İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/52 E. 2025/768 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/52 Esas KARAR NO:2025/768

DAVA:İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:23/01/2023 KARAR TARİHİ:18/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini, Türkiye'nin tüm alanında ..., ... ve bağlı ortaklıklar bünyesinde yaptırılan elektrik şehir şebekeleri tesisleri, dağıtım , bakım ve onarım işiyle iştigal ettiğini, davalı şirketin AG-YG (OG) Elektrik Dağıtım Şebekeleri ve YG (OG) Havai Hatları Arıza Onarım ve Bakım İşlerinin yükleniciye verilmesi hususunda düzenlendiği ihalelere katılarak uzun yıllardır İstanbul'un birçok semtinde yüklenici sıfatı ile elektrik tesisi yapımı, bakım ve onarım işlerini yürüttüğünü, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan, .... ve alt yükleniciler arasındaki ilişkinin muvazaalı olup olmadığına yönelik inceleme neticesine düzenlenen 10/05/2011 tarihli İnceleme raporunda özetle; 4857 Sayılı İş Kanunun 2 ve 3.maddeleri ve Al İşverenlik Yönetmeliği çerçevesinde " raporda belirtilen Hizmet Alımı İhale Sözleşmelerinin ve uygulamalarının muvazaalı bir işleme dayandığı ve alt işveren firmalarında çalışan işçilerin başlangıçtan itibaren asıl işveren olan ... işçileri sayılarak işlem görmeleri gerektiği " husunun belirtilidğini, İşbu rapora karşı birçok firma tarafından itiraz edildiğini, ....İş Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyasında, muvazaalı bir işlemin olmadığının tespitine dair dava ikame edildiğini, yargılama sonunda işçilerin başlangıçtan itibaren asıl işveren olan ... işçileri sayılarak işlem görmeleri gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, ....İş Mahkemesi... esas 07/02/2013 tarihli kararını takiben davalı ...'ın özelleştirildiğini, özelleştirme sonrası ... tarafından müvekkili şirkete 17/07/2013 tarihli sözleşmenin feshine dair yazılar ile devam eden Hizmet Alım Sözleşmelerinin 31/08/2013 tarihi itibari ile tamamının feshedildiğinin bildirildiğini, Özelleştirme Kanunununda kaynaklı olarak bütün işçilerin iş sözleşmelerinin yasa gereği feshedildiği, bir kısım işçiler özelleştirme sonrasında kurulan ve davalının %100 hissesini devralan ... A.Ş nezdinde çalışmaya devam ettiklerini, dava dışı işçilerin iş sözleşmelerinin feshedilmesinin nedeninin, davalı ...'ın özelleştirme kapsamına alınarak 2013 yılında özelleştirilmesinin tamamlanması olduğunu, davalı yanın statüsünde meydana gelen değişiklik sebebi ile zorunda kalınan işten çıkarmalardan kaynaklı olarak yüklenici müvekkiline atfedilecek herhangi bir kusur ve sorumluluk bulunmadığının açık olduğunu, dava dışı ... isimli personel tarafından ....İş Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında kısmen kabul kararı verildiğini, akabinde istinaf edilen dosyada İstanbul BAM 51.Hukuk Dairesi'nin 2021/1272 esas 2022/1077 sayılı kararı ile , istinaf başvuru talebinin kısmen kabulü ile yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına karar verilerek bir kısım talepleri kabulü , ücret farkı fazla mesai ve elektrik yardımı taleplerinin reddine dair kesin karar verildiğini, kesinleşen karar uyarınca dava dışı işçi tarafından davalı ... aleyhine başlatılan ....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... sayılı takip dosyasına davalı ... tarafından ödenen 58.742,44-TL'nin müvekkili şirketten tahsili amacı ile davalı tarafından , müvekkilinin verdiği 238.633,00-TL teminat mektubunun 13/09/2022 tarihinde bankaya ibraz edilerek nakde çevrilmeye çalışıldığını, yine dava dışı ... isimli personelin davasında da benzer karar verildiğini, yine ... bankasına ait 238.633,00-TL bedelli teminat mektubu bankaya ibraz edilerek nakde çevrilmeye çalışıldığını , bankaların aramasıyla mektupların nakde çevrilmesini önlemek amacıyla bu ödemelerin müvekkilince yapıldığını, oysa davalı çalışanı kabul edilen işçilere TİS kapsamında yapılan ödemelerden Toplu İş Sözleşmesi tarafı olmayan müvekkilinin bir sorumluluğu bulunmadığını, yine teminat mektuplarının iadesi amacıyla .... ATM'nin 2017/... esas sayılı dosyasıyla davacı olduklarını, beyanla; ödenmek zorunda kalınan bedelin şimdilik 10.000-TL'sinin iadesini talep ettiklerini, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile 10.000-TL'nin her bir ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkiline iadesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir . Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşının dolduğunu, yapılan ödemelere ilişkin tarih ve bedel gibi ödemeye ilişkin unsurların tahdidi olarak belirtilmesi gerektiğini, soyut ibareler ile gerçekleştirilen talebin reddi gerektiğini, ....ATM'nin 2017/... esas sayılı dosyasında işbu davaya konu ... Bankası A.Ş 20/10/2010 tarihli 238.633,00-TL bedelli teminat mektubunun iadesine ilişkin yargılamanın devam ettiğini ve bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, taraflar arasındaki sözleşme hükmünün çok açık olduğunu, davacı şirketin sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine riayet etmediğini, işçilerinin alacağını ödemediğini, işçilerin müvekkili şirkete karşı dava açtığını, başka davaların açılmasının da kuvvetle muhtemel olduğunu, müvekkilinin dava sonunda bazı işçilerine ödeme yaptığını, diğerlerine de ödeme yapmak durumunda kalacağını, yani davacı yanın müvekkiline borcu bulunduğunu, davacı yanın işçilerinin iş kanunu ve sosyal güvenlik hukuku yönünden doğacak alacak ve tazminatlarının ödenmesinden davacı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkilinin , davacı şirkete sözleşme uyarınca ödenmesi gereken bedelleri fatura karşılığı ödediğini, davacı şirket işçisinin müvekkili şirket aleyhine açtığı davaların davacı şirketin işçilerine eksik ödeme yaptığını gösterdiğini, davacı yanın sözleşme hükümlerine riayet etmemesi, işçilerinin alacaklarını ödememiş olması nedeni ile müvekkili şirketin teminat mektubunu iade etmemesinin yasa ve sözleşme hükümlerine uygun olduğunu belirterek, davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir . Davacı vekili ıslah dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinde talep edilen 10.000-TL'lik taleplerini 177.143,26-TL arttırılarak 187.143,26-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini arz ve talep etmişlerdir. TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE; Dava; Dava dışı işçilere ödenen işçilik haklarından aslında davalının sorumlu olduğundan bahisle davalıya rücuen yöneltilen alacak istemine ilişkindir. Davalı taraf cevap dilekçesinde zamanaşımı defini ileri sürmüş ise de; davacının ödemeleri 2022 yılında yaptığı , eldeki davanın ödemelerin üstünden 1 yıl geçmeden açıldığı, davacının rücu istemine dayandığı ve zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla yargılamaya devam olunmuştur. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 01/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda; ''.. A-....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip sayılı dava dışı işçi ... dosyası; -Davacı firmanın sorumlu olduğu alacak kalemleri miktarı ana para+faiz=7.396,19-TL -Davacının sorumlu olduğu dava dosyası ana para miktarı +işlemiş faiz =1.423,70-TL -Davacının sorumlu olduğu icra dosyası masraf alacakları miktarı =1.242,43-TL Davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 10.062,32-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 58.742,44-TL'dir . Fazla ödenen miktar ise 48.680,12-TL'dir. B-....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip - 2022/... takip sayılı icra dosyası dava dışı işçi ... alacağı için yapılan ödeme için; **Yargıtay ve BAM'ın istikrarları kararları gereği; işverenler arasında mevcut olan rücu ilişkisinde alt işverenin sorumluluğu sadece dava dışı işçinin kendi bünyesinde çalıştığı süre ile sınırlı olarak sorumluluğu mevcuttur. Dosyada mevcut olan ve işçilik alacağına ilişkin olan davanın Yerel Mahkeme kararı -BAM kararı ve bilirkişi raporları incelendiğinde dava dışı işçi olan ...'ün davacı firma bünyesinde çalıştığı tarih aralıkları belirli değildir. Bu sebeple davacı firmanın sorumluluğunun tespiti için ... isimli çalışanın davacı bünyesinde çalıştığı süreyi gösteren belgelerin (sgk kaydı, çalışma belgesi, özlük dosyası vs..) dosya içine celbi gerekmektedir. **Yargıtay ve BAM'ın istikrarları kararları gereği; işverenler arasında mevcut olan rücu ilişkisinde İş Kanunu hükümleri değil, Borçlar Kanunu hükümleri ile taraflar arasında mevcut olan sözleşmelerin incelenerek sonuca giderilmesi gerekmektedir. Ancak dosya içinde sadece taraflar imzalanmış ; "2012-86 Sayılı AG - YG (OG) Elektrik Dağıtım Şebekeleri ve YG (OG) Havai Hatları Arıza Onarım ve Bakım İşi Sözleşmesi" bulunmakta olup , Yapım İşleri Genel Şartnamesi - İhale belgeleri - Hizmet İşleri Genel Şartnamesi - İdari şartname - Teknik Şartname vs.., ise mevcut değildir. Bu sebeple sorumluluğun tam olarak tespiti için bu belgelerin dosyaya ibrazı gerekmektedir. Sayın Mahkemenize saygılarımızla arz ederiz. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır. Raporda belirtilen eksiklerin ikmaliyle ek rapor alınmıştır. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 21/08/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda; ''..A-....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip sayılı dava dışı işçi ... dosyası; -Davacı firmanın sorumlu alacak kalemleri miktarı ana para+faiz=4.104,19-TL -Davacının sorumlu olduğu dava dosyası ana para miktarı +işlemiş faiz =1.200,14-TL -Davacının sorumlu olduğu icra dosyası masraf alacakları miktarı =689,43-TL Davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 5.993,76-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 58.742,44-TL'dir . Fazla ödenen miktar ise 52.748,68-TL'dir. B-....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip - 2022/... takip sayılı icra dosyası dava dışı işçi ... alacağı için yapılan ödeme için; -Davacı firmanın sorumlu olduğu alacak kalemleri miktarı ana para+faiz =7.465,19-TL/2=3.732,60-TL -Davacının dönemine sorumlu olduğu dava dosyası ana para miktarı+işlemiş faiz =3.970,02-TL/2=1.985,01-TL -Davacının dönemine sorumlu olduğu icra dosyası masraf alacakları miktarı=1.421,19-TL/2=710,60-TL Davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 6.428,21-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 129.490,00-TL'dir. Fazla ödenen miktar ise 123.061,79-TL'dir. Ek raporumuzu Mahkemenize saygılarımızla arz ederiz. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır. Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 17/12/2024 tarihli bilirkişi 2.ek raporunda; ''..A-Davacı firmanın TİS hükümlerinden sorumlu olduğunun kabulü halinde: a)....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip sayılı dava dışı işçi ... dosyası için: Davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 5.550,29-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 58.742,44-TL'dir. Fazla ödenen miktar ise 53.192,15-TL'dir. b)....İcra Dairesi 2019/... takip - 2022/... takip sayılı icra dosyası , dava dışı işçi ... alacağı için yapılan ödeme için ; davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 6.428,21-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 129.490,00-TL'dir. Fazla ödenen miktar ise 123.061,79-TL'dir. B-Davacı firmanın TİS hükümlerinden sorumlu olmadığının kabulü halinde: a)....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip sayılı dava dışı işçi ... dosyası için: Davacı firmanın sorumluluğu sadece kıdem tazminatı yönünden olup; davacı firmanın sorumlu olduğu toplam miktar 1.089,18-TL olup, davacı firmanın ödemesi ise 58.742,44-TL'dir. Fazla ödenen miktar ise 57.653,26-TL'dir. b)....İcra Dairesi 2019/... takip - 2022/... takip sayılı dava dışı ... icra dosyası için yapılan ödemelerin tamamından davacı firmanın sorumlu olmadığı, 2.ek raporumuzu Sayın Mahkemenize saygılarımızla arz ederiz. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır. Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacının elektrik şebekeleri tamir ve bakım işleriyle uğraştığı, davalının açmış olduğu ihalelere katılarak yüklenici sıfatıyla bakım onarım işlerini yaptığı, eldeki davada aslında davalının işçisi kabul edilen dava dışı işçilere ödenen işçilik haklarının davalıdan iadesinin talep edildiği, dosyada bulunan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığının inceleme raporunun 40 ve 41. Sayfalarında davalı ile davacının da aralarında bulunduğu birçok şirketle yapılan ihale sözleşmelerinin muvazaalı işleme dayandığının, alt işverende çalışan işçilerin baştan beri asıl işveren davalının işçileri sayılarak işlem görmeleri gerektiğinin belirtildiği, eldeki dosyada dava dışı işçilerin açtıkları işçilik haklarına yönelik davalarda işçilere ödenmesi gereken bedelin davacı tarafından ödenerek davalıdan iadesinin istendiği, Mahkememizce alınan raporlarda her iki işçi ... ve ...'ün İş Mahkemesi kararlarında TİS kapsamında hesaplamalarının da yapıldığının, ancak davacı ile davalı arasında Hizmet Alım Sözleşmesi kurulurken her 2 işçinin de yararlandığı bir Toplu Sözleşmenin henüz bulunmadığının, sonradan anılan işçilerce davalıya açılan davalar ile davalının işçileri kabul edilmeleri sonucu TİS'ten faydalandıklarının belirlendiği, buna ilişkin İstanbul BAM 45. H.D nin 2020/157 esas ve 2021/190 karar sayılı ilamında aynen ''.. Dava konusu olayda davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davalı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusudur ve işçi alacağının güvence altına alınması amacıyla getirilmiş olan sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. '' denilmek suretiyle belirtildiği üzere taraflar arasındaki sözleşmeye bakılması gerektiği ancak taraflar arasında TİS kapsamındaki ödemelerin nasıl ödeneceğine dair bir hüküm bulunmadığı, bu durumda TİS hükümlerine davacının taraf olmadığı ve dava dışı işçilerin davalıya açtıkları davalar ile baştan beri davalının işçisi kabul edilerek bu TİS'ten faydalandıklarına göre; davacının tarafı olmadığı ve sonradan kabul edilen TİS hükümlerinden sorumluluğunun kabul edilemeyeceği, bu sebeple davacının ....İcra Müdürlüğü'nün 2019/... takip sayılı dosyasında dava dışı işçi ... için sadece kıdem tazminatı yönünden kendi çalışma dönemine denk gelen kısmından sorumlu olduğu, ödemesi gereken toplam miktarın 1.089,18-TL olduğu ancak davacının, 58.742,44-TL ödeme yaptığı, TİS'ten kaynaklı olarak fazla ödenen 57.653,26-TLnin davacıya iadesi gerektiği, yine dava dışı ... için yapılan 129.490 TL nin tamamı TİS'ten kaynaklı olup bu bedelin de davacıya iadesi gerektiği anlaşılmakla; ıslah talebi de nazara alınarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile, 187.143,26 TL nin ödeme tarihi olan 20.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 12.783,76-TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 3.205,07-TL harcın mahsubu ile bakiye 9.578,69-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 3-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davacı tarafça yapılan 13.155,50-TL yargılama giderinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-Davalı taraf yargılama gideri yapmadığından bu hususta bir karar verilmesine yerolmadığına, 5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, 6-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yerolmadığına, 7-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine, 8-Davacı tarafça yatırılan 3.205,07-TL (peşin + tamamlama harcı) ve 179,90-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 3.384,97-TLnin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 9-Devletçe karşılanan 3.120-TL arabuluculuk ücretinin, davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine, 10-Davacı taleplerini 2 ayrı arabuluculuğa konu ettiğinden, 2 ayrı son tutanak ve 2 adet sarf kararı olduğu görülmekle, Devletçe karşılanan 3.120-TL arabuluculuk ücretinin, davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine, Dair, tarafların yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/11/2025

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır