İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/107 E. 2024/574 K.

T.C. İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2023/107 Esas KARAR NO :2024/574 DAVA:İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:29/12/2017 KARAR TARİHİ:04/09/2024 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının Nevşehir ili Avanos ilçesinde oturduğundan bahisle icra takibine ve takibe itiraz dilekçesinde yetkiye itiraz ettiğini, müvekkili şirket ile davalı arasında bakkal/market zinciri oluşturulması amacıyla ... ... Tic. A.Ş. Tarafından oluşturulan Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi (...) akdedildiğini, gerek müvekkili gerekse asıl franchise veren şirketin sözleşme koşullarına uygun davrandığını, davalının işyeri için yatırım bedeli ödediğini ancak sözleşmeye aykırı edimlerde bulunduğunu, aynı zamanda işyerinin düzenini, yerleşimini bozacak davranışlar sergilediğini, bunun üzerine bu durumun .... Noterliği'nin 12/11/2015 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile bildirildiğini, Franchise Sözleşmesinin sürekli borç ilişkisi içeren bir sözleşme olması nedeniyle tarafların sürekli hareketlerle veya belirli zaman aralıklarında tekrarlanan tek tek edimlerle yerine getirileceğini, bu kapsamda franchise alanın, franchise verenin belirlediği ilkere uymak kaydıyla sisteme dahil mal veya hizmetlerin sürümünü kendi hesabına yapmayı ve desteklemeyi taahhüt ettiğini, franchise verenin böyle bir sözleşme yapmasındaki amacın, kendisine ait üretim, işletme ve pazarlama sistemini oluşturan fikri sınai unsurlar üzerinde, franchise alana kullanma hakları tanıyarak onu kendi işletme organizasyonuna entegre etmek olduğunu, davalı borçlunun sözleşmeye aykırı davranışları devam ettirmesi üzerine bu kez .... Noterliği'nin 17/02/2016 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini ve cezai şart bedelinin tahsilinin talep edildiğini, bu nedenle .... İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını beyan etmiş, davanın kabulü ile takibin devamına, itirazın haksız olduğundan davalının %20'inden az olmamak şartıyla tazminat ile cezalandırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı vekilinin iddialarının aksine sözleşmeye aykırı davrananın davacı taraf olduğunu, bu şekilde müvekkiline zarar verme kastı güttüğünü, sözleşmenin feshedilmesiyle müvekkilinin zarar gördüğünü, davacı tarafın gönderdiği .... Noterliğinin 12/11/2015 tarih ... sayılı ihtarnamesine karşılık Avanos Noterliği'nin 20/11/2015 tarihli 5269 sayılı ihtarnameyi gönderdiklerini, davacı tarafın ihtarnameyi sonuçsuz bıraktığını, aynı zamanda sözleşmeyi feshettikten sonra da müvekkiline kiraya ilişkin fatura kesildiğini, sözleşmenin feshinde müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, müvekkilinin ihlal ettiği bir madde olmadığını, davacının haksız fesih yaptığını, davacının rekabete aykırı işlem yaparak ... bira satışına engel olmak istediğini, bu nedenle Rekabet Kurulu'na başvuruda bulunulduğunu, sonucunda soruşturma açılmasına yer olmadığına karar verildiğini, davacının ... dolabını çıkararak yerine ... dolabı getirerek iş yerinin kurulum düzenini bozduğunu, daha sonrasında müvekkiline getirilen ekmek dolabının davacı tarafından alınarak kendi depolarına götürüldüğünü, davacının ... dolabının yasak olduğunu gerekçe göstererek sırf müvekkili ... dolabı koymasın diye ... dolabını iş yerine getirdiğini beyan etmiş, davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava, .... İcra Dairesinin ...esas sayılı dosyasında Franchising sözleşmesinin feshinden kaynaklanan cezai şart alacağına ilişkin yapılan takibe itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. .... İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyası sureti celp edilerek dosyamız arasına alınmış olup, takip dosyası sureti incelendiğinde; alacaklının ... ...Ltd. Şti, borçlunun ... olduğu, alacağın 50.000,00TL asıl alacak ve 4.598,63 TL işlemiş faize ilişkin olduğu, takip dayanağının 05/03/2016 01/08/2013 tarihli Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi gereği cezai şart bedeli tahsiline ilişkin ilamsız takip olduğu, 14/03/2017 takip tarihli ödeme emrinin 28/03/2017 tarihinde borçluya tebliğ edildiği, borçlunun 28/03/2017 tarihinde, süresi içerisinde borca itiraz ettiği görülmüştür. Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada, deliller toplanmış, bilirkişi raporları alınmış ve yapılan yargılama sonunda 11/09/2019 tarih ... Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememizin ... esas ... karar sayılı kararının davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine dosya istinaf incelemesi için İstanbul BAM ilgili hukuk dairesine gönderilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. HD 2020/1161 Esas 2022/1268 Karar sayılı ilamında; "...Davacı (...) dava dışı Franchise veren ... Pazarlama ..AŞ (...) arasında davaya konu ... sözleşmesi ekli EK -1 deki şekilde Ekomini Master Franchise Sözleşmesi imzalandığı , sözleşmenin iş yerleri başlıklı 3. maddesinin 3.1 bendinde ... 'nın işi sadece iş yerinde ekonomi sistemine uygun şekilde kurmayı ve yürütmeyi iş yerine her zaman ekomini sistemine uygun işletmeyi kabul ettiği 3.2 bendinde; ... 'ya ait iş yerlerinde ekomini konseptini gerekli kıldığı her türlü yer araç ve gerecin sağlanmasını ...' nın yükümlülüğünde olduğu, ...'nin bu konuda denetim yetkisinin bulunduğu, ...'nin ...'nın sağladığı araç ve gereçlerin ekomini sistemine uygun olmadığını tespit etmesi halinde ... bu araç ve gereçlerin en geç 5 iş gün içerisinde ekomini sistemine uygun araç ve gereçlerle değiştirilmesini isteme hakkına haiz olduğunu, 3.5 bendinde iş yeri dekorasyonu görselliği ve konumlandırılmasını ... tarafından belirlenen biçim ve standartlara uygun şekilde ekomini sistemine uygun olarak ... tarafından ancak frenchise verenin bilgi ve onayı doğrultusunda yapılacağı, 3.6 bendinde ise ...'nın iş yerinde ...'nin yazılı onayı olmaksızın ekomini konseptini ve bütünlüğü ve standardizasyonunu bozacak herhangi bir esaslı değişiklik yapamayacağı, sözleşmenin 7.12 bendinde ...'nın iş yerinde ... tarafından belirlenen marka ürünlerin ekomini konsepti stantart mağaza ve ürün yerleşim planlarına ve tüketici tercihlerine uygun olacak biçimde asgari miktar ve çeşitte sergileyeceğini ve stoklarında hazır bulunduracağını sözleşmenin 7.13 bendinde ...'nın ...'nin temsilcilerini her zaman denetim yapabileceklerinin denetimde belirlenen eksiklik yanlışlık ya da ekomini konsepti standartlarına uygun olmayan her türlü durumun bildirilmesinden sonra ... tarafından belirlenecek sürede gereken düzeltmelerin yapmayı kabul edeceği, denetim sırasında talep edilen her türlü belgenin ...'nin temsilcilerine teslim edeceğini sözleşmenin 7.22 bendinde ...'nın ... ile ...'ye konu iş yeri için alt kira sözleşmesi akdetmesi durumunda bu sözleşmeden kaynaklı yükümlülüğünün yerine getirilmediği takdirde veya sözleşmenin fesh edilmesine sebebiyet vermesi durumunda ...'nin bir iş yerine gerek kalmaksızın sözleşmenin kendiliğinden fesih edileceğini sözleşmenin 7.24 bendinde ...'nın işbu ... 'DE belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya ...'nin talep etmesi durumunda ... veya ... tarafından işyeri için yapılan yardım, katkı, sabit yatırım harcamaları ve dekorasyon harcamalarının tümünü verildiği tarihten itibaren işlemiş faiz de dahil olmak üzere en yüksek ticari kredi faiz üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte ...'ye geri ödeyeceğini sözleşmenin 12.1 bendinde ... 'nin ...'nın veya onunla çalışanların işbu ... deki düzenlemelerden herhangi birinin yerine getirilmemesi veya ihlal edilmesi halinde önceden ihtar gönderilmeksizin tek taraflıı olarak ... 'yi feshedebileceği, ayrıca ...'nin ...'ninde önceden onayını almak şartı ile işbu ...'yi süresi içerisinde dilediği zaman feshedebileceği, söz konusu feshin ... ve ... tedarik ilişkisini ve buna rağmen diğer ilişkileri etkileyemeyeceği, sözleşmenin 12.4 bendinde ...'nın ...'nin talep etmesi halinde veya işbu ...'nin her ne sebep olursa olsun fesh edilmesi veya sona ermesi durumunda işyeri içerisinde ... tarafından oluşturularak teslim edilen her türlü dekorasyon malzemesi, demirbaş ve ariyet malzemelerinin ...'ye veya ... tarafından belirlenecek üçüncü kişiye 15 gün içerisinde bila bedel devir edeceğini, sözleşmenin 13.2 bendinde ...'nın ... 'den kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı eylem ve davranışları nedeniyle ...'nin sebep olduğu takdirde mevcut taraftan farklı olarak ayrıca 50.000 TL tutarında cezai şart bedeli ödeyeceği ve bu bedelden herhangi bir tenkis yapılmayacağını kararlaştırmışlardır. Sözleşmenin 22. Maddesinde tarafların önceden okumuş ve anlamış bulundukları ve tamamı üzerinde karşılıklı mutabakata varmış oldukları bu ... sözleşmesi tarafların imza yetkileri tarafından 1(bir )nüsha imzalandığı düzenlenmiş ve sözleşme tarafların hiçbir baskı altında olmaksızın kendi serbest iradeleri ile imzalandığıbelirtilerek imzalanmıştır. Somut olayda taraflar arasında Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi' (...) sözleşmesi imzalandığı hususu ihtilafsız olup, sözleşmede tarafların hiçbir baskı altında olmaksızın kendi iradeleri ile imzalandığı düzenlenmiştir. Salt anılan sözleşmenin 22. Maddesinde tek nüsha olarak düzenlenmesi sözleşmenin bir suretin davalıya verilmediği anlamına gelmeyeceği gibi basiretli bir tacirin imzaladığı sözleşmenin bir suretini alması beklenecektir. Kaldı ki sözleşme sureti alınmamış olsa dahi davalı yaptığı işin mahiyeti gereği sözleşme uyarınca üzerine düşen edimleri de bilecek durumdadır. Buna göre davalı imzasını inkar etmediği sözleşme hükümleri ile bağlı olup, imzalanan bu sözleşme uyarınca başlayan ticari ilişkinin 2. yılının sonunda davacının davalıya sözleşme hükümlerine uygun davranması yönünde gönderdiği ihtardan sonra davalının sözleşmenin kendisine verilmemesi nedeniyle sözleşme maddelerin atıfları anlamadığı yönündeki savunması dinlenebilir değildir. Bu durumda mahkemece, öncelikle az yukarıda dava konusu açısından ilgili maddeleri ile ortaya konulan franchise sözleşmesinin, fesih yöntemine ilişkin bahsi geçen maddeleri ile davalının fesih ihtarnamesinde belirttiği sebepler kapsamında, feshin haksız fesih olup olmadığı hususunda bir inceleme yapılması ve davacının taleplerinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekirken, bu husus gözden kaçırılarak yazılı gerekçe ve eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır..." gerekçesi ile mahkememizin ... esas ... karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verilerek dosya mahkememize iade edilmiş ve Mahkememizin 2023/107 esas sırasına kaydedilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 2020/1161 Esas 2022/1268 Karar sayılı ilamı doğrultusunda inceleme için dosya bilirkişi heyetine verilerek bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti 03/06/2024 tarihli ek raporunda özetle; davacı, ... Tur. San. Tic. Ltd. Şti. (Master Franchisee “...”) ile Davalı ... (Franchise Alan “...”) sıfatı ile 01.08.2013 tarihinde 5 yıl süreli (01.08.2013-31.07.2018) “Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi” (...) imzalandığı, davalı tarafın Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi'nin 3.1, 3.5., 7.12, 7.13 maddelerine aykırı eylem ve davranışlarda bulunduğu, davacı tarafın Davalının Ekomini Sözleşmesine aykırı eylem ve davranışlarını gidermesi için .... Noterliğinden 12.11.2015 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gönderdiği, ihtarnamede Ekomini Alt Franchise Sözleşmesinin ilgili maddeleri gereği franchise sistemi içerisinde oluşturulan işyerinin işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (yedi) gün içerisinde sözleşmeye uygun olarak aktif hale getirilmesinin istendiği, yapılan uyarılara ve ihtarnameye rağmen konunun olumsuz sonuçlanması nedeniyle davacı şirket tarafından Davalıya .... Noterl den 17.02.2016 tarih ... sayılı konusu “07.08.2013 tarihli Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi'nin Feshi ile sözleşme uyarınca muhataba ödenen İşletme faaliyetlerine katkı payları ile cezai şart bedellerinin tahsili talebidir” olan ihtarname gönderildiği, Mahkemece Davalının Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi”nin 3.1.,3.5., 7.12, 7.13 maddelerine aykırı eylem ve davranışlarda bulunduğuna karar vermesi halinde, davalının, ...'den kaynaklanan yükümlülüklerine aykırı eylem ve davranışları nedeniyle ...'nin feshine sebep olmuş sayılacağı ve sözleşmenin 13.2. bendi uyarınca 50.000,00 TL tutarında bir cezai şart bedeli ödemesi gerektiği, Cezai şart bedeli için hesaplanan faiz tutarının 5.267,71 TL olduğu ancak Davacı tarafça icra takip talebinde talep edilen faiz tutarının 4.598,63 TL olduğu hususları tespit ve rapor edilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde; 2004 sayılı İİK madde 67 uyarınca; "takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde Mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağın varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir". .... İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyası sureti celp edilerek dosyamız arasına alınmış olup, takip dosyası sureti incelendiğinde; alacaklının ... ...Ltd. Şti, borçlunun ... olduğu, alacağın 50.000,00TL asıl alacak ve 4.598,63 TL işlemiş faize ilişkin olduğu, takip dayanağının 05/03/2016 01/08/2013 tarihli Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi gereği cezai şart bedeli tahsiline ilişkin ilamsız takip olduğu, 14/03/2017 takip tarihli ödeme emrinin 28/03/2017 tarihinde borçluya tebliğ edildiği, borçlunun 28/03/2017 tarihinde, süresi içerisinde borca itiraz ettiği, itiraz üzerine takibin durdurulmasına dair bir kararın alacaklı/vekiline tebliğine dair takip dosyası kapsamında mazbataya ve sair bilgi belgeye rastlanmamakla birlikte, eldeki itirazın iptali davasının 29/12/2017 tarihinde açıldığı, alacaklı/vekiline itiraz üzerine takibin durdurulması kararının tebliğine dair mazbata, sair bilgi belge de bulunmadığından İİK madde 67'de öngörülen bir yıllık sürenin işlemeye başlamadığı gibi takip tarihi ile dava tarihi arasında da 1 yıldan az süre bulunduğu görülmekle eldeki itirazın iptali davasının süresi içerisinde açıldığının kabulü gerektiği anlaşılmıştır. Mahkememizin ... esas ... karar sayılı kararının istinafı üzerine İstanbul BAM 43. HD'nin 2020/1161 Esas 2022/1268 Karar sayılı ilamında da değinildiği üzere taraflar arasında Ekomini Alt Franchise Sözleşmesi' (...) sözleşmesi imzalandığı hususu ihtilafsızdır. Taraflar arasında akdedilen sözleşme ise davalı tarafın sözleşmeye aykırı davrandığı iddiasıyla davacı tarafça davalıya keşide edilen .... Noterliği'nin 17/02/2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin 3.1., 3.5., 7.12, 7.13 maddelerine aykırı davrandığı ve bu davranışlarına devam ettiği gerekçesiyle davacı tarafça feshedilmiştir. BAM kaldırma ilamı doğrultusunda yapılan incelemede ise bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere Dava dilekçesinin ekinde 17.02.2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ve 5 sayfa olarak Davalı borçlunun sözleşmeye aykırı davranışlarını gösterir fotoğraflar sunulmuş, yapılan incelemede davalının sözleşmeye aykırı davrandığı fotoğraflarla kanıtlandığından sözleşme maddeleri ve fesih gerekçesine göre davacının feshinin haklı olduğu değerlendirilmiştir. Yine yapılan incelemede .... Noterliği'nin 17/02/2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshinin yanında sözleşme kapsamında kararlaştırılan cezai şartın ödenmesi hususu da ihtar edildiğinden davacının cezai şart alacağı yönünden davalının takip öncesi temerrüte düştüğü anlaşılmış ve takip tarihine kadar talep edebileceği işlemiş faiz tutarı da bilirkişilerce hesaplanmışsa da hesaplanan tutarın davacının takiple istediği tutardan fazla olduğu anlaşıldığından, taleple bağlı kalınarak davalının takibe itirazının iptali ile takibin aynı koşullarla devamına karar vermek gerekmiştir. 2004 sayılı İİK madde 67/2.maddesi uyarınca; "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." neticeten işbu davada davalı borçlunun itirazının haksızlığına karar verildiğinden hükmolunan meblağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere; 1-Davanın Kabulüne, .... İcra Dairesinin ...esas sayılı takip dosyasında davalının itirazının iptaline, takibin aynı koşullarla devamına, 2-Alacağın %20'si oranında 10.919,73-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 3.729,63-TL harçtan peşin alınan 932,41-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.797,22-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan 787,00-TL tebligat/ posta gideri, 6.550,00-TL bilirkişi ücreti, 31,41-TL başvurma harcı, 932,41-TL peşin harç, 4,60-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 8.305,41-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Kendini vekille temsil ettiren davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleşiğinde yatırana/ vekiline iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı/ vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04/09/2024 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır