İlk Derece Mahkemesi 2023/650 E. 2025/55 K.

T.C. İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/650 Esas KARAR NO : 2025/55

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat) DAVA TARİHİ : 02/10/2023 KARAR TARİHİ : 22/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA/ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 26.maddesi hükmü uyarınca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun ilgili maddelerine kurulmuş olup ... iştiraki olduğunu, sermayesinin tamamının ...ve iştiraklerine ait olduğunu, Müvekkil şirket ile davalı şirketler arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olduğunu, müvekkil şirketin davalı şirketlerden ilaçlama hizmetleri kapsamında hizmet satın aldığını, bu hizmet çerçevesinde davalılara ait işçiye emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ödemesi yapmak mecburiyetinde kaldığını, akdedilen sözleşmelere göre müvekkil şirketin kıdem tazminatı ödeme yükümlüsü olmamasına rağmen ödemeleri yapması nedeniyle bu davanın ikamesinin zorunlu olduğunu, davalıların yüklenici şirket konumunda olduklarından müvekkil şirketin ödediği kıdem tazminatının tamamından sorumlu olduğunu, dava dışı işçilerin çalıştıkları döneme ait ilaçlama çalışmalarında görevlendirilecek personel temini hizmet alımı işi hizmet sözleşmesinin idari ve teknik şartnamelerinde yüklenici işçileri ile idarenin doğrudan ilişkisinin bulunmadığı bu nedenle bu nedenle yüklenicinin iş kolu, sosyal sigorta mevzuatı, diğer kanun ve yönetmeliklerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmekle mükellef olduğunun açıkça belirtildiğini, davalı şirketler ile yapılan arabuluculuk görüşmesinin sonuçsuz kaldığını, müvekkil şirket tarafından ... isimli personel tarafından açılan dava neticesinde 05.01.2022 tarihinde ödenen 31.326,66.-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA/ Davalı ...Şti Ve Davalı ...Şti vekili cevap dilekçesinde özetle, Dava dilekçesinin konu kısmında işçi tarafından açılan bir dava neticesinde kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı ancak içerik kısmında emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı ödendiğinin beyan edildiğini, öncelikle davacıya bu hususun açıklattırılmasının gerektiğini, Davacının müvekkil şirketlerden talep edebileceği, müvekkil şirketlere rücu edebileceği hiçbir hak ve alacağının bulunmadığını, Müvekkil şirketlerin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi kapsamında, davacı şirketin (gerçekte ...) kısa süreli ihale alıcısı olduğunu, bu ve benzeri ihaleler kapsamında ihaleyi kazanan şirketler farklı olsalar da hizmet aynı işçilerce yerine getirildiğini, bu işçilerin, işverenleri sözleşme süresinin bitiminde aynı ihaleyi alamasalar bile ihaleyi alan müteakip firmaların yanında ve gerçek işvereni olan kamu kurumu bünyesinde çalışmaya devam ettiklerini, dolayısıyla davacı gerçekte -kesintisiz olarak- ... (...) işçisi olduğunu, davacının tüm çalışmasını ve mesaisini müvekkil şirkete değil, gerçekte işçisi olduğu ... (...) 'e tahsis ettiğini, tüm emir ve talimatları da ... (...) 'den aldığını, bu durumda da feshe bağlı hak ve alacaklardan da ... (...) tek başına sorumlu olacağını, Müvekkil şirkete husumet yöneltilmesi mümkün olmadığını, Bu durumun iş mevzuatı ve yerleşik Yargıtay içtihatlarıyla da sabit olduğunu, dava dışı işçinin iş akdinin feshi hususunda da müvekkil şirketin hiçbir yetki ve sorumluluğunun bulunmadığını, İş akdinin feshi hususundaki tüm irade, yetki ve sorumluluk, dava dışı işçi ve onun gerçek işvereni olan ... (...) 