İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2024/239 E. 2026/19 K.

T.C. İSTANBUL 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/239 Esas KARAR NO : 2026/19

DAVA : Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini, Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 22/11/2024 KARAR TARİHİ : 22/01/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini, Tazminat (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, müvekkili ...'ın başrol olarak yer aldığı ve “... ” olarak tanınan birçok yapım bakımından davalı yan ile müvekkili arasında akdedilmiş bir sözleşme bulunmadığını, bir sözleşmenin varlığı öne sürülse dahi davalı yanın gelir elde ettiği mevcut yayma biçimlerinin anılan dönemde ilgili teknolejilerin mevcut olmamasından ve sözleşmelerin yalnızca sinema salonlarında gösterime ilişkin olmasından ötürü ilgili sözleşmelerde FSEK m.52 hükmünün gereği gibi anılmış olamayacağı münhasır bir sözleşmeden bağımsız olarak müvekkilinden icracı sanatçı sıfatıyla bu kullanımların gerçekleştirilmesi için 21/02/2001 tarihinden sonra bu kullanımlara ilişkin yeni komşu hakları doğrultusunda alınması gerektiği izinlerin alınmadığını, bunlar ışığında sinema salonlarında gösterimleri sonlanmış olmasına rağmen bu yeni teknolejilere dayanan yayma yöntemleri üzerinden davalı yanca ciddi gelirlerin elde edildiğini, anılan kullanımlardaki hukuka aykırılığın tespiti için iş bu davanın açıldığını, bir an için davalılar tarafından bir sözleşmenin var olduğu öne sürülse dahi bu sözleşmenin bedelsiz ve süresiz olmasından ötürü genel ahlaka ve hakkaniyete aykırı olacağını, böylelikle bir ekonomik kelepçeleme ilişkisinin doğacağını ve böylelikle sözleşmenin TBK m.26-27 ve TMK m. 24-25 uyarınca hükümsüz olacağını, anılan tüm bu hususlar gözetilmekle müvekkilinin icracı sanatçı ve başrol olduğu birçok yapımın ve yapımlardan elde edilen kesitlerin haksız ve hukuksuz olarak çeşitli internet veya televizyon mecralarında yayınlandığını, çoğaltıldığı, satıldığı umuma arz edildiği ve davalı yanca bu doğrultuda çok ciddi gelirler elde edildiğini, müvekkili ile davalı yan arasında bir sözleşmenin bulunmadığını, müvekkilinden gerekli izinler alınmadan kullanımların gerçekleştirildiğini belirterek davalı yanca yapılan kullanımların hukuka aykırılığının tespitini, komşu hakların devredildiği bir sözleşmenin yokluğundan yahut varsa dahi bu sözleşmenin geçersizliğinden ötürü herhangi bir suretle davalı yanca kullanılmasının ref'ine ve menine karar verilmesini müvekkilinin icracı sanatçısı olduğu eser işletim belgelerinden görülebilen yapımlardan davalının uhdesinde veya tasarruf yetkisinde bulunanların bunların üçüncü kişilere devrinin ruhsat/lisanslanmasının ve tasarruf mahiyetinde sair biçimlerde kullandırılmasının tedbiren durdurulmasına ve önlenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, uzun yıllar boyunca sessiz kalan davacının 24 yıl sonra bugün müvekkile dava açmasının Medeni Kanun m. 2'de düzenlenen objektif iyi niyet kurallarına, hakkın kötüye kullanılması yasağına ve çelişkili davranma yasağına aykırı olduğunu, davacının dava dilekçesinde "Müvekkilin Dava Konusu Statüdeki Tüm Eserlerinin Listesi" adıyla sayın mahkemeye 138 filmlik bir liste sunduğunu, söz konusu listede müvekkili şirketin imal etmediği ve/veya hak ve mülkiyet sahibi olmadığı filmlerin dava konusu edildiğini, bu nedenle müvekkili şirkete husumet yöneltilebilmesinin mümkün olmadığını, davacının hukuki menfaat sahibi olarak bilgi edinme hakkı çerçevesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Müdürlüğünden söz konusu hususun tespitininin kolaylıkla sağlayabilecek durumda olmasına rağmen, bu imkânı kullanmayarak ve bunun yerine rol aldığı tüm filmleri topluca bir araya getirerek, her birini ayrı ayrı dava konusu yaptığını ve Müvekkili Şirkete karşı geniş çaplı bir dava yönelttiğini, müvekkili şirketin hak ve mülkiyet sahibi olduğu filmlerde imal edildikleri tarihte yürürlükte olan yasa uyarınca eser sahisi sıfatını haiz olup bu filmler üzerinde mutlak mülkiyet hakkı ve tasarruf yetkisi sahibi olduğunu, müvekkili şirketin kazanılmış haklarını ihlal edecek şekilde kanunun geriye doğru yürütülemeyeceğini, aksi halde hukuk güvenliği ilkesinin ve anayasa ile korunan mülkiyet hakkının ihlal edilmesi sonucunun doğacağını, davacının şifahi sözleşme ile taraflarca ifa edilen söz konusu sinema filmlerindeki tüm haklarını uygun bir bedel karşılığında müvekkili şirkete devrettiğini, dava konusu eserlerin gösterim hakkının sinema salonu ile sınırlı şekilde devredilmediğini, davacının aksini ispata elverişli bir delil de sunamadığını, açıklanan nedenlerle davanın tamamen reddine, haksız ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizin işbu dosyası ile birleşen ... 3. FSHHM'nin ... Esas sayılı dosyasının, tefrik edilerek ... Esas sırasına kaydının yapıldığı anlaşılmıştır. Dosyada taraflarca bildirilen tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınmıştır. Mahkememizce alınan 18/12/2025 tarihli bilirkişi raporunda;"...bilişim kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında; davalıya ait olduğu belirtilen ... URL adresinde yer alan youtube kanalında yapılan incelemede; Kanal adının ... olduğu, kanalın 18.03.2015 tarihinde oluşturulduğu, kanalın abone sayısının 2,02Mn (Milyon) olduğu, hesaptan 4.390 adet video paylaşımı yapıldığı, kanalda ... URL adresinde hesap yöneticisi/sahibi tarafından gizlenmiş olduğu, ... URL adresinin 07.06.2022-11.01.2025 tarihleri arasında 10 adet arşiv kaydı olduğu, ..., Sinemada Hak Sahipliğiyle İlgili FSEK Hükümlerinde Yapılan Değişiklikler ve Bunların Tatbikatına Dair İçtihatlar Üzerine Bir Değerlendirme, ..., C: 11, S: 1, 2025, s.15. Arşiv kayıtlarında; Video arşivinin alınmamış olduğu, Videonun ... adlı hesaptan 22.03.2018 tarihinde yayınlanmış olduğu, Video adının ... olduğu, 07.06.2022 tarihli arşiv kaydında videonun 1.390.246 kez izlenmiş olduğu, 15.04.2023 tarihli arşiv kaydında videonun 1.609.336 kez izlenmiş olduğu, 31.07.2024 tarihli arşiv kaydında videonun 2.088.163 kez izlenmiş olduğu, 13/11/2024 tarihli e-mühürlü belgelerde 2.202.369 kez izlenmiş olduğu, 11.01.2025 tarihli arşiv kaydında videonun 2.288.042 kez izlenmiş olduğu tespit edilmiştir. Sektör Kapsamında Yapılan İnceleme ve Değerlendirmeler Işığında; Davaya konu 1979 yapımı ... isimli filmin FSEK md. 5 kapsamında sinema eseri niteliğini haiz olduğu, davalı yapımcı ... A.Ş. ünvanlı tüzel kişinin 12/06/1995 tarihinden önce meydana getirilen ve alenileşen davaya konu ... isimli sinema eserinin eser sahibi olduğu, davalı eser sahibi firmanın davaya konu sinema eseri üzerinde FSEK md. 21-25 hükümlerinde eser sahiplerine tanınan mali haklarının sahibi olduğu ve haklarının koruma altında olduğu, davaya konu ... isimli sinema eserinde başrol oyuncusu olarak rol alan davacı ...'ın, eser sahibinin izni ile eser sahibinin mali ve manevi haklarına halel getirmeksizin anılan sinema eseri üzerinde gerçekleştirdiği özgün icraları nedeniyle FSEK'in 1/B maddesinin I-k bendi, 80/I-1 maddesi ve Komşu Haklar Yönetmeliğinin 4/I-b maddesinde tanımlandığı haliyle icracı sanatçı olduğu, Davacı icracı sanatçının davaya konu sinema eserindeki tespit edilmiş icraları üzerinde FSEK'in 80/1-1-A maddesi ile ek madde 2 hükümlerimde icracı sanatçılara tanınan mali nitelikli bağlantılı hakların sahibi olduğu ve haklarının koruma altında olduğu, davacı icracı sanatçının icra sahipliğinden kaynaklanan FSEK md. 80/1-1-A hükümlerinde tanımlanan mali nitelikli bağlantılı haklarının, davalı eser sahibi yapımcı tüzel kişinin eser sahipliğinden kaynaklanan FSEK md. 21-25 hükümlerinde tanımlanan mali haklarının birbirinden bağımsız olarak aslen iktisap edilmiş haklar olduğu davalı eser sahibi yapımcı dahil herkese karşı ileri sürülebilecek mutlak nitelikli olduğu, davalı ... A.Ş. firmasına ait resmi ... hesabı üzerinden davaya konu ... isimli sinema eserinin ilk olarak 22/03/2018 tarihinde umuma açık şekilde yayınlanmaya başladığı, davacı vekili tarafından dosyaya sunulan elektronik mühürlü belgelerin oluşturulduğu 13.11.2024 tarih itibariyle videonun 2.202.369 kez görüntülenmiş olduğu ve 11.01.2025 tarihli arşiv kaydında videonun 2.288.042 kez izlenmiş olduğu ve işbu rapor tarihi itibariyle içeriğin yayından kaldırılmış olduğu, tüm dosya kapsamında davalı eser sahibi yapımcı firmanın bağlantılı hak sahibi davacı icracı sanatçının icraları üzerindeki bağlantılı hakları üzerinde tasarrufa yetkili olduğunu gösterir FSEK md. 52 hükmüne uygun herhangi bir yazılı sözleşmenin bulunmadığı, davalı eser sahibi yapımcı firmanın, FSEK'te koruma altına alınan icralarla ilgili bağlantılı hakları ihlal ederek, davaya konu sinema eserindeki tespit edilmiş icrayı hak sahibi davacı icracı sanatçının yazılı izni olmaksızın resmi ... hesabı üzerinden 22/03/2018 tarihinden itibaren umuma iletilmesi eyleminin hukuka aykırı olduğu, davacı vekilinin hukuka aykırılığın tespiti ile tecavüzün ref'i ve meni taleplerinin haklı olduğu, FSEK Kapsamında Yapılan İnceleme ve Değerlendirmeler Işığında, dava konusu filmin kayıt tescil belgelerini (eski ismi ile eser işletme belgesi) davacının sunmuş olduğu görülmekle birlikte dava konusu edilen filmlere ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığına yazılmış herhangi bir müzekkeye ise dosyada rastlanılmadığı, dava konusu edilen “...” isimli filmin dosyadaki davacının sunmuş olduğu kayıt tescil belgeleri (eski ismi ile eser işletme belgesi) incelendiğinde, “...” isimli filmin ... kayıt tescil tarihi il sanatçıları olarak davacı ile dava dışı ..., ...ve ... isminin yer aldığı, yapımcı olarak davalı isminin yer aldığı ancak ... tarih ve ... sayılı devir sözleşmesi ile 17/10/1995 tarihinden itibaren dava konusu edilen filmin tüm haklarının dava dışı ... A.Ş.'ye devredildiği ibaresinin yer aldığının görüldüğü, davacının ismine icracı sanatçı olarak rastlanılmakla birlikte davalıdan da eserin devredildiği görülmekle birlikte FSEK m. 52'ye uygun devir evraklarına ise dosyada rastlanılmadığı, Filmin 12/06/1995 tarihinden önce meydana getirildiği ve davacının filmlerde icracı sanatçı olduğunun Mahkemenizce kabul edilmesi halinde, 4110 sayılı Kanunla icracı sanatçı statüsü verilen sinema oyuncularının 1995 öncesi yapımlar üzerinde icracı sanatçılıktan doğan haklarını talep edebilecekleri ve 1995 yılı öncesi yapımlar üzerinde icracı sanatçı ile sözleşmeler yapıldığı sırada dava konusu edilen TV ve umuma erişilebilir kılma hakları mevcut olmadığı için, bu türden haklar kapsamındaki eserler üzerinde yapımcı/mali hak sahibinin 1995 yılı ve sonrasında tanınan haklara da sahip olmadıklarından FSEK m. 51 f. 2 uyarınca mali hakların şümulünün genişletilmesinden eser sahibinin/icracı sanatçının faydalanacağı ve icracı sanatçının izninin alınması gerektiği..." yönünde görüş ve kanaate ulaşıldığı anlaşılmıştır. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Dava; davacının icracı sanatçı olarak yer aldığı belirtilen sinema eserinin davalı yanca kullanılmasının hukuka aykırı olduğunun tespiti ile eylemlerin refi ve meni taleplerine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu 1979 yapımı ... isimli filmin FSEK md. 5 kapsamında sinema eseri niteliğini haiz olduğu, davalı yapımcı ... Tic. A.Ş. ünvanlı tüzel kişinin 12/06/1995 tarihinden önce meydana getirilen ve alenileşen davaya konu ... isimli sinema eserinin eser sahibi olduğu, davalı eser sahibi firmanın davaya konu sinema eseri üzerinde FSEK md. 21-25 hükümlerinde eser sahiplerine tanınan mali haklarının sahibi olduğu ve haklarının koruma altında olduğu, davaya konu ... isimli sinema eserinde başrol oyuncusu olarak rol alan davacı ...'ın, eser sahibinin izni ile eser sahibinin mali ve manevi haklarına halel getirmeksizin anılan sinema eseri üzerinde gerçekleştirdiği özgün icraları nedeniyle FSEK'in 1/B maddesinin I-k bendi, 80/I-1 maddesi ve Komşu Haklar Yönetmeliğinin 4/I-b maddesinde tanımlandığı haliyle icracı sanatçı olduğu, FSEK m. 82/son hükmü gereği davacının mali haklarının 1979 yılından itibaren 70 yıl koruma kapsamında olduğu, 4110 sayılı Kanunla icracı sanatçı statüsü verilen sinema oyuncularının 1995 öncesi yapımlar üzerinde icracı sanatçılıktan doğan haklarını talep edebilecekleri ve 1995 yılı öncesi yapımlar üzerinde icracı sanatçı ile sözleşmeler yapıldığı sırada dava konusu edilen TV ve umuma erişilebilir kılma hakları mevcut olmadığı için, bu türden haklar kapsamındaki eserler üzerinde yapımcı/mali hak sahibinin 1995 yılı ve sonrasında tanınan haklara da sahip olmadıklarından FSEK m. 51 f. 2 uyarınca mali hakların şümulünün genişletilmesinden eser sahibinin/icracı sanatçının faydalanacağı ve icracı sanatçının izninin alınması gerektiği, davacı icracı sanatçının davaya konu sinema eserindeki tespit edilmiş icraları üzerinde FSEK'in 80/1-1-A maddesi ile ek madde 2 hükümlerimde icracı sanatçılara tanınan mali nitelikli bağlantılı hakların sahibi olduğu ve haklarının koruma altında olduğu, davacı icracı sanatçının icra sahipliğinden kaynaklanan FSEK md. 80/1-1-A hükümlerinde tanımlanan mali nitelikli bağlantılı haklarının, davalı eser sahibi yapımcı tüzel kişinin eser sahipliğinden kaynaklanan FSEK md. 21-25 hükümlerinde tanımlanan mali haklarının birbirinden bağımsız olarak aslen iktisap edilmiş haklar olduğu ve davalı eser sahibi yapımcı dahil herkese karşı ileri sürülebilecek mutlak nitelikli olduğu, davalı ... A.Ş. firmasına ait resmi ... hesabı üzerinden davaya konu ... isimli sinema eserinin ilk olarak 22/03/2018 tarihinde umuma açık şekilde yayınlanmaya başladığı, tüm dosya kapsamında davalı eser sahibi yapımcı firmanın bağlantılı hak sahibi davacı icracı sanatçının icraları üzerindeki bağlantılı hakları üzerinde tasarrufa yetkili olduğunu gösterir FSEK md. 52 hükmüne uygun herhangi bir yazılı sözleşmenin bulunmadığı, davalı eser sahibi yapımcı firmanın, FSEK'te koruma altına alınan icralarla ilgili bağlantılı hakları ihlal ederek, davaya konu sinema eserindeki tespit edilmiş icrayı hak sahibi davacı icracı sanatçının yazılı izni olmaksızın resmi ... hesabı üzerinden 22/03/2018 tarihinden itibaren umuma iletilmesi eyleminin hukuka aykırı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur. HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kabulü ile davaya konu ...isimli filmdeki icralara yönelik olarak davalının eylemlerinin davacının hak sahipliğine tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, tecavüzün men'ine ve ref'ine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcından peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 304,4 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan: 30.468,00 TL bilirkişi + posta gideri ve 855,20 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 31.323,2 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/01/2026

Katip ... ¸

Hakim ... ¸