İlk Derece Mahkemesi 2025/386 E. 2025/769 K.

T.C. İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/386 Esas KARAR NO:2025/769

DAVA:İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:29/05/2025 KARAR TARİHİ:03/11/2025

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı Nedim Tünci ile müvekkili şirket arasında, müvekkili şirketin "... Acentesi"nin işletilmesine yönelik olarak acentelik sözleşmesi tanzim edildiğini, Cari hesap sözleşmesi, acentelik sözleşmesinin eki niteliğinde olduğunu, sistemde değişiklik olduğu takdirde ve/veya her yıl, hak ediş oranları için tekrardan imzalandığını, müvekkili şirket ile davalı arasındaki ticari ilişki devam ederken davalı, gelir kazancının gider masraflarını karşılamadığını belirterek acentelik ilişkisini sonlandırmaya yönelik müvekkili şirkete fesih bildiriminde bulunduğunu, davalının fesih bildirimi müvekkili şirket tarafından kabul edilerek fesih süreci ile ilgili gerekli iş ve işlemler tamamlandığını, yapılan hesaplamalar neticesinde davalının, acentelik sözleşmesinden, ticari ilişkiden ve cari hesap ilişkisinden kaynaklı 161.062,12 TL borcu bulunduğunu davalıya bildirilerek davalı ile müvekkili şirket arasında tanzim edilmiş Acentelik Sözleşmesi ve Ekleri, davalının talebiyle feshedildiğini, müvekkili şirketin, davalı ile olan acentelik ilişkisi sebebiyle doğmuş alacağının tahsili için .... Noterliğinin 17/04/2023 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilmiş ve davalıya, acentelik ilişkisinden kaynaklı 161.032,12 TL tutarındaki borcunu ödemesi ihtar edildiğini, davalıya gönderilen ihtarnamenin iade olması sebebiyle .... Noterliğinin 09/05/2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilmiş ve ilgili ihtarname davalıya 12/05/2023 tarihinde tebliğ edilmişse de davalı, ihtarnameye istinaden herhangi bir ödeme yapmadığı gibi olumlu dönüş de sağlamadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; davamızın kabulüne, davalının, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve kötü niyetli itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden aynen devamına, müvekkili şirket lehine alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İşçi - İşveren uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğini, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, görev itirazı ve derdestlik itirazı, davalı, davacı kargo şirketinin işçisi olup taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi geçersiz olduğunu, talepler zamanaşımına uğradığını, taraflar arasındaki geçersiz acenta 17/11/2022 tarihinde sona erdiğini, işbu dava zaman aşımına uğrayınca açıldığını, ayrıca itirazın iptali davası 1 yıl içinde açılması gerektiğini, oysa davacı itiraz tarihinden itibaren 1 yıllık süre içerisinde davayı açmadığını, zamanşımı süresi geçtiğini, ayrıca hak düşürücü süre itirazınında da bulunduğunu, davalı, davacı kargo şirketinin işçisi olduğunu, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi geçersiz olduğunu, hak edişler şubesinin rutin kargo giderleri olduğunu, şube giderleri işçiden istenemeyeceğini, Acente/Alt İşveren gösterildiği işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı davalı adına olduğunu, iş yerinde kurulu ... abone numaralı telefonlar acente gösterilmesine rağmen davalı şirket adına olduğunu, iş yerinde acente gösterilmesine rağmen tüm basılı evrak ve eşyalarda ... Kargo Şirketinin amblemi ve logosu kullanıldığını, iş yerinde asıl kiracı işveren olduğunu, iş yerinde tüm eşyalar ... Kargo Şirketine ait olduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; birlikte haksız ve hukuka aykırı davanın öncelikle görev-zamanaşımı ve yetki yönünden reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan davacı hakkında takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmesilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü. DELİLLER: Davacı yan delil olarak; Acentelik Sözleşmesi, Cari Hesap Sözleşmeleri ve Ek Protokoller, Davalının fesih dilekçesi, Cari hesap ekstresi, .... Noterliğinin 17.04.2023 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, .... Noterliğinin 09.05.2023 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile onaylı tebliğ şerhleri, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası takip talebi, davalının itiraz dilekçesi, Arabuluculuk Son Tutanağının e-imzalı aslı, Müvekkil Şirkete ait ticari defter ve kayıtlar, .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, Acenteye Yansıtılan Masraflar Tablosu ile tabloda görünen alacak kalemlerine ilişkin düzenlenmiş faturalar, Davalı tarafından verilen BA-BS formları, Tanık Anlatımları, Bilirkişi İncelemesi, Keşif, yemin ve bunlarla sınırlı olmaksızın her türlü yasal delillere dayanmıştır. Davalı yan delil olarak; SGK kayıtları, sigorta şahsi dosyası, Acente Sözleşemesi, ... 11.iş Mahkemesi ... E. Dosyası, ... Abonele nolu Telefon hatlarının ne zamandan beri hangi adreste kurulu olduğu ve kimin adına kayıtlı olduğunun ilgili operatörden sorulmasına, İnternet sayfası,iş ilanları, ... Kargonun Kemalpaşa daki ... firması ile yaptığı kargo taşıma sözleşmesi, ... kargo şube.net internet adresinde davacının şube müdürü olduğuna dair ... şubesi puantaj rapor ekranı, asıl kira sözleşmesinin ve alt kira sözleşmesinin davalı kargodan istenmesine, Şubede kullanılan ... pos cihazlarının ... adına ve hesabına olduğuna dair pos makbuzları, Şubede asılı olan ... kargo büyük mükellef vergi dairesi ... kargonun vergi levhası, İşyeri açma ve çalıştırma ruhsatı, Şubede üzerinde ... Kargo amblemi bulunan masada oturan müvekkile ait görsel, ... Şubesinin fotoğrafı, Kasaya el koyma tutanağı, Şube ile iş yapan müşterilerin Kargolarının ... Kargo adına teslim alındığına dair teslim faturaları, Su ve elektrik faturaları, Araç Tanıtım Kartları- ... Kargo Adına Kayıtlı, ... Kargo'nun düzenlediği onur belgesi, teminat ipoteğine konu taşınmazın tapu senedi, Tanık, Bilirkişi İncelemesi, Yemin ve her türlü sair delillere dayanmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, davacı tarafın sözleşmeden kaynaklı cari hesap alacağına ilişkin başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir. Davalı, davacı şirketin işçisi olduğunu, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin geçersiz olduğunu ileri sürerek görev itirazında bulunmuştur. 6100 sayılı HMK'nun 114. Maddesinde mahkemenin görevli dava şartları arasında sayılmıştır. 6102 sayılı TTK nın 102/1 maddesinde acente, “Ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak, belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları o tacir adına yapmayı meslek edinen kimse” olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma göre acentelik sözleşmesinin konusu bir iş görme olup, aracı acente ve ticari işletme adına sözleşme yapma yetkisine haiz acente olmak üzere iki tür acente bulunmaktadır. Her iki acentelik türünde de ticari işletme sahibine tabi olmama (bağımsızlık), acentelik ilişkisinin bir sözleşmeye dayanması, acentenin belirli bir yer veya bölge içinde faaliyet icra etmesi, faaliyetinin süreklilik taşıması ve meslek edinilmiş olması unsurlarının bulunması gerekir. Acentelik sözleşmesinde, müvekkil adına yazılı olarak sözleşme yapma yetkisi verilmediği sürece aracı acentelik söz konusu olacaktır. SGK kayıtlarına göre davalının 31/08/2018 tarihine kadar sigortalı çalıştığı, 22 kodu ile işten çıktığı ertesi gün 01/09/2018 tarihinde davaya konu acentelik sözleşmesinin imzalandığı, acentelik sözleşmesinin “Acente yerinin kiralanması ve ortak sorumlulukları” başlıklı 8. maddesinde, acente kiralık bir gayrimenkulde faaliyet gösterecek ise kira sözleşmesinin ... Kargo nam ve hesabına ... Kargo Acentesi sıfatıyla imzalanacağı, her halükarda kiracılık sıfatının ... Kargo’ya ait olacağı, “Taşıma ücretlerinin tespiti” başlıklı 23. maddesinde, kargoların şehir içi ve şehirlerarası taşıma, adresten alıp adrese teslim, nakliye, sigorta ve müşteriye yansıtılacak telefon ihbar ücretlerini münhasıran ... Kargonun belirleyeceği, “Personel yapısı ve sorumlulukları” başlıklı 26. maddesinin (a) bendinde, acentenin iş bu sözleşmenin imza tarihinde kurulu bulunan bir "... Kargo" şubesini devralarak acentelik faaliyetinde bulunacağı için, halen çalışmakta olan personel, kargo işini yürütmek üzere eğitilmiş olduğundan. Mevcut personeli devralarak bu personel ile "acentelik" hizmeti vereceği, (b) bendinde de, devredilen personelin devir tarihine kadar ki döneme ait işçilik hak ve alacaklarından ... Kargo’nun, devir tarihinden sonraki döneme ait işçilik hak ve alacaklarından ise acentenin sorumlu olacağı, 26. maddenin (c) bendinde, acentenin sözleşmenin herhangi bir döneminde, mevcut personeline ek olarak ... Kargo yönetmeliğinin ön gördüğü kriterlere uygun olması ve acentenin bağlı bulunduğu bölge müdürünün onaylaması kaydıyla personel alabileceği ve mevcut personelinin iş akdini feshedebileceği düzenlemelerine yer verilmiştir. Benzer şekilde diğer kargo şirketlerinin ve davacı şirketin acente olduğunu ileri sürdüğü çalışanları ile düştüğü ihtilaflarda çok sayıda yargı kararı mevcut olup emsal Yargıtay ilamı ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında ," ....müşterilerini kendisinin belirleyememesi, kendi adına antetli kağıt kullanamaması gibi bağımsız bir tacirde bulunması gereken yetkilere sahip olmaması ve teslim alınan kargoya konu malların alıcılarına ulaştırılması gibi müşterilerle sözleşme yapma veya aracılık etmenin ötesinde bir iş üstlenmemesi dikkate alındığında, acente tanımı kapsamına giren bir ilişki bulunmamaktadır."tesbiti yapılmıştır. (Emsal ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 2021/79E, 2022/1749K, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 2023/979 E, 2023/765K, YARGITAY 22. Hukuk Dairesi 2017/8411 E., 2017/15769K.) Gerek yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin gerekse İş Davalarına bakan Dairelerin istikrarlı şekilde emsal dosyalarda, kargo şirketlerinin kendi çalışanları ile yaptıkları acentelik sözleşmelerinin muvazaalı olduğunun kabul edildiği, eldeki acentelik sözleşmesinde de bağımsızlık unsurunun mevcut olmaması nedeniyle , taraflar arasındaki ilişkinin işçi- işveren ilişkisine dayandığı belirlenmekle göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddi ile , dava dosyasının görevli İstanbul Nöbetçi İş mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. K A R A R: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE, İstanbul Nöbetçi İş Mahkemesi görevli olduğundan mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 2-Taraflardan birinin yasal süresi içinde (kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten kanun yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren en geç iki hafta içerisinde) müracaat edildiğinde dosyanın görevli mahkeme olan İstanbul Nöbetçi İş Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-Yasal süresi içinde (kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten kanun yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren en geç iki hafta içerisinde) dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için taraflardan birinin müracaat etmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin hazır bulunan taraflara ihtarına 4-Yargılama harç ve giderleri hususlarının görevli mahkemece değerlendirilmesine, Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup ana hatları ile anlatıldı.03/11/2025

Katip ... E-İMZA

Hakim ... E-İMZA