İlk Derece Mahkemesi 2023/596 E. 2025/32 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/596 Esas - 2025/32

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA" ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2023/596 KARAR NO : 2025/32

DAVA : FSEK' e dayalı Telif Tazminatı DAVA TARİHİ : 27/12/2023 KARAR TARİHİ : 03/02/2025 Yazıldığı Tarih : 25/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan FSEK'e dayalı Telif Tazminatı davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Müvekkil şirketin mühendislik üzerine bilgisayar programları üreten ve lisans yoluyla bunların kullanımını üçüncü kişilere satımı alanında tanınmış bir şirket olduğunu, müvekkil şirketin "..." isimli bilgisayar yazılımının FSEK uyarınca eser sahibi hakkının kendisinde olduğunu, söz konusu bilgisayar programının sahibine eser üzerinde maddi ve manevi haklar sağladığını, davalı tarafından lisanssız bir şekilde "..." programını ve ürünlerinin kullandığı ihbarı sonrasında ... D. İş dosyası ile yapılan tespit sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda da tespit edildiğini, bu nedenle davalı aleyhine FSEK'in 68. Maddesi uyarınca, davaya konu bilgisayar programının satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek bedelin 3 katı tutarında tazminat talep ettiklerini, müvekkil şirketin mali hakları ihlal edildiğinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL 'nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 18/12/2024 tarihli dilekçesi ile talebini arttırarak 53.091,15TL+KDV oranına çıkarmıştır. SAVUNMA: Davalı vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: "Husumet İtirazı: Davaya konu olayda ... isimli işyeri müvekkile ait değildir. Bununla ilgili olarak ilgili yerlere müzekkere yazıldığında işyerinin müvekkil üzerine kayıtlı olmadığı çok rahat görülecektir. Müvekkil, ilgili işyerine siyasetle uğraştığı için yalnızca misafirlerini ağırlamak için kullanmaktadır. İşyeri ile herhangi bir ilgisi bulunmamaktadır. Yine davacını belirttiği tespit gününde müvekkil, misafirleri ile otururken tespite gelinmiş olup hemen işyerinin sahibi abisine haber vermiştir. Abisi de emniyette vermiş olduğu ifade de ilgili işyerinin kendisinin olduğunu, müvekkilin misafirlerini ağırlamak için kullandığını beyan etmiştir. İfade tutanaklarını sayın mahkemenize daha sonra sunacağız. Esasa ilişkin beyanlarımızı sunmadan evvel huzurdaki davanın müvekkil şirket yönünden HUSUMET YOKLUĞU nedeniyle reddini talep ediyoruz. Zamanaşımı İtirazı: Sayın mahkemenizin resen göz önünde bulunduracağı üzere dava süresinde açılmamıştır ve zaman aşımı itirazımız bulunmaktadır. Davanın zamanaşımına uğramış olması sebebi ile de reddini talep ediyoruz. Esas Hakkındaki İtirazlarımız: İşyerinde inceleme yapılan bilgisayarlar müvekkile ait değildir. İşyerinin bulunduğu ilçe küçük bir ilçe olup dışarıdan gelen mühendisler vs. tespit yapılan işyerine çokça gelmektedirler. Dolayısı ile ilgili bilgisayarlar da dışarıdan gelen kişilerden birine ait bulunmaktadır. Öte yandan müvekkilin bilgisayarında davacı firmaya ait yazılım çıksa dahi müvekkiller bu bilgisayarları ikinci el olarak ...’dan almışlardır. Müvekkiller, şifre kırmak vs. herhangi bir yasa dışı eylemle kesinlikle davacı firmaya ait yazılımı bilgisayarlara yüklememişlerdir. İnternet üzerinden ... isimli programın indirileceği birçok site mevcut olup, davacının söz konusu sitelere yeterli müdahalede bulunmayıp, sitelerden indirilmesine bir nevi göz yumup, daha sonra şahıslara dava açma yoluna gitmekte ve bu durumu kötü niyetli olarak kullanmaktadır. " davanın reddini talep etmiştir. MUHAKEME:HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun " 2/1 maddesinde bilgisayar programlarının ilim edebiyat türünde "Eser" olduğu belirtildiği, eser sahibinin FSEK 14-17.nci maddelerde MANEVİ HAKLARI ( Umuma arz -Adın belirtilmesi Eserde değişiklik yapılmasını menetmek yetkileri - zilyed ve malike karşı hakları (bazı hallerde asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme, eserin bozulmasını-,yok olmasını engelleme, eser tek ve özgün ise kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilme hakkı) ). 21-25.nci maddede ve 45.nci maddede ise MALİ HAKLARI (İşleme - Çoğaltma - Yayma - Temsil - Umuma İletim Hakkı ve Pay Alma Hakkı.) sayılmıştır. (çoğaltma hakkı) Madde 22 "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Eserlerin aslından ikinci bir kopyasının çıkarılması ya da eserin işaret, ses ve görüntü nakil ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan her türlü araca kayıt edilmesi, her türlü ses ve müzik kayıtları ile mimarlık eserlerine ait plan, proje ve krokilerin uygulanması da çoğaltma sayılır. Aynı kural, kabartma ve delikli kalıplar hakkında da geçerlidir. Çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsar." 52.nci madde de "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." hükmü ile Madde 68/1 " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan,çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." hükmü yer almaktadır. DELİLLER ve DEĞERLENDİRME: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... D.iş tespit dosyasına bağlı davalı tarafa ait olduğu belirtilen iş yerinde yapılan delil tespitine bağlı davacının ... adlı yazılım (bilgisayar programı) dan kaynaklı FSEK e bağlı hakkının davalı tarafça ihlal edilip edilmediği buna bağlı telif tazminatının yerinde ve doğru olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır. Davalının Husumet ve zaman aşımı itirazları reddedilmiştir. Dosyaya yansıtılan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporuna göre ... adlı bilgisayar proğramının davacı taraf ait olduğu tespit edilmiştir. ... D. İş dosyası ile yapılan delil tespitinde ; Mahkeme hakimi tarafından yazılım mühendisi bilirkişinin ve davacı vekilinin de yer aldığı heyetle birlikte 06/10/2023 tarihinde ... adlı açık olan işyerine gelindiğinde işyeri sahibi olduğunu beyan eden davalı huzurunda yapılan tespit işleminde 2 adet dizüstü bilgisayara (... ve ... markalı)rastlandığı, bunlardan ... markalı olanın çalıştığı ,diğerinin çalışmadığı, ... markalı bilgisayar incelendiği tespit edilmiştir. Tespit işleminden sonra tespite katılan bilirkişi tarafından sunulan 09/10/2023 tarihli raporda özetle " davacının belirttiği ... adlı programın ... markalı bilgisayarda yüklü ve çalışır vaziyette olduğu, programa ait 21 modülün /eklentinin yüklü olduğu, programa ait ekran görüntülerin rapora yansıtıldığı, tespit konusu yazılıma ait lisans belgesi ve fatura sunulmadığı " ifade edilmiştir. Mahkememizce ön inceleme duruşması yapıldıktan sonra tahkikata geçilerek uzman bilirkişi heyetinden alınan 12/08/2024 tarihli raporda ÖZETLE:"dava konusu ... yazılımının işyerindeki bilgisayara yükleme tarihinin 23/02/2019 olduğu; Tazminat hesabının bu tarihe göre tespiti gerektiği; 1. Davaya konu ... adlı bilgisayar programlarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ ilim ve edebiyat eseri ” niteliğinde olduğu, 2. Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3. ... Laptop Dizüstü Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin modüllerinin (D. İş. Dosyasında açıkça belirtilmediğinden ekranlardan heyetimizce okunarak anlaşıldığı kadarı ile ) kurulu olduğu olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4. Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 5. Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eski sürüm olması ve eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiği, 6. Basit bir araştırma ile davacının 2019 senesi liste fiyatlarına ve uygulanan iskonto oranlarına ulaşılamadığından hesaplamaların yapılabilmesi için dosyaya 2019 yılını kapsar şekilde ... raporunu sunması veya sayın mahkemenin heyetimizin mali müşavir bilirkişisine davacının mali defterlerini inceleme yetkisi vermesi gerektiği," şeklinde ifade edilmiştir. Bu kez mali müşavire mahkemece davacı kayıtları üzerinde inceleme yetkisi verilerek yapılan inceleme sonunda aynı bilirkişi heyetinin sunduğu 10/12/2024 tarihli ek raporda " 1. Davaya konu ... adlı bilgisayar programlarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ ilim ve edebiyat eseri ” niteliğinde olduğu, 2. Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3. ... da yüklü ve çalışır tespit edilen ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin modüllerinin (D. İş. Dosyasında açıkça belirtilmediğinden ekranlardan heyetimizce okunarak anlaşıldığı kadarı ile ) kurulu olduğu olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4. Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 5. Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eski sürüm olması ve eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiği, 6- Rayiç bedelin %30 oranında eski sürüm indirimi ile 17.697,05 + KDV olacağı ve FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat bedelinin 53.091,15 TL + KDV olacağı, " şeklinde ifade edilmiştir. Davalı vekilinin aynı heyetten ek rapor alınması talebi HMK 30.ncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor ve ek rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek yargılama gereksiz uzamasın diye bu talep reddedilmiştir. GEREKÇE: Davacı taraf iddiası, davalı savunması , sunulan deliller, delil tespitine dair ... D. İş dosyası içeriği ,sunulan rapor , tahkikat aşamasında alınan bilirkişi raporu ile ek raporu ve dosya bütünü ile birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; Davacı tarafın ... isimli bilgisayar programı üzerinde eser sahibi olarak mali hak sahibi olduğu sunulan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporlarıyla anlaşıldığı; Davalı tarafın bizzat hazır olduğu ( ve kendisine ait işyeri olduğunu beyan ederek) Mahkeme hakimi tarafından yazılım mühendisinin de bilirkişi olarak yer aldığı şekilde 06/10/2023 tarihinde yapılan delil tespit işleminde işyerinde çalışır şekilde ... markalı dizüstü bilgisayarda yapılan inceleme sonunda tespite katılan bilirkişi tarafından sunulan 09/10/2023 tarihli raporda özetle " davacının belirttiği ... adlı programın ... markalı bilgisayarda yüklü ve çalışır vaziyette olduğu, programa ait 21 modülün /eklentinin yüklü olduğu, programa ait ekran görüntülerin rapora yansıtıldığı, tespit konusu yazılıma ait lisans belgesi ve fatura sunulmadığı " ... D. İş dosyası ile tespit edilmiştir. Tahkikat aşamasına alınan 12/08/2024 tarihli raporda "dava konusu ... yazılımının işyerindeki bilgisayara yükleme tarihinin 23/02/2019 olduğu; 1. Davaya konu ... adlı bilgisayar programlarının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ ilim ve edebiyat eseri ” niteliğinde olduğu, 2. Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3. ... Laptop Dizüstü Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... 5 sürümüne ek olarak... modüllerinin modüllerinin (D. İş. Dosyasında açıkça belirtilmediğinden ekranlardan heyetimizce okunarak anlaşıldığı kadarı ile ) kurulu olduğu olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, 4. Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 5. Hesaplanacak rayiç bedel hesabından %30 oranında daha ürünün eski sürüm olması ve eksik özellikleri nedeniyle indirim yapılması gerektiği," şeklinde ; tespit ve değerlendirmeye mahkememizce de iştirak edilmiştir. Buna göre ; ... adlı bilgisayar programının 5846 sayılı FSEK kapsamında " ilim ve edebiyat eseri" niteliği bulunduğu; Bu eserin üzerinde davacının mali hak sahibi olduğu, davalı işyerindeki çalışır şekilde ... markalı dizüstü bilgisayarda ... versiyonu yazılımlarının kurulu ve yüklü bulunduğu, yükleme işlemininde de 23/02/2019 olduğu bilirkişi raporu ile sabit olduğundan davalı savunmasına ise tespit bizzat hakim huzurunda yapıldığından itibar edilmemiştir. 5846 sayılı FSEK 22.nci maddede eser sahibinin mali haklarından olan çoğaltma hakkı düzenlenmiş olup bir eserin herhangi bir şekilde çoğaltılması hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Anılan maddenin son fıkrası kapsamında çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsadığı ifade edildiği üzere ; davalının fiilen keşif esnasında hazır bulunduğu ( ve kendisine ait işyeri olduğunu beyan ederek) işyerinde ... markalı dizüstü bilgisayarda...versiyonu yazılımlarının kurulu ve yüklü bulunduğu tespiti yapıldığı yukarıda izah edildiğinden davacı tarafla FSEK 52.nci madde kapsamında herhangi bir sözleşme yapılmadan veya davacının yazılı izni olmadan gerçekleşen eylemde çoğaltma hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. Bu açıdan 5846 sayılı FSEK 68.maddesi uyarınca mali hakkı ihlal edilen eser sahibi veya eser sahibinden bu hakkı devir alanlar, “… sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir ” hükmü uyarınca varsayımsal sözleşme bedeli veya raiç bedel hesabı üzerinden ; Benimsenen bilirkişi heyetinin 10/12/2024 tarihli ek raporunda " Rayiç bedelin %30 oranında eski sürüm indirimi ile 17.697,05 + KDV olacağı ve FSEK 68. Maddeye göre 3 katına kadar tazminat bedelinin 53.091,15 TL + KDV olacağı, " şeklinde tespit ve değerlendirmeye iştirak edilmiş, neticeden bedel artımı da gözetilerek dava kabul edilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın KABULÜNE, 2-Bedel artırım yoluyla talep edilen 53.091,15 TL artı KDV olarak tespit edilen telif tazminatının 23/02/2019 tarihinden işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.626,65 TL karar harcından peşin alınan 269,85 TL'nin ve 750,00 TL tamamlama harcının düşümü ile bakiye 2.606,80 TL'nin davalıdan tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına, 4-AAÜT uyarınca 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5-Davacının yaptığı; 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 256,00 TL tebligat ücreti, 1.019,85 TL ilk harç masrafı olmak üzere toplam 8.275,85 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı. 03/02/2025

Katip ... E-imza

Hakim ... E-imza