'e ait olduğunu, bu sebeple de tüm alacak kalemlerinden davacının gerçek işvereni olan kamu kurumu (... (...)) sorumlu olduğunu, işçilik maliyetlerinin nasıl hesaplanacağı, teklif fiyata dahil edilecek ve edilmeyecek kalemler, Kamu İhale Kanunu ve Tebliğlerinde, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde ve ilgili kamu kurumuyla (... (...)) yapılan hizmet alım sözleşmelerinde açık olarak düzenlendiğini, ancak belirtilen yasal düzenlemelerin ve sözleşmelerin hiçbirisinde kıdem tazminatının teklif fiyata dahil edilecek kalemler arasında belirtilmediğini, müvekkil şirketin, ihale mevzuatında, ihale sözleşmesi ve şartnamesinde olmayan; ihale makamı tarafından da ödenmeyen herhangi bir ücreti işçiye ödemesi hukuken ve hakkaniyet açısından mümkün olmadığını, Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 10. maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde teklif fiyata dahil olan giderlerin nelerden ibaret olacağının sayıldığını, Danıştay Kararında da belirtildiği üzere, kıdem tazminatından yalnızca asıl işveren olan idarenin sorumlu olduğunu, İş Kanunu madde 112'de kıdem tazminatının kamu kurumu tarafından ödenmesi gerektiği belirtilmiş, bu husustaki sorumluluğun ilgili kamu kurumunda olduğunun işaret edildiğini, dava dışı ... isimli işçinin, ...Ltd. Şti. bünyesinde 01.02.2012-31.12.2012 tarihleri arasında (10 ay) ve ...Ltd. Şti. bünyesinde de 01.01.2013-31.01.2013 tarihleri arasında da (1 ay) çalıştığını, dava dışı işçinin her bir müvekkil şirket nezdindeki çalışması | yılın altında olduğunu, bu yönüyle dahi müvekkil şirketler açısından kıdem tazminatı şartları oluşmadığını, Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin güncel içtihadın da haklılıklarını ortaya koyduğunu, Dava dışı işçinin, ...Şti. Bünyesinde 01.02.2012-31.12.2012 tarihleri arasında (10 ay) brüt 950,59 TL ücretle; ....Tic, Ltd. Şti. bünyesinde ise 01.01.2013-31.01.2013 tarihleri arasında da (1 ay) brüt 1.034,94 TL ücretle çalıştığını, müvekkil şirketlerin sorumlu olduğu kanaatine varılacak olması halinde, bu sorumluluğun müvekkillerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönem ve o dönemde işçinin aldığı ücret ile sınırlı olması gerektiğini, bu durumun yasal mevzuat ve içtihatlarla da sabit olduğunu, Yargıtay kararlarından da açıkça anlaşıldığı üzere, davacının haklı çıkması halinde, öncelikle her bir davalının sorumlu olduğu dönem ve ücret belirlenecek, akabinde bu rakamın yarısına hükmedileceğini, davacının haksız ve hukuka aykırı davasının, müvekkil şirketler yönünden reddine; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...Şti (...Şti) adına çıkarılan tebligatın usule uygun tebliğ edildiği ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır. DELİLLER VE GEREKÇE/ Dava, rücuen tazminat davasıdır. Dava konusu uyuşmazlığın, işçilik alacaklarından kaynaklanan rücuen tazminat talebine ilişkin kaynaklandığı görülmüştür. Mahkememizin 24/06/2024 tarihli ara kararı ile dosyanın işçilik alacakları konusunda nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdi ile davacının davalılardan talep edebileceği alacak miktarının her bir davalı yönünden ayrı ayrı hesaplanmasının istenilmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ...'dan alınan 08/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle: " Hukuki sonuç ve delillerin takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Davacı ... Şirketi'nin dava dışı işçi ...'a (T.C. ...) hem davacı Kurum hem de davalı alt işverenler nezdinde geçen tüm hizmet süresi için 26.01.2022 tarihinde toplam 72.425,43.-TL ödediği, Alt işverenler ... Ltd. Şti. ...Şti , ...Şirketi (Eski Unvan: ... Ltd. Şti.).,...Şirketi (Eski Unvan: ... Şirketi )'nde 01.03.2010-31.12.2013 tarihleri arası çalışma süresine isabet eden kıdem tazminatı tutarı olarak net 31.326,66.-TL, ... iştiraki ...Tic. A.Ş. ve Davacı ... Şirketi'nde 01.01.2014-31.12.2018 tarihleri arası çalışma süresine isabet eden kıdem tazminatı tutarı olarak net 41.098,77.-TL olmak üzere toplam 72.425,43.-TL net kıdem için eldeki davanın açıldığı, eldeki davaya konu edilen ve tarafımızca 01.03.2010-31.12.2013 dönemi alt işverenlere rücu edilebilecek kıdem tazminatı miktarının 31.326,66-TL Net olarak hesaplandığı, tarafımızca hesaplanan sorumluluk miktarının davalı alt işverenlere rücu edilebileceği yönünde hüküm kurulması halinde; 1.Seçenek: Sayın Mahkemece ihale sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki niteliğindeki ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde sorumluluğun tamamının alt işverenlere ait olduğu kanaatine varılması halinde, dava dışı işçinin 01.03.2010-31.12.2013 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen 31.326,66.-TL, davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süreye isabet eden sorumluluk miktarları aşağıdaki gibi olacaktır (Tablo-5); * ...Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 15.572,00.-TL olduğu, * ... Şti.'nin sorumluluğunun 7.534,84.-TL olduğu, * ...Şirketi'nin (Eski Unvan:... Ltd. Şti.) sorumluluğunun 684,98.-TL olduğu, * ... Şirketi (Eski Unvan: ...Şirketi )'nin sorumluluğunun 7.534,84.-TL olduğu, 2.Seçenek: Sayın Mahkemece eşit oran sorumluluk esasının benimsenmesi halinde, 01.03.2010-31.12.2013 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen 31.326,66.-TL'nin %50'si olan 15.663,33.-TL'nin davalı alt işverenlere rücu edilebilecek olup, alt işverenlerin sorumluluk miktarları aşağıdaki gibi olacaktır (Tablo-6); * ...Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 7.786,00.-TL olduğu, * ...Şti.'nin sorumluluğunun 3.767,42.-TL olduğu, * ...Şirketi'nin (Eski Unvan: ... Ltd. Şti.) sorumluluğunun 342,49.-TL olduğu, * ... Şirketi (Eski Unvan: ... Şirketi)'nin sorumluluğunun 3.767,42.-TL olduğu," şeklinde rapor düzenlendiği görülmüştür. Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede,davacı ile davalı alt işverenler arasında yapılmış olan hizmet alım sözleşmeleri, hizmet işleri genel şartnamesi, idari şartname ve diğer ihale dokümanları ve SGK belgeleri incelenmiş Hizmet alım sözleşmelerinde ... iştirak şirketi ....A.Ş ile ...Ltd. Şti. arasında İKN (İhale Kayıt Numarası) ... ile İlaçlama Çalışmalarında Görevlendirilecek Personel Temini Hizmet Alım İşine ait 01.03.2010-31.03.2010 dönemi sözleşmesinin 24.02.2010 tarihinde imzalandığı, Dava dışı işçi ... TC Kimlik Nolu ...'ın 01.03.2010 tarihinde işe başladığı, bu tarihten sonra dönemler itibariyle tescil edilen SGK işyeri dosyalarından sırasıyla ... Tic. Ltd. Şti.’den 01.03.2010-31.01.2012 döneminde, ...Şti.’de 01.02.2012-31.12.2012 döneminde, ... Şirketi (Eski Unvan: ...Ltd. Şti.)’ den 01.01.2013-31.01.2013 döneminde, ... Şirketi (Eski Unvan: ... Şirketi)’ den 01.02.2013-31.12.2013 döneminde Alt işveren/Aracı olarak bildirim yapıldığı; hizmet alım sözleşmesi olmaksızın Dava dışı işçi ... TC Kimlik Nolu ...'ın ... iştirak şirketi ... A.Ş adına Tescil edilen işyeri işe girişinin yapıldığı,01.01.2014-31.12.2016 döneminde tescil edilen SGK işyeri dosyalarından adına bildirim yapıldığı, 31.12.2016 tarihinde (4a) Sözleşme sona ermeden sigortalının aynı işverene ait diğer iş yerine nakli, Kod:... (Nakil) ile işten çıkışının yapıldığı, 01.01.2017 tarihi itibariyle Davacı ... A.Ş. adına tescilli işyerinden işe girişinin yapıldığı, işyerinden emeklilik dolayısıyla ayrıldığı 10/12/2021 tarihe kadar bildirimlerinin Davacı ... A.Ş. adına Tescil edilen işyeri dosyasından yapıldığı dava dışı işçinin 10/12/2021 tarihli ... kodlu "emeklilik " nedeniyle işten çıkış bildirgesinin SGK’ya verildiği , davacı Kurumca düzenlenen Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama Tablosunda Alt İşveren Kıdemi ve ... Kıdemi şeklinde belirtilerek 2 ayrı Kıdem Tazminatı hesabı yapıldığı, Davalı alt işverenlerde 3 Yıl 9 Ay 22 gün karşılığı toplam 31.566,25-TL (Net: 31.326,66-TL) Kıdem tazminatı hesaplandığı ve davacı Kurumca düzenlenen hizmet belgesinde dava dışı işçinin işe başlama tarihinin 01.03.2010 ve işten ayrılış tarihinin 31.12.2013 olarak kayıtlı olduğu, ayrıca ... A.Ş.’de 4 Yıl 11 Ay 30 gün çalışması karşılığı toplam 41.413,09-TL (Net: 41.098,78-TL) Kıdem tazminatı hesaplandığı ve davacı Kurumca düzenlenen hizmet belgesinde dava dışı işçinin işe başlama tarihinin 01.01.2014 ve işten ayrılış tarihinin 10/12/2021 olarak kayıtlı olduğu; davacı idarece düzenlenen kıdem tazminatı hesabına ilişkin tabloya göre; dava dışı işçi ...'ın 26/01/2022 tarihinde toplam 72.425,44-TL ödendiğine dair banka dekontu görülmüştür. Dava konusu olayda davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise İş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir. İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. Dava dışı ...'a ödenen kıdem tazminatının işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak davalılar işverene karşı sorumlu olup dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olacağından alınan bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğundan 1. Seçenekte yer alan ve yukarıda açıklanan gerekçe ile davalıların dava dışı işçinin 01.03.2010-31.12.2013 dönemine isabet eden kıdem olarak tazminatı tutarı olarak dava konusu edilen31.326,66-TL, davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süreye isabet eden sorumluluk miktarları yönünden ...Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 15.572,00-TL olduğu, ...Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 7.534,84-TL olduğu, ...Şirketi'nin (Eski Unvan: ... Tic. Ltd. Şti.) sorumluluğunun 684,98-TL olduğu,... Şirkketi (Eski Unvan: ...Şirketi )'nin sorumluluğunun 7.534,84-TL olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulü ile 31.326,66-TL kıdem tazminatının, 15.572,00 TL kısmının ... Ltd. Şti’den; 7.534,84-TL kısmının... Şti’den,; 684,98-TL kısmının ...Şti’den; 7.534,84-TL kısmının ... Tİc. Ltd Şti’den dava tarihi olan 02/10/2023 itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir. Dava dilekçesinde her ne kadar ödeme tarihinden itibaren faiz talep edilmiş ise de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Ancak davalılara iş bu rücu davasına konu edilen alacak hakkında borçlu davalılara temerrüde düşmesi için ihtarat yapılmadığı; dava tarihinden önce davalılar temerrüde düşürülmediğinden dava tarihinden itibaren yasal faiz yürütülerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile 31.326,66-TL kıdem tazminatının, 15.572,00-TL kısmının ... Ltd. Şti'den 7.534,84-TL kısmının ...Ltd. Şti'den 684,98-TL kısmının.... Ltd. Şti'den 7.534,84-TL kısmının ... Ltd. Şti'den dava tarihi olan 02/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 2-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 2.139,92-TL harçtan davacı tarafça yatırılan 534,99-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 1.604,93-TL harcın (davalı ... Ltd. Şti. 797,78-TL harçtan; davalı ...Şti. 386,02 TL harçtan; davalı ... Ltd. Şti. 35,10 TL harçtan, davalı ...Şirketi 386,03-TL harçtan sorumlu olmak üzere) davalılardan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3-Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00-TL (davalı ... Ltd. Şti. 14.912,53- TL vekalet ücretinden, davalı ... Şti. 7.215,75- TL vekalet ücretinden, davalı ...Ltd. Şti. 655,98-TL vekalet ücretinden, davalı ...Şirketi 7.215,75-TL vekalet ücretinden sorumlu olmak üzere) vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan toplam 5.228,00-TL yargılama giderinin (davalı... Şti. 2.599,00-TL yargılama giderinden, davalı ...Şti. 1.257,46-TL yargılama giderinden, davalı ...Ltd. Şti. 114,31-TL yargılama giderinden, davalı ... Şirketi 1.257,00-TL yargılama giderinden sorumlu olmak üzere) davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan (davalı ... Ltd. Şti. 1.670,20-TL , davalı ... Şti. 808,16- TL, davalı ... Şti. 73,50 TL , davalı ... Şirketi 808,15-TL sorumlu olmak üzere) alınarak hazineye gelir kaydına, tahsilat ve gereği için Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 6-Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine, Dair davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 22/01/2025

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır