İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/985 E. 2025/818 K.

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/985 KARAR NO : 2025/818

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 30/10/2025 KARAR TARİHİ : 03/11/2025

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ / DAVA/TALEP ; Davacı vekili dava/talep dilekçesinde özetle; Talep eden ...’nın yetkili hamili olduğu, keşidecisi ----Olan, ---- Bankası ----- Şubesi’nin -------- seri numaralı, 10.12.2025 tarihli, 300.000,00 TL (üç yüz bin) bedelli çekin çamaşır makinesinde yıkanmak suretiyle tamamen tahrip olduğunu, çekin unsurlarının okunamadığından işbu çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP /TALEP: Talep, HMK'nin 382(2)-e.6 maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER : Nüfus Kaydı, Çek Fotokopileri, UYAP Sorgu Sonuçları, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ : Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir.Talebe konu olayda Mahkememizin; 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin yargı çevresi esas alındığında talep eden hamilin yerleşim yeri (-----) ve çekin ödeme yeri ( -------) bakımından kesin yetkili olduğu anlaşılmıştır.Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385/1 maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre de resen araştırma ilkesine tabidir. Dolayısıyla HMK'nin 320/1 maddesi gereğince dosya üzerinden yapılacak inceleme neticesinde hüküm verilmesi mümkündür. Bu minvalde Anayasa'nın 141/4 ve 6100 Sayılı HMK'nin 30.maddesi gereğince usul ekonomisi ilkesi de gözetilerek doğrudan aşağıdaki hüküm sonuca ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir. (2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir. Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. (2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. (2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır. Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır.1. Dilekçe sahibinin yükümlülükleri başlıklı Madde 759 - (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve tahkikata göre somut olaya gelince; talep konusu çekin davacı tarafından çamaşır makinesinde yıkanması nedeniyle tahrifata uğradığı ve içeriğinin okunamaz hale geldiği iddia edilmiş ve anılan çekin açıklanan halindeki örneği dosyaya sunulmuştur. Mübrez çek örneği incelendiğinde çekin ağır şekilde tahrifata uğradığı, içeriğinin tam olarak anlaşılamadığı ve sonuçta çek vasfının yitirdiği açıkça anlaşılmıştır. Bu nedenlerle söz konusu çekin çamaşır makinesinde sehven yıkanması nedeniyle bankaya ibraz edilemeyeceği, ibraz edilse dahi bedelinin ödenmesinin mümkün olmadığı ve bu durumun 6102 sayılı TTK'nin 651/1 maddesi gereğince zayi olma hali olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünülmüştür. Bu kapsamda talep konusu çek aslının ibraz edilemeyecek şekilde hamilin elinde olmasına ve özellikle diğer sıralı çek örneklerine göre çeke ilişkin olarak ilan yapılmasına ve getirme süresi belirlenmesine gerek görülmemiştir. Bütün bunlara göre talep edenin söz konusu çekin yetkili hamili olduğu ve elindeyken iradesi dışında suda tahrifata uğrayıp içeriği anlaşılamayacak şekilde yıprandığı, ibraz ve ödenme niteliğini tamamen kaybettiği ve her halde işbu talebin samimi ve inandırıcı olduğu değerlendirilmiştir. Binaenaleyh, talebe konu çekin yetkili hamili ...'nın uhdesindeyken çamaşır makinesinde yıkanması suretiyle zayi olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak hamilin işbu çeke ilişkin yukarıda açıklanan haklarını kullanabilmesini teminen vaki talebin kabulü ile; 6102 sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 764/1. maddesi uyarınca talebe konu çekin zayi nedeniyle iptaline; talep konusu işin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle yapılan giderlerin talep eden üzerinde bırakılmasına da karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir. (Bkz; ----- Bölge Adliye Mahkemesi ------. Hukuk Dairesinin 23/10/2019 tarihli ----- Esas ------ Karar sayılı ilamı)- (AY.138/1,141/4, HMK, 30, 33,320/1, TTK,16/1,18/2, 652 vd.757 vd, 818)

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın/Talebin KABULÜNE, 2-)----- Şubesi'ne ait, keşidecisi -------Olan, Lehtarı/Hamili ... olan, ----- - 10/12/2025 Keşide yer ve tarihli, ------- seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli çekin ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, 3-)Yapılan giderlerin talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle talep eden üzerinde bırakılmasına, 4-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin olarak alındığından başka harç alınmasına yer olmadığına, 5-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, talep eden ve vekilinin yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle Mahkememize veya başka bir yer Mahkemesine verilecek dilekçeyle; ------ Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.