İlk Derece Mahkemesi 2025/11 E. 2025/11 K.

T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/11 Esas - 2026/190

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/11 Esas KARAR NO : 2026/190

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/01/2025 KARAR TARİHİ : 25/03/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH :30/03/2026 Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda; Dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : İDDİA VE İSTEK :

Davacı vekili 06.01.2025 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı kooperatifin üst birliği Pankobirlik arasında imzalanan 01/08/2019 tarihli "Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi" ve 11/11/2019 tarihli "Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi"ne göre davalı şirkete satışı için bitki koruma ürünü ve zirai ilaç satışı yapıldığını ve davalı şirkete her satış için ayrı ayrı fatura kesilmiş ve teslimi sağlanmış olduğunu, davalı şirkete kesilen faturaların neredeyse tamamında faturaların ödenme vadeleri ve bundan sonra işleyecek vade tarihi itibariyle temerrüt faizinin de bildirildiğini, davalı şirket alınan hiçbir faturaya itiraz etmediğini , anılan faturaların TTK. M.21/2 hükmü gereğince kesinleşmiş olduğunu, ayrıca faturaya konulan faiz şartının davalı şirket ile aralarında teamül haline geldiği ve kesilen tüm faturalarda faiz şartının eklenmiş olduğunu, Mahkeme faturaya eklenen faiz şartının geçerliliğini kabul etmese dahi TTK m.1530 uyarınca müvekkili şirketin faiz isteme hakkının var olduğunu, müvekkili Bayilik Sözleşmesi ve Özel Gübre Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmeleri uyarınca davalıya istedikleri şekilde gübre üretip teslimini gerçekleştirdiğini, davalının, müvekkili şirkete takip tarihi itibariyle anaparaya ilişkin birtakım ödemelerini yapmış ise de; faturalarda belirtilen vade tarihlerinden itibaren ödeme yapmadığı için ayrıca bir faiz borcunun da tahakkuk ettiğini, anılan borç 17/04/2024 tarihli yazı ile taahhütlü mektup aracılığıyla davalı şirketten istenilmiş ve yazı 24/04/2024 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, ödeme yapılmaması nedeniyle de ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2024/30242 Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, icra dairesi tarafından düzenlenen ödeme emrinin davalı şirkete tebliğ edildiğini ve davalı şirket tarafından yetkiye, borca, faize ve tüm ferilerine itiraz edildiğini, işbu itiraz neticesinde takibin durdurulmasına karar verildiğini beyanla fazlaya dair tüm diğer hakları saklı kalmak kaydıyla ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2024/30242 Esas sayılı dosyasına yapılan haksız ve mesnetsiz itirazın iptaline, % 20’den az olmamak üzere davalı-borçlu aleyhine icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı-borçlu tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP VE SAVUNMA: Davacı yan tarafından dava dilekçesi kapsamında Mahkemenin huzurunda müvekkili Kooperatif aleyhine açılan iş bu dava ile dava konusu edilen bütün taleplerin, hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve hukuksuz olup davacının tüm taleplerinin mahkeme tarafından reddi gerekmekte olduğunu, davanın yasal süresinde açılmadığından zamanaşımı nedeni ile reddi gerektiğini, davacı ile müvekkili arasında aslında böyle bir sözleşme kurulmadığını, davacının dava dilekçesinde bildirmiş olduğu 01/08/2019 tarihli "Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi" ve 11/11/2019 tarihli "Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesinin" tarafının müvekkili Kooperatif olmadığını, davaya bakmaya görevli Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, müvekkili Kooperatifin işyerinin Ağrı ili olduğundan, yetki itirazlarının söz konusu olduğunu, müvekkili kooperatifin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca kurularak faaliyetlerini sürdüren ve iş ve işlemlerini kurumsal bir yapıda yürüten 31 adet Pancar Ekicileri Kooperatifinden birisi olduğunu, takibe konu 5.492.335,75-TL' lik faiz borcunun hangi borca ilişkin olduğu, vade tarihinin ne olduğu, hangi oranda (% kaç) faiz uygulandığı gibi asıl unsurların hiçbir şekilde ne icra takibinde ne de iş bu dava içeriğinde hiçbir şekilde bildirilmediğini ödeme şartlarına dair belirsizlik ve eksiklikler nedeniyle, ekte mahkemeye sundukları davacı taraf ile olan mailleşme ve mutabakatlar uyarınca faize ilişkin olarak herhangi bir ödeme gerçekleştirdiğini beyanla davanın reddine, % 20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : -Davacı şirket ile davalı kooperatifin üst birliği Pankobirlik arasında imzalanan 01/08/2019 tarihli "Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi" - 11/11/2019 tarihli "Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi" - ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2024/30242E. Sayılı takip dosyası -Faturalar ve ticari defter kayıtları -Bilirkişi heyeti asıl ve ek raporu DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasında imzalanan "Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi" ile "Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi" ile Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi" kapsamında ödenmediği ileri sürülen fatura alacağına dayalı olarak başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ile icra-inkar tazminatı istemine ilişkindir. Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekilinin ileri sürdüğü pasif husumet itirazı, davacı, davalı ve dava dışı Pankobirlik arasında 01.08.2019 tarihli “Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesinin” imzalandığı, satım sözleşmelerinde davalının taraf olarak yer aldığı gözetilerek Mahkememiz'ce benimsenememiştir. Dava konusu ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2024/30242E. Sayılı takip dosyasının incelenmesinde; dosyamız davacısı şirket tarafından dosyamız davalısı takip borçlusu aleyhine deliller kısmında anılan sözleşmelerden kaynaklandığı ileri sürülen takibe konu toplam 5.492.335,75-TL alacağın tahsiline yönelik olarak başlatılan ilamsız icra takibi olduğu, takip borçlusu davalının itirazı üzerine icra takibinin durdurulmasına karar verildiği, yasal 1 yıllık hak düşürücü süresinde işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dosyamızda davalı Şirketin ticari defterleri inceletilerek alınan bilirkişi heyeti raporunda özetle; dava konusu icra takibine ait ödeme emrinde veya dava dilekçesinde, 5.492.335,69-TL işlemiş faizin hangi alacaktan kaynaklandığı, ne kadar tutarda alacağa hangi tarihler arasında ne oranda faiz işletildiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, davacının davalıdan 19.04.2024 tarihli iadeli taahhütlü yazı ile 11.223.124,73-TL borcun ödenmesini talep ettiği, ödeme emrinde 0,06-TL asıl alacak ve 5.492.335,69-TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 5.492.335,75-TL alacak talep edildiği göz önüne alındığında, işbu yazıda talep edilen 11.223.124,73-TL’nin neye ilişkin olduğunun bilirkişi kurulu tarafından tespit edilemediği belirtilmiştir. Davacı Şirketin ticari defterlerinin yargı çevremiz haricinde olması nedeni ile istinabe yazısı yazılarak SMMM bilirkişisinden rapor temin edilmiştir. Dosyamıza sunulan 23/01/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının ticari defterlerinin açılış onayının yasal süreler içinde yapıldığı, ayrıca davacı 2023, 2024 yıllarında E- Defter kullanıcısı olarak tuttuğu elektronik defterlerin beratlarını yasal süreler içinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine başarıyla yüklediği ve onayladığı, 2023, 2024 yıllarına ait beratların zamanında ve eksiksiz olarak tamamlandığı görülmekle sahibi lehine delil olma vasfının Mahkemenin takdirinde olduğu, davacının ticari defterleri incelendiğinde, 160 nolu cari hesapta, dönem içerisinde gerçekleştirilen hesaplar arası virman işlemleri neticesinde, toplam borç ve alacak tutarlarının birbirini tamamen dengelediği, bu doğrultuda söz konusu hesabın dönem sonunda herhangi bir borç veya alacak bakiyesi kalmaksızın sıfır bakiye ile kapandığı görüldüğü, 530 nolu cari hesapta ise, dönem başında borç bakiyesi bulunduğu, yıl içerisinde gerçekleştirilen banka havalesi ve hesaplar arası virman işlemleri sonucunda toplam borç ve alacak tutarlarının karşılandığı, bu işlemler neticesinde davacının takip tarihi (09.05.2024) itibariyle davalıdan 0,06-TL tutarında cari hesap bakiyesinden kaynaklı olarak alacaklı olduğu, e) Neticeten; Rapor içeriğinde yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacı yan tarafından davalı adına düzenlenen 19.04.2024 tarihli iade-taahhütlü yazı ile 11.223.124,73-TL borcun talep edildiği, davacının incelenen ticari defter ve kayıtlarına göre ihtar tarihi itibariyle bu tutarda bir cari hesap alacağının mevcut olmadığı, öte yandan ... 5. Genel İcra Dairesi’nin 2024/30242 E. sayılı dosyasında talep edilen 5.492.335,69-TL işlemiş faiz talebine ilişkin herhangi detayın dosya içeriğinde bulunmadığı, davacının herhangi bir asıl alacağının olup olmadığı, davacının talep edebileceği fatura konusu asıl alacağın hangi tutarda olduğu belirlenemediği mütalaa edilmiştir. Bu bağlamda, yapılan yargılama ve bilirkişi raporları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ise; açılan davanın taraflar arasında imzalanan 01/08/2019 tarihli "Pankobirlik ve Pancar Ekicileri Kooperatiflerince Özel Gübre Ürünleri Alımına İlişkin Çerçeve Sözleşmesi" ile "Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi" ile Bitki Koruma Ürünleri Bayilik Sözleşmesi" kapsamında davacı tarafından davalı kooperatife satılarak teslim edildiği ileri sürülen gübre ve diğer tarım ürünlerinin bakiye satım bedelinin tahsiline yönelik olarak başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali istemi olduğu, Hektaş Ticaret Türk A.Ş. ile S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri ve S.S. Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği (PANKOBİRLİK) arasında imzalanan 01/08/2019 Tarihli sözleşmenin konusu başlıklı 3.maddesinde açıkça; " ... İşbu sözleşmenin konusu; kooperatif ortaklarının ihtiyacı nedeniyle pankobirlik' ten sözleşme süresince talep edeceği; Özel Gübrelere ilişkin Firma'ca T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'na beyan edilen ve "Kimyevi ve Özel Gübreler ile ilgili yönetmelikleri" doğrultusunda FİRMA’ ca üretilen ürünlerin iş bu çerçeve sözleşmesi hükümleri uyarınca bildirilen mahallere şevki suretiyle teslimi şeklinde satılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.” hükmünün yer aldığı, davacı satıcının takibe konu asıl ve işlemiş fer'i alacağının varlığını ve miktarını usulüne uygun delil sunarak kanıtlamakla yükümlü olduğu, ancak dosyamızda gerek davacının gerekse de davalının ticari defterleri yönünden alınan bilirkişi raporlarındaki tespitler gözetildiğinde; davacının dava konusu icra takip tarihi itibariyle davalıdan alacaklı olduğu iddiasını usulen kanıtlayamadığı, bizatihi davacının ticari defter kayıtlarında dahi davacının davalıdan talep edebileceği işlemiş fer'i alacağının da mevcut olmadığı, aynı sözleşmenin "Faturalama" başlıklı 17.maddesinde “...Faturalar, her ayın 7, 14, 21, 28 ve ayın son günlerinde sevk irsaliyelerine göre tanzim edilecektir. Ayrıca, Pankobirlik talimatına göre her kooperatif için ayrı ayrı fatura tanziminin talep edilmesi halinde, tanzim edilen her faturadan bir suret de Pankobirlik'e gönderilecektir.", yine "Ödeme Ve Gecikme Faizi" başlıklı 20.maddede ise; "Ürünlerin bedeli, düzenlenen faturalara istinaden, siparişte belirtilen ve taraflar'ca kabul edilen ödeme (vade) günüde yapılacaktır. Belirli bir kesin tarihi içermeyen vadelerde ödeme günü, fatura tarihini takip eden gün başlangıç olmak üzere hesap edilerek yapılacaktır. Örneğin; 5 - 15 ve 30 gün vadeli almalarda ödeme günü, siparişin kesinleşmesi üzerine bu ürüne ilişkin faturanın düzenlenme tarihini takip eden gün başlangıç olmak üzere bu tarihten itibaren işleyecek 5 inci, 15 inci, 30 uncu günün sonunda ödeme yapılacaktır... ödemelerin zamanında yapılmaması halinde; FİRMA sevkiyata devam edip etmemekte serbesttir. Ayrıca ödemelerin gecikmesi durumunda aylık %1 basit faiz uygulanacak olup bu oranın ticari işlerde uygulanan yıllık yasal faiz oranını geçmesi halinde ticari işlerde uygulanacak yasal ticari faiz oranı geçerli olacaktır. Ödemelerdeki gecikmeler her halükârda 60 günü geçmeyecektir. Ödemelerin vadeden itibaren 60 gün gecikmesi halinde borçlar muaccel hale gelecektir. Gecikme faizi hesaplamasında bir yıl 365 gün olarak hesap edilecektir. " düzenlemesine yer verildiği, değinilen sözleşme hükümleri kapsamında mevcut ise; davacının bakiye fatura alacağı yönünden alacağın varlığı ve miktarı ile birlikte muacceliyet ve temerrüt olguları yönünden bir değerlendirme yapılabilmesi için davacının dava konusu icra takibinde davalıdan talep ettiği asıl alacağın ait olduğu dönemi, alacağının vadesini ve söz konusu alacağın hangi tarih itibariyle davalı tarafından ödenmesi gerektiği halde ödemede gecikmeye düşüldüğünü ve hangi tarihten itibaren ve hangi oranda takibe konu asıl alacağına faiz işlettiğini açıklamakla yükümlü olduğu, bu doğrultuda davacı yan vekili tarafından 06/10/2025 tarihinde Mahkememiz ara kararına istinaden dosyamıza sunulan beyan dilekçesinde davalı şirkete gönderdikleri 19/04/2024 tarihli iadeli taahhütlü ihtar yazısında belirtilen toplam 11.223.124,73 TL'lik alacağın anılan tarihteki anapara ve faiz alacağının tamamına eşit olduğu, eş anlatımla bahse konu toplam alacağın 5.851.724,66-TL'lik kısmının anapara alacağı, 5.371.400,07-TL'li kısmının ise; temerrüt faizi alacağı olduğu belirtilmiş ise de; işbu davada takibe konu alacak kalemlerinin satış sözleşmesinden kaynaklanan 0,06-TL asıl alacak ile asıl alacağa takip tarihine kadar işlemiş 5.492.335,69-TL işlemiş faiz olup takibe konu toplam alacağın ise; 5.492.335,75-TL olduğu, anılan beyan dilekçesi ve ekindeki e-faturalar ile fatura vade ve tarih bilgilerini içeren tablolar birlikte incelendiğinde; içeriklerinde hangi faturadan kaynaklı olarak davacının davalıdan ne miktarda bakiye alacağının olduğu, davalı şirketin hangi faturadan kaynaklı borcuna ilişkin ödemesini ne kadar süre ve hangi miktarda geciktirdiği, bu nedenle davalı borçlu alıcı aleyhine hangi tarih aralığı için hangi oranda faiz işletildiği konusunda herhangi bir veri ve açıklamanın mevcut olmadığı, davacının ticari defterlerinde davalıdan bakiye 0,06-TL alacağının mevcut olduğu kayıtlı ise de; bu hususta ve ayrıca davacının icra takibinde talep ettiği işlemiş faiz miktarı ile ilgili olarak davalının ticari defterlerinde davacının ticari defterleri ile uyumlu kayıt ve veri bulunmadığının bilirkişi raporlarında ortaya konulduğu, davacının ticari defterlerinde tek yanlı olarak asıl alacak kaydının taraflar arasında bu konuda mutabakat da mevcut olmadığı gözetildiğinde; tek başına takibe konu asıl ve işlemiş fer'i alacağın varlığını ve miktarını ispata elverişli delil olarak kabul edilemeyeceği, bu durumda ise; dosya kapsamında mevcut delil durumu ve bilirkişi raporlarındaki tespitlere nazaran davacı şirketin dava konusu takip tarihi itibariyle davalıdan alacaklı olduğunu usulüne uygun deliller ile kanıtlayamadığı kanaatine varılmakla; açıklanan gerekçelerle haklılığı kanıtlanamayan davanın reddine, dava konusu icra takibinde davacının kötüniyeti sabit olmamakla; davalının yasal koşulları oluşmayan kötüniyet tazminatı isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek ve hüküm oluşturmak gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Dava konusu icra takibinde davacının yasal koşulları oluşmayan kötüniyet tazminatı isteminin reddine, 3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı maktu 732,00-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 66.333,69-TL harçtan mahsubu ile bakiye 65.601,69-TL harcın harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE, 4-Davacı tarafından yapılan giderlerin kendisi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT gereğince nispi 715.386,86-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-6325 sayılı Kanunun 18.m. Gereğince 3.600,00-TL arabuculuk ücretinin davacıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına, 7-HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. 25/03/2026