İlk Derece Mahkemesi 2026/1182 E. 2026/908 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1182 Esas KARAR NO : 2026/908

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : 07/04/2026 KARAR TARİHİ : 20/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ... İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ... Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ... vergi kimlik numaralı mükellefi olduğunu, şirketin mali müşavirlik hizmetini yürüten SMMM ...'da müvekkil şirkete ait 2020, 2021 ve 2022 yılları yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile şirket karar defterinin bulunduğunu, şirket kanuni temsilcisi ve şirket müdürünün ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2026/... sayılı soruşturması kapsamında gözaltı ve tutuklama tedbirleri altında bulunması sebebiyle şahsa ulaşılamadığını, mali müşavirin de iletişim ve adres bilgilerinin meçhul kalması neticesinde şirkete ait bahse konu defterlerin zayi olduğunu, adı geçen mali müşavir hakkında İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına (İSMMMO) güncel adres bildirimi ile disiplin şikayeti başvurusu yapıldığını, ayrıca Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığına görevi ihmal iddiasıyla suç duyurusunda bulunulduğunu, davanın adı geçen SMMM ...'ya ihbar edilmesini talep ettiklerini, şirketin gösterdiği tüm özen ve dikkate rağmen anılan defterlerin mali müşavire ulaşılamaması sebebiyle elinden çıktığını, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca hak sahibi olarak zayi belgesi talep etme zorunluluğunun doğduğunu beyanla, müvekkil şirkete ait 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterleri ile şirket karar defterinin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce tensip ara kararında belirtilen hususlara ilişkin olarak gerekli müzekkereler yazılmış, gelen cevaplar dosya arasına alınmış, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2026/... soruşturma sayılı dosyası celbedilmiş, deliller toplanmıştır. Dava, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir. Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır. Talep eden, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu gibi, tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması durumunda zayi belgesi verilmesi istemini kabul etmek mümkün değildir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2008/3544 E., 2009/7573 K.). Mücbir sebep diye tabir edebileceğimiz sebeplerle ortaya çıkan zayi hallerine mahsus olmak üzere mahkemece zayi belgesi verilir. Zayi belgesi verilmesi için tacirin kendisinden beklenen tüm özen ve dikkati göstermesine rağmen engel olamayacağı bir sebepten kaynaklanan ziya söz konusu olmalıdır. Yasada bu tür mücbir sebeplere örnek olarak yangın, su baskını, deprem gibi bir afet yahut hırsızlık halleri sayılmıştır. Elbette bu halleri yasada sayılan sebeplerle sınırlamak yasa koyucunun amacına uygun değildir. Ancak zayiye neden olan olgunun mahkeme denetimine açık bir biçimde ortaya konulması, bu durumun davacının saklama yükümlülüğüne aykırı davranışından ileri gelmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir. Yargıtay'ın bu husustaki yerleşik kararlarına göre, zayi belgesi verilmesi için tacirin kendisine kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların gerektiği, tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi, ayrıca defter ve belgelerini şirket merkezinde bulundurması ve koruması için gerekli tedbirleri alması gerektiği belirtilmiştir. Dava dilekçesindeki anlatımlara ve dosya kapsamına göre; zayi belgesi verilmesi talep edilen ... ... İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterleri ile şirket karar defterinin davacı şirketin mali müşavirlik hizmetini yürüten SMMM ...'da bulunduğu, şirket müdürü hakkında ise ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2026/... sayılı soruşturması kapsamında gözaltı ve tutuklama tedbiri olması ve bu nedenle adı geçen mali müşavirin adres ile iletişim bilgilerinin meçhul kalması sebebiyle defterlere ulaşılamadığının iddia edildiği, yukarıda da açıklandığı üzere zayi belgesi verilebilmesi için TTK. 82/7 maddesi uyarınca zayi olgusu ile birlikte mücbir sebebin de bulunması gerektiği, somut olayda zayi belgesi verilmesi talebine konu defterlerin halen şirketin mali müşaviri İlhami Balcı'da bulunduğu, sözü edilen şahsa ulaşılamamış olmasının, bunların zayi olduğu şeklinde değerlendirilemeyeceği, kaldı ki, söz konusu defter ve belgelerin adı geçen kişiye şirket tarafından kendi rızası ile teslim edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda defterleri kendi işyerinde yahut şirket merkezinde muhafaza etmek yerine, bir başka yerde saklanmak üzere mali müşavire emanet eden davacının, defterlerin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni gösterdiğinden de söz edilemeyeceği, talep edenin basiretli bir tacir gibi defterleri şirket merkezinde muhafaza etme yükümlülüğüne aykırı davrandığı, açıklanan nedenlerle TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı sonuç ve kanaatine varılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM; Yukarıda açıklanan nedenler ile 1-Davanın REDDİNE, 2-Gerekli harçlar alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafca yatırılan avansın kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde kendisine iadesine, Dair verilen karar; davacı vekilinin yüzüne karşı, taraflardan herhangi birisinin mahkememize başvurusu üzerine gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içerisinde, mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başkaca denk bir mahkemeye verilecek dilekçe ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/10/2026

Katip ... e-imza

Hakim ... e-imza