İlk Derece Mahkemesi 2023/854 E. 2023/854 K.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/854 Esas - 2026/460 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/854 Esas KARAR NO : 2026/460

DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) DAVA TARİHİ : 28/12/2023 KARAR TARİHİ : 19/06/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 24/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait ...plakalı araç ile davalı ... .... .... Elektrik Havagazı ve Otobüs İşletmesi Müessesesinin (... işletmesi) maliki olduğu ... plakalı araç arasında oluşan trafik kazasında müvekkiline ait ...plakalı araçta çok ağır hasar meydana gelmiş ve aracın kullanılamaz hale gelmiş olduğunu, meydana gelen kazanın oluşumunda davalı yana ait ... plakalı aracın sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğunu, davalıya ait ... plakalı aracın ZMMS poliçesini düzenleyen ... Sigorta A.Ş. tarafından müvekkiline ZMMS poliçesi limiti kapsamında 120.000,00 TL maddi tazminat ödemesi yapılmış olduğunu, ancak ödenen bu miktarın müvekkilinin alacağı olan hasar tazminatının karşılamadığını, yapmış oldukları araştırmalar sonrasında müvekkiline ait ...plakalı aracın rayiç değerinin ödeme yapılan bedelin çok üzerinde olduğunun belirlenmiş bulunduğunu, sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin müvekkiline ait aracın rayiç bedelinin çok altında olması nedeniyle müvekkilinin zararını karşılamadığını, müvekkiline ait aracın ticari nitelikte araç olduğunu ve personel servis aracı olarak kullanılmakta olduğunu, bu hizmetin devam etmesi içinde de müvekkilinin ikame araç kiralamak zorunda kalmış olduğunu, bu süreçte de araç mahrumiyet zararının oluştuğunu ve çeşitli konularda detaylı açıklamalarda bulunarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla beyanları itibariyle maddi tazminatın faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'nin 05.03.2023 tarihinde, yönetimindeki belediye otobüsü ile görevi gereği güzergahı doğrultusunda seyir halinde iken trafik kazasına karışmış olduğunu, müvekkilin meydana gelen kazada bir kusuru bulunmadığını, davacı yanın asıl talebinin aracının perte çıktığı iddiası ise, inceleme yapılarak aracın onarımının mümkün olup olmadığının incelenmesi ve hesaplamaların da bu belirlemeye göre yapılmasının gerektiğini, oysaki davacı tarafın kendi delillerinde aracın onarımının mümkün olduğu ancak maliyetinin yüksek olduğu yönünde tespitler olup aracın pert olduğuna yönelik tespitlerin bulunmadığını ve çeşitli konularda detaylı açıklamalarda bulunarak beyanları itibariyle haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın esastan reddi talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kazanın meydana gelmesinde kusur ve sorumluluklarının bulunmaması nedeniyle kuruluşlarına husumet yönetilemeyeceğini, müvekkili şirketin sadece aracın maliki konumunda olduğunu, aracın sürücü ...'nin ise ... A.Ş. bünyesinde çalışması nedeniyle de müvekkili kuruluşun davanın husumet tarafı olmadığını, meydana gelen kaza sürecinde ... plakalı aracın sürücüsü ...'nin kusursuz olduğunu ve çeşitli konularda detaylı açıklamalarda bulunarak beyanları itibariyle haksız davanın kuruluşları yönünden reddini talep etmiştir. İhbar olunan ... AŞ vekili, cevap dilekçesinde özetle; Kazaya karışan aracı ... Genel Müdürlüğüne ait olduğunu, kazaya karışan aracın hem muhtelif sorumluluk sigortası, hem de ZMMS bulunduğundan müvekkili şirkete husumet atfedilemeyeceğini, olay ile davacının dava dilekçesinde belirttiği zararlar arasında uygun illiyet bağı bulunmadığını, müvekkili şirketin araç sürücülerini işe alırken ve denetlerken gerekli özen ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davanın reddini talep etmiştir. İhbar olunan ... Sigorta AŞ vekili, cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkili şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu ve davacıya ait araçta meydana gelen hasar bedelinin poliçe limite dahilinde 120.000,00 TL ödenerek poliçe limitinin tükendiğini, kusur oranlarının tespitini, hasar bedelinin belirlenmesini, anlaşmalı tamirhane iskontosu uygulanmasını, davanın reddini talep etmiştir. Davanın; trafik kazası nedeniyle ... tarafından karşılanmayan bakiye pert total bedeli ile araç mahrumiyet zararının tazmini istemine ilişkin olduğu anlaşıldı. Usulüne uygun dayanılan delillerden; davaya konu araçlara ait sigorta poliçesi ve hasar dosyası, kazanın meydana geldiği bölgeye ait Karayolları Genel Müdürlüğü'nden temin edilen bilgi ve belgeler, ...Genel Müdürlüğü'nden kazanın meydana geldiği güne ilişkin hava ve yol durumuna ilişkin bilgi ve belgeler, ... İl Emniyet Müdürlüğü'nden mobese kayıtlarına ilişkin bilgiler ve davacı şirketin ticari defter ve kayıtları dosyaya celbedilmiş, tanık beyanları alınmış, bilirkişi raporları alınmıştır. Tanıklar mahkememizin 13/09/2024 tarihli duruşmasında dinlenmiştir. Tanık ... beyanında; " Meydana gelen kazada Saray Geridönüşüm'ün şoförlüğünü yapıyordum. Kendi güzergahımızdan evimize giderken Etimesgut kavşağı ve Belediye önünden geçerken otobüs şoförü yanlış güzergahtan sol yandan üzerimize gelerek çarptı. Biz 50 km hızla gidiyorduk. Çünkü bir yolcuyu indirmiştim. Yavaş yavaş gidiyordum. Otobüsü görünce kaçacak yerim bile olmadı. O yüzden sol yandan çarptı. Otobüs'de 50-60 km hızla geliyor olabilir. Sonrasında yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldi. Ben kazadan beri işsizim" dedi. Tanık Gazi Akan beyanında; "Biz araçta iki işçi kalmıştık. Benden önceki elemanı bıraktık. Şoförle ben yan yanaydık. Hareket ettik. Belediye önündeki caddeden devam ederken belediyenin ara sokağından gelen ... otobüsü hiç frensiz direkt bize sol taraftan vurdu. Kaza oluşu bu şekildedir. Vurunca şoför beyin kapısı açıldı. Yere düştü. İşe devam edemeyecek duruma geldi. Hatta davalı şoför ben bu servis yolununu şoförü değilim. Yanlış yoldan döndüm. Diğer yoldan döneceğim derken bize vurdu. Biz de yeni hareket etmiştik. Yeni hareket etmiştik. Bu nedenle bizim hızımız yoktu. Esasında orası Belediye'nin önü olduğu için kalabalık bir yerdi. Haftasonu olduğu için çok kalabalık değildi. Daha büyük şeyler de olabilir" dedi. Dosya kapsamı ön incelemede belirlenen uyuşmazlık yönünden ve kusur ve zarar tespiti (kaza tarihi itibariyle aracın değeri ve kaza yapan aracın tamiri için gereken tutar, ekonomik olarak rayiç bedeline yakın ya da aşıp aşmadığı yönünden tazminat hesabı yapılması ve aynı zamanda araç mahrumiyet tazminatı hususunda) hususları yönünden rapor aldırılmak üzere adli trafik bilirkişiye tevdi edilmiş, 26/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ... plakalı aracın sürücüsü ...'nin %100 (Yüzde Yüz) oranında tamamen kusurlu olduğunu, ...plakalı aracın sürücüsü ...'ın ise tamamen kusursuz olduğunu, dava konusu kaza aşamasında hasarlanan ...plakalı araçta oluşan toplam hasar-zarar bedelinin 156.661,85 TL (Yüz Elli Altı Bin Altı Yüz Altmış Bir Lira, Seksen Beş Kuruş) olduğunu, oluşan bu bedelin 120.000,00 TL'lik (Yüz Yirmi Bin Lira) kısmının ilgili sigorta şirketi tarafından karşılanmış olması itibariyle bakiye hasar-zarar miktarının ise 31.666.85, TL (Otuz Bir Bin Altı Yüz Altmış altı Bin Lira, Seksen beş Kuruş) (151.666,85 TL toplam hasar bedeli 120.000,00 TL yapılmış olan zarar bedeli ödemesi) olduğunu, ...plakalı araç üzerinde dava konusu kaza aşamasında oluşan hasarının giderilme süresinin ise araç üzerinde yapılması gereken her türlü işlemler dahil olmak üzere 30 (Otuz) gün olduğunu, ...plakalı aracın hasarının onarımı sürecinde gereken araç kiralama bedelinin, oluşan araç mahrumiyet zararı bedelinin tespitinin kiralama belgesi kapsamından ya da mali defterler üzerinde uzman kişi tarafından yapılacak olan belirmeler ile tespit edilebileceği rapor edilmiştir. Dosya kapsamı davacı ticari defter ve kayıtları dosyaya kazandırıldıktan sonra daha önce rapor tanzim eden makine mühendisi bilirkişinin yanına mahkememizce re'sen seçilecek mali müşavir eklenerek, davacı vekilinin 22/01/2025 tarihli beyan dilekçesi, araç mahrumiyet bedeli, davacının 2023 yılı ticari defter ve kayıtları ile makine mühendisi bilirkişinin mahkememize sunmuş olduğu rapora itirazlar da değerlendirilmek suretiyle rapor tanzim edilmek üzere bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, 07/04/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Davacı şirket 2023 yılında TTK göre ticari defterlerinin tasdik işlemlerini usulü dairesinde ve süresinde yaptırmış olduğu, davacı şirket ticari defter kayıtları içerisinde, servis aracı kiralanmasına yönelik bir fatura kaydına rastlanmadığı, bu nedenle, davacı şirketin maliki bulunduğu servis aracına ait olmak üzere, ticari defter kayıtlarından araç mahrumiyetine ilişkin herhangi bir tespit ve kıyaslama yapılamadığı, araç mahrumiyetine ilişkin olarak Yargıtay Kararları doğrultusunda, emsal araç kiralama bedellerinin piyasa şartlarında oluşan aylık/günlük kira bedelinin, kaza nedeniyle çalışamaz halde kaldığı 30 günlük makul süre için, dava konusu araç mahrumiyet bedeli olarak kabul edilebileceği, bu kapsamda yapılan araştırmada muadil nitelikteki bir aracın 30 (Otuz) günlük kira bedelinin kaza tarihi itibariyle olmak üzere 23.636,00 TL (Yirmi Üç Bin Altı Yüz Otuz Altı Lira) olduğu rapor edilmiştir. Dosya kapsamı görülen lüzum üzerine 1 makine ve 1 mali müşavir (... .... .... hariç) bilirkişi heyetine tevdii edilerek kusur, aracın pert total bedeline yönelik talep, rapor ve taleplerin buna ilişkin itirazları, araç mahrumiyet bedeline yönelik itirazlar da değerlendirilerek uyuşmazlık kapsamında rapor aldırılmış, 09/07/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; ... plakalı otobüsün davalı sürücüsü ...olayda %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, davacı şirkete ait ...plakalı otobüs sürücüsü ...'ın olayda kusursuz olduğu, dava konusu ...plakalı aracın hasar bedelinin 140.000,00 TL olduğu, davalı tarafın sigortacısı ... Sigorta AŞ tarafından 120.000,00 TL ödeme yapıldığından bakiye hasar bedelinin 20.000,00 TL olduğu, araç mahrumiyeti zararının 12.328,00 TL olduğu rapor edilmiştir. Dosya kapsamı 08/04/2025 havale tarihli bilirkişi heyet raporu ile 09/07/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporunda hesaplama farklılığı olduğu görülmekle, her iki rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi ve davacı yanın talebi olan araç mahrumiyet bedeli ve diğer maddi tazminat talebi yönünden rapor aldırılması için dosya kapsamının re'sen seçilecek bir eksper ve bir mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, 21/01/2026 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Olası, muafiyetler ve avans niteliğinde ödemeler hariç tutulmak üzere aracın piyasa bedelinin 280.000,00 TL olduğu, davalının Başvuru sahibine Kusurlu olan aracın Trafik sigorta poliçesinin vade tarihleri arasında kazanın olduğu dolayısı ile çekme belgesi olması gereken aracın pert total işlemi yapılmasının ekonomik olduğu tespiti ve tazmin için poliçede belirtilen sigorta bedeli olan 120.000,00 TL den ödeme sorumlu olacağı, aracın sovtaj (hasarlı hali) 75.000 TL olduğu, sovtajın başvuru sahibinde kalması durumunda aracın ödenmesi gereken hasar miktarının 205.000 TL olacağı davalıya ait aracın sigorta şirketinin poliçeden kaynaklı sorumlu olduğu sigorta bedelinin 120.000 TL ödediği ve sorumluluğu bittiği anlaşıldığı, geriye kalan 85.000 TL nın aracın sahibi ve /veya sürürücüsü tarafından sorumlu olacağı, ...plaka sayılı aracın ağır hasar kayıtlı ve pert total addedilmesi sonrasında değer kaybı oluşmayacağı, ...plaka sayılı aracın kullanılamamasından kaynaklı araç mahrumiyet bedelinin 30 gün tamirat süresi uygun olacağı ve günlük 900 TL kiralama bedelinden toplam 27.000,00 TL olduğu, kusurlu aracın (...) sahibi ve/veya sürücüsünün tazmini ödemekle yükümlü olacağı rapor edilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52.Maddesinde “Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak” kuralı açıklanmaktadır. Bu madde içeriği gereği sürücüler kavşaklara ve yaya geçitlerine yaklaşırken hızlarını azaltmak, hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak zorundadırlar. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 57.Maddesinde ise “Kavşaklarda geçiş hakkı” kuralı açıklanmaktadır. Anılan madde içeriğinde ise kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorunda oldukları ve kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca geçiş hakkını vermek zorunda oldukları belirtilmektedir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 84.Maddesinde ise “Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller” belirtilmektedir. Bu madde içeriğinde ise “Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama" hallerinde sürücülerin asli kusurlu sayılacakları belirtilmektedir. Davacı vekili dava değeri arttırım dilekçesi sunarak pert total bedelinin 85.000 TL , araç mahrumiyet bedeli talebi yönünden ise 27.000 TL olarak belirlemiş ve tamamlama harcını yatırmıştır. Dava belirsiz alacak davası olarak açıldığından ,belirlenen kısım için zaman aşımı işlemeyeceğinden davalı yanın dava değerinin belirleme dilekçesi yönünden yapmış oldukları zaman aşımı itirazlarına itibar edilmemiştir. BK 'nın Zarar verenlerin birden fazla olması başlıklı 88. Maddesinde – Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur. Birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda, bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır. Özel durumlar ve özellikle araçların işletme tehlikeleri, zararın iç ilişkide başka türlü paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanırlar. BK'nın İşletenler veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri arasında zararın tazmini başlıklı 89. Maddesinde – Birden çok motorlu aracın katıldığı bir kazada işletenlerden biri bedensel bir zarara uğrarsa, özel durumlar ve özellikle işletme tehlikeleri başka türlü paylaştırmayı haklı göstermedikçe, kazaya katılan araçların işletenleri ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kendilerine düşen kusur oranında, zararı gidermekle yükümlüdürler. İşletenlerden ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahiplerinden birine ait bir şeyin zarara uğraması halinde, zarar gören, ancak zarar veren işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kimsenin kusuru veya geçici olarak temyiz gücünü kaybetmesi veya zarar verene ait araçtaki bir bozukluk yüzünden zararın vuku bulduğunu ispat etmesi halinde zarar veren işleten veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi tazminatla yükümlü tutulur. Tazminatla yükümlü olan işletenler veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri zarar gören işletene veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs sahibine karşı müteselsilen sorumludurlar.

Dosyaya sunulan belgeler ,poliçe ,kaza tespit tutanağı ,celp edilen evraklar ve tüm dosya kapsamına göre ; 05/03/2023 tarihinde meydana gelen kazada ,... araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu ,davacı araç sürücüsünün kusursuz olduğu, daha önce aldırılan 2 bilirkişi raporu arasındaki tazminat hesabına dair çelişkiyi giderir son tarihli hükme esas alınan 21/01/2026 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle;Olası, muafiyetler ve avans niteliğinde ödemeler hariç tutulmak üzere aracın piyasa bedelinin 280.000,00 TL olduğu, davalının Başvuru sahibine Kusurlu olan aracın Trafik sigorta poliçesinin vade tarihleri arasında kazanın olduğu dolayısı ile çekme belgesi olması gereken aracın pert total işlemi yapılmasının ekonomik olduğu tespiti ve tazmin için poliçede belirtilen sigorta bedeli olan 120.000,00 TL den ödeme sorumlu olacağı, aracın sovtaj (hasarlı hali) 75.000 TL olduğu, sovtajın başvuru sahibinde kaldığı kabul edilerek (aksi iddia ve ispat olunmadığından ) aracın ödenmesi gereken hasar miktarının 205.000 TL olacağı davalıya ait aracın sigorta şirketinin poliçeden kaynaklı sorumlu olduğu sigorta bedelinin 120.000 TL ödediği ve sorumluluğu bittiği anlaşıldığı, geriye kalan 85.000 TL nın aracın sahibi ve /veya sürürücüsü tarafından sorumlu olacağı,yine ...plaka sayılı aracın kullanılamamasından kaynaklı araç mahrumiyet bedelinin 30 gün tamirat nedeni ile 27.000,00 TL olduğu tespit edildiğinden ,27.000TL araç mahrumiyet bedeli ve 85.000 TL pert total zarar bedeli toplamı olan 112.000 TL toplam tazminatın,kazaya karışan araçların ticari kullanım sebebi ile 05/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsillen alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜNE, 2-27.000TL araç mahrumiyet bedeli ve 85.000 TL pert total zarar bedeli toplamı olan 112.000 TL toplam tazminatın 05/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsillen alınarak davacıya verilmesine , 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 7.650,72 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL peşin harç ve 1.906,00 TL tamamlama harcından mahsubu ile, bakiye 5.474,87 TL karar harcının davalılardan müştereken ve müteselsillen hazineye irat kaydına, 4-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsillen tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan 24.000,00 TL bilirkişi masrafı, 1.283,00 TL posta masrafı, 269,85 TL başvurma harcı, 1.906,00 TL ıslah harcı toplamı olan 27.458,85 TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsillen tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsillen alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalıların yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına , 8-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.200,00 TL arabuluculuk giderinin davalılardan müştereken ve müteselsillen tahsili ile Hazineye irat kaydına, 9-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının davacıya iadesine, Dair, davacı vekili ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/06/2026