İlk Derece Mahkemesi 2025/136 E. 2026/82 K.

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/136 KARAR NO : 2026/82

DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 22/01/2024 KARAR TARİHİ : 07/04/2026

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkil şirket ile davalı arasında akdedilen--- adresine ilişkin imza altına alınan Franchise Sözleşmesi kapsamında, Franchise veren müvekkil şirket tarafından davalıya karşı yapılan denetimlerde, sözleşmede yer alan edimlere aykırı bir takım davranışlarda bulunulduğu tespit edilmesi üzerine sözleşmenin kendileri tarafından haklı nedenle feshedilmiş olduğunu, Akabinde franchise verene ait ----- tabelası indirilmişse de, aradan yalnızca 1 gün geçmesi üzerine ---- tabelası asılmış ve halihazırda aynı iş kolu, aynı konsept ve yine aynı içecek türü üzerinden yalnızca tabela ismi değiştirilerek satış faaliyetine devam ettiğini, davalının sözleşmeyi hiçe sayarak ,----adı altında aynı işkolu ve ürünler üzerinden aynı adreste faaliyet göstermesinin iyi niyetle bağdaşır bir tarafı bulunmamakla birlikte haksız rekabet yarattığını, avaya konu ürün ve işletmeler arasında tüketici nezdinde karışıklığa sebep olacak benzerliklerin olduğunu, menü ve içecek bardaklarının boyu, yapısı, şeklinin dahi aynı olduğunu, ----- adına Türk Marka Ve Patent kurumuna ---- Şirketi tarafından marka tescil başvuru yapılmış olup, işbu şirketin ortakları arasında --- bulunduğunu, müvekkili şirketin yıllarca büyük reklam harcamalarına katlanarak tanıttığı markanın davalı tarafından hiçbir zahmete katlanmaksızın bunu aynen kullanması ve kendisine başkasının emeğinden haksız bir biçimde yararlanarak çıkar sağlaması, serbest rekabet koşullarında herkesin ürününü ya da tanıtma aracını bizzat yapacağı harcamalarla tanıtması zorunluluğu olarak ifade edebileceğimiz emek ilkesine aykırılık oluşturduğunu, eylemin TTK hükümlerine göre haksız rekabet teşkil ettiğini, Franchise Alan, işbu sözleşme ilişkisi kurulmadan önce Franchise verene ait olan ve işbu sözleşme konusu franchise sistemine ilişkin özel tekniklerden haberdar olmadığını beyan etmekle birlikte, işbu sözleşme ve sözleşme öncesi görüşmeler vesilesiyle Franchise verenden franchise faaliyetini gerçekleştirmek için gerekli olan her türlü veriyi öğrendiğini kabul ve beyan ettiğini davanın kabulü ile, haksız rekabetin tespiti ile, men'i ve ref'ine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1000 TL maddi ve 50.000-TL manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmesi talep edilmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın franchise sözleşmesine aykırı şekilde ---- şeklindeki kullanımları dolayısıyla davacı tarafın marka hakkına tecavüzde bulunup bulunmadığı, haksız rekabet oluşturup oluşturmadığı maddi ve manevi tazminatın gerekip gerekmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER: Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevabında, davacı şirketin 08/02/2019 tarihinde tescil edildiği bildirilmiştir. Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; --- tescil numaralı ŞEKİL markasının 30, 32 ve 43.sınıflarda ------ Şirketi adına 25/06/2024 tarihinde tescil edildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce ---- Belediye Başkanlığına müzekkere yazılamış olup-----adresindeki 2023 ve 2024 yılı içerisinde işyerinin kimin adına kayıtlı olduğu sorulmuş olup ayakta yeme içme yeri faaliyetli işyerinin 14/12/2023 tarih, ---- sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı olduğu bildirilmiştir. Mahkememizce ihtiyati tedbirin değerlendirilmesi hususunda rapor aldırılmış olup alınan raporda özetle; ----- tescil nolu ----- şeklinden ibaret kelime ve şekil markasının 30. Sınıfta yer alan mallar için Türk Patent nezdinde --- adına tescilli olduğu, ---- tescil nolu -----şeklinden ibaret kelime ve şekil markasının 30/32/43. Sınıfta yer alan mallar ve hizmetler için Türk Patent nezdinde ---- adına tescilli olduğu, ------ adresine gelinmiş; yapılan incelemede sözkonusu adreste 10.11.2023 tarihinden itibaren ---- sicil no ile kayıtlı -----ŞİRKETİ nin faaliyet gösterdiği, işyerinin -----görseli tabelası ve MARKASAL kullanımları ile 30. Sınıfta “Çaylar, buzlu çaylar “ ile 43. Sınıfta yer alan yeme içme hizmeti (ÇAY ve KAHVE çeşitleri satışı) yapıldığı, ----- tek ortağı ve yetkilisinin (müdürünün) ------- olduğu, davacının markalarının 30. Sınıfta yer alan emtialarda tescil edildiği, davalının kullanımlarının da 30. Sınıftaki emtialar ve 43. Sınıfta yer alan “yeme içme hizmetleri”nde olduğu, Davalının kullanımların biçim , düzenleme ve tertip tarzı itibariyle, kavramsal, görsel ve sessel olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunmadığı, ortalama düzeydeki alıcı kitlesinin bu mal ve hizmetler için ayırdığı satın alma ve yararlanma süresi içinde davalının kullanımlarını gördüğünde davacının tescilli markalarından farklı bir marka olduğunu algılayabileceği ve iltibas koşullarının mevcut olmadığına dair görüş bildirmişlerdir. Kaldırma kararı sonrasında; İTO kayıtlarına göre ----- Şirketi'nin 17.02.2022 tarihinde kurulduğu, ortaklarının dava dışı ----- ve eski ortağının --- olduğu, TPM kayıtlarına göre----- ŞEKİL markasının 20.05.2022 tarihinden geçerli olmak üzere----- Şirketi adına 30,32 ve 43. Sınıfta tescil edildiği ve halen koruma altında bulunduğu, 28.01.2026 tarihli bilirkişi heyet raporunda; "Davacının markalarının 30. Sınıfta yer alan emtialarda tescil edildiği, davalı tarafa atfedilen kullanımlarının da 30. Sınıftaki emtialar ve 43. Sınıfta yer alan “yeme içme hizmetleri"nde olduğu, Franchise anlaşmasında yer alan adresteki kullanımların biçim , düzenleme ve tertip tarzı itibariyle, kavramsal, görsel ve sessel olarak ortalama tüketicileri iltibasa düşürecek derecede bir benzerlik bulunmadığı, ortalama düzeydeki alıcı kitlesinin bu mal ve hizmetler için ayırdığı satın alma ve yararlanma süresi içinde davalının kullanımlarını gördüğünde davacının tescilli markalarından farklı bir marka olduğunu algılayabileceği ve iltibas koşullarının mevcut olmadığı, Haksız rekabet yönünden yapılan değerlendirmede, Sözleşmenin tarihi belirtilmeyen feshinden sonra davalının şahsen davaya konu faaliyetleri yürüttüğüne dair delil bulunmadığı, davacı tarafça haksız rekabet teşkil ettiği fiillerin davalı tarafça gerçekleştirilmediği, Tespit tarihinde Dava dilekçesinden sözleşmenin ne zaman feshedildiği, veya imza edildiğine dair bilgi yer almadığı, Sadece “fesihten 1 gün sonra" gibi muğlak bir kavrama dayanıldığı, rekabet yasağının ne zaman başlayacağının da belirsiz olduğu, Franchise sözleşmesinde hangi bilgilerin franchise alana verildiğinin detaylı olarak anlatılmadığı, çay dağıtım üretim sunum hizmetlerinin tam olarak ne olduğunun belirlenmedi, Rekabet yasağı kapsamının çok geniş olduğu, davalının çalışma hürriyetinin kısıtlandığı, tarihsiz ve fesih tarihi belirtilmeyen sözleşmede yer alan rekabet yasağının geçerli sayılamayacağı, davalı taraf ile işletmeci arasında organik bağ olup olmadığına ilişkin beyan edilen hususlardan ayrı olarak yapılan değerlendirmede Dava konusu faaliyetlerin, gıda hizmetleri sektörü ve özellikle ----- alanında olağan kabul edilen sınırlar içerisinde kaldığı, bu yönüyle sektörel açıdan istisnai, olağandışı veya teknik olarak ayırt edici bir faaliyet niteliği taşımadığı haksız rekabetin unsurlarının oluşmadığı, dava dışı şirkete ait işletmede kullanılan bardak şeklinin benzer olduğu ancak bu tasarımın davacı tarafça yaratılıp yaratılmadığı konusunda delil bulunmaması ve kamuya mal olan ----- görsellerinin bu tasarım ile örtüşmesi nedeniyle TTK 54 vd de öngörülen haksız rekabetin unsurlarının oluşmadığı" tespit ve rapor edilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME: TTK'nın 54 vd. Maddeleri, TBK'nın 444 ve 445. Maddeleri GEREKÇE: Dava, franchise sözleşmesinin feshinden sonra kullanılan marka dolayısyla oluşan haksız rekabetin tespiti ile haksız rekabetten kaynaklı tecavüzün giderilmesi, maddi ve manevi tazminat davasıdır. Davacı taraf, davalı ile aralarında Franchise sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşmeyi haklı nedenle feshettiklerini, fesih sonrasında davalı tarafın Franchise sözleşmesine konu ---- tescil numaralı "-----ŞEKİL markasını marka hakkına tecavüz eder şekilde ve haksız rekabet oluşturur şekilde kullandığını beyan ve iddia ederek haksız rekabetin tespiti, men'i ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Davacı taraf yargılama sırasında davasını davalı 30, 32 ve 43.sınıflarda ----- Şirketi adına adına tescilli olduğunu, davalı tarafın iltibas oluşturan tasarımı kendisinden izinsiz olarak ------adresindeki faaliyetleri ve satış kanallarında kullandığını beyan ve iddia ederek tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdurulması ve önlenmesini, tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi zararlarının giderilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkememizin --- esas ----- karar sayılı kararı ile Davacı tarafın iddiaları kapsamında davasını ... aleyhine ikame etmiş, yargılamanın başında tedbir talebinde bulunmuş, bu talep gereği Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde 04.09.2024 tarihi itibariyle ihlalin gerçekleştiği ----adresinde yapılan tespitte iş yerinin dava dışı ----- ŞİRKETİ nin faaliyet gösterdiği, ---- Belediye Başkanlığı kayıtları incelendiğinde anılan adreste 14.12.2023 tarihinden bu tarafa ------ ŞİRKETİ nin faaliyet gösterdiği, Ticaret Sicil kaydı dikkate alındığında anılan adreste faaliyet gösteren tarafın dava dışı ----- ŞİRKETİ olduğu, bu şirketin hükmi şahsiyetinin bulunduğu ve bu haliyle davalı tarafın şirketin ortağı ya da yöneticisi olsa dahi varsa bir ihlalden davalının şahsi sorumluluğunun doğmayacağı kabul edilmiş, davacı tarafça HMK'nın 124. Maddesi gereği de dava adı geçen şirkete yöneltilmediği gözetilerek davanın pasif husumet yokluğundan reddine" karar verilmiş, verilen bu kararın davacı vekilinin istinaf etmesi üzerine BAM ----- HD' sinin ------ esas ---- karar sayılı kararı "Davacı ve davalı arasındaki imzalanan sözleşmedeki rekabet yasağına dayalı olarak, davacının davalıya husumet yöneltmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince franchise sözleşmesindeki rekabet yasağı düzenlemesi kapsamında, sözleşme hükümleri ve davacının delilleri birlikte değerlendirilerek, sonucuna göre davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir" gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, .-----Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 06/02/2025 gün ve ------Esas, -- Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmiş, verilen bu karar sonrası dosya Mahkememizin yukarıda belirtilen yeni esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur. Dava konusu somut olay incelendiğinde; davacı ile davalı arasında dosyaya ibraz edilen Franchise sözleşmesine göre taraflar arasında 2021 yılında uygulanmaya başlanan franchise sözleşmesi akdedildiği, sözleşme ile davacı tarafın ---- Markası adı altında davalı tarafa ait -----adresinde kafeterya işletmesi işletilmesi hususunda lisans verildiği, davacının sunduğu faturalardan davacı ile davalı arasında franchise ödemeleri yapıldığı dönem içinde son transfer tarihinin 02.11.2023 olduğu, davacı tarafça sözleşmenin feshedildiğinin beyan edildiği, ancak dosyaya ibraz edilen delillerden, sözleşmenin tam olarak hangi tarihte feshedildiğinin belirlenmediği, ---- ŞİRKETİ 'nin 10.11.2023 tarihi olduğu, ortaklarının --- olduğu, ---- tescil numaralı ----- markasının 30, 32 ve 43.sınıflarda ---- Şirketi adına 25/06/2024 tarihinde tescil edildiği, -----markasının 35. sınıfta -----Şirketi adına 06.01.2025 tarihinden geçerli olarak tescil edildiği, ----- Limited Şirketi'nin 17.02.2022 tarihinde kurulduğu, ortaklarının dava dışı ----- ve eski ortağının ------ olduğu, davalı tarafın SGK kayıtları incelendiğinde ---- Üniversitesi çalışanı olduğu, ----- Belediye Başkanlığı kayıtlarına göre davalı tarafın ------ adresindeki iş yerini 30.11.2023 tarihi itibariyle kapattığı, ----- Belediye Başkanlığı kayıtlarına göre dava konusu ----- adresinde franchise sözleşmesinin sona ermesinden sonra 14.12.2023 tarihli iş yeri açma belgesine göre -----ŞİRKETİ 'nin faaliyette bulunduğu sabittir. Bu tespitlerden sonra davacı tarafın haksız rekabet talepleri incelendiğinde; taraflar arasında bila tarihli sözleşme kapsamında franchise sözleşmesi kurulduğu, bu sözleşmeye göre, sözleşme konusu franchise sistemi olan "çay üretim, dağıtım, sunum" hizmetlerine ilişkin olarak, ------ bölgesinde, hem sözleşme süresince hem de sözleşmenin sona ermesinden itibaren 5 yıl süreli olarak Franhise veren ile doğrudan ve/veya dolaylı rekabet etmeyecek, franchise veren kişi veya şirketlerin çalışanı, ortağı, yöneticisi, danışanı olmayacağının düzenlendiği, bu düzenleme dikkate alındığında bu sözleşmede belirtilen rekabet yasağının kapsamının "çay üretim, dağıtım, sunum" hizmetlerine ilişkin olarak belirtildiği, bu belirlemenin kapsamının geniş ve belirli olmadığı, bu hali ile TBK'nın 444/2. Maddesinde belirlenen "Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir." hükmü kapsamında sınırları belirli ve hizmetlerin ve yapılan işler hakkında bilgi edinme unsuru taşıması halinde geçerli olacağı, dava konusu somut olayda taraflar arasındaki sözleşmenin mahiyeti gereği böyle bir bilginin söz konusu olmadığı, yine davacı tarafından bu hususta dosyaya bir delil de sunulmadığı dikkate alındığında tek başına markasal kullanım yönünden verilen franchise hakkının bu hüküm kapsamında geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesi anlamı taşımayacağı açıktır. Bu durumun aksi düşünülse dahi dava konusu davalının iş yerini kapatmasından sonra dava konusu yerde dava dışı -----ŞİRKETİ 'nin faaliyette bulunduğu, davalı tarafın bu şirketin kurucusu, ortağı ve çalışanı olmadığı, yine bu işletmede kullanılan ----- markasının dava dışı -----Şirketi adına tescilli olduğu, davalının bu şirketin de ortağı, çalışanı ya da yöneticisi olmadığı, aynı adreste faaliyet göstermenin tek başına organik bağı ispata yetmeyeceği, sektör bilirkişisi tarafından da belirlendiği üzere dava konusu adreste dava dışı şirket tarafından yürütülen faaliyetlerin, gıda hizmetleri sektörü ve özellikle ----- alanında olağan kabul edilen sınırlar içerisinde kaldığı, bu yönüyle sektörel açıdan istisnai, olağandışı veya teknik olarak ayırt edici bir faaliyet niteliği taşımadığı haksız rekabetin unsurlarının oluşmadığı, dava dışı şirkete ait işletmede kullanılan bardak şeklinin benzer olduğu ancak bu tasarımın davacı tarafça yaratılıp yaratılmadığı konusunda delil bulunmaması ve kamuya mal olan ----- görsellerinin bu tasarım ile örtüşmesi nedeniyle TTK 54 vd düzenlenen öngörülen haksız rekabetin unsurlarının oluşmadığı, yine davalı tarafın bu hizmetlerle de organik bağının bulunmadığı dikkate alındığında davalı tarafın haksız rekabet olarak nitelendirilecek bir eyleminin sabit olmadığı kanaati ile ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL harçtan peşin alınan 870,96 TL harçtan mahsubu ile bakiye 138,96-TL harcın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, 3-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden haksız rekabet davası üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 55.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden maddi tazminat davası üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden manevi tazminat davası üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 50.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Yargılama masraflarının ve Mahkememizin ------ Sayılı dosyasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 8-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren yasal 2 haftalık süre içersinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.