor olması taşıyanın sorumluluğuna gitmek için yeterli değildir. Bu noktada sorumluluk açısından tespit edilmesi gereken husus, cihazın çalışmamasının yolculuğun başlangıcında bozuk/ arızalı olmasından mı, yoksa sefere çıkıldıktan sonra aktif edilmemesi, bir başka ifade ile devreye alınmamış olmasından mı kaynaklandığıdır. Zira, ... cihazının yolculuğun başlangıcında bozuk/ arızalı olması bir elverişsizlik nedeni olup, taşıyan bundan ileri gelen zararlardan TTK m.1141 gereğince sorumludur. Bununla birlikte söz konusu seyir cihazının sefere çıkıldığı anda kaptan tarafından aktif edilmemiş olması ise teknik kusurdur. Taşıyan, gemi adamlarının teknik kusurundan dolayı TTK'nın 1180/1. maddesi gereğince sorumsuzdur. ... ... gemisine ve gemide bulunan ... cihazına ilişkin belgeler, cihazın sefer başlangıcında sağlam/ çalışır vaziyette olduğunu göstermektedir. Bunun aksi davacı tarafça ispatlanamamıştır. Teknik bilirkişilerin açıklamalarından; uygulamada geminin limanda bulunduğu süre içerisinde ve yükleme sırasında ... cihazının kapalı vaziyette tutulduğu, gemi yükünü alıp limandan hareket ettikten sonra kaptan tarafından aktif hale getirildiği anlaşılmaktadır. Dava dosyasında ... cihazının bozuk olduğu davalı tarafça ispatlanamadığından, yükleme sırasında kapalı tutulan cihazın, sefer sırasında kaptan tarafından devreye alınmadığı sonucuna varılmıştır. Kaptanın diğer seyir cihazları gibi yolculuğun başlangıcında yada seyir sırasında ... cihazını açmamasının teknik kusur oluşturduğu, dolayısıyla kazanın ve sigortalı yükün zayi olmasının gemi adamlarının teknik kusurundan kaynaklandığı, TTK'nun 1180.maddesine göre gemi adamlarının teknik kusurundan kaynaklanan zararlardan taşıyanın sorumsuz olduğu, TTK m.1062 ile donatanın gemi adamlarının kusurlarından kaynaklı yüke ve yolculara karşı sorumluluğu taşıyanın aynı konudaki sorumluluk hükümlerine tabi kılındığından, somut olay sırasında davacının sigortalısına ait malın zayi olmasından dolayı, ... ... gemisi donatanı ve taşıyanı olan davalıların sorumlu tutulamayacağı sonuç ve kanaatine varıldığından, bu kanaat ışığında mahkememizin 20/03/2019 tarihli önceki kararında direnilmesine ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Mahkememizin 20/03/2019 tarihli önceki kararında DİRENİLMESİNE, 2-Davanın REDDİNE, 3- Peşin alınan 5.042,15 TL harçtan, karar harcı olan 269,85 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 4.772,30 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 4- Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 64.447,46 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5- Davalı ... Tic. Ltd. Şti tarafından yapılan yargılama gideri olan 188,00 TL posta gideri olan yargılama giderinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine, 6- Davalı ... ... Gemisi Donatanı ... Denizcilik San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından yapılan yargılama gideri olan 44,00 TL posta gideri olan yargılama giderinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine, 7- Davalı ... A.Ş tarafından yapılan yargılama gideri olan 100,00 TL posta gideri olan yargılama giderinin davacıdan alınarak iş bu davalıya verilmesine, 8-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, verilen kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili dairesinden temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/12/2023 Başkan ... ✍e-imzalıdır. Üye ... ✍e-imzalıdır. Üye ... ✍e-imzalıdır. Katip ... ✍e-imzalıdır.