İlk Derece Mahkemesi ·

İlk Derece Mahkemesi 2023/119 E. 2024/606 K.

Mahkeme
İlk Derece Mahkemesi
Esas No
2023/119
Karar No
2024/606
Karar Tarihi

T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/119 KARAR NO : 2024/606

DAVA : Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 02/08/2023 KARAR TARİHİ : 31/12/2024 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA: Davacı vekili dava dilekçesiyle; müvekkilinin 2006-2011 yılları arasında ...’nde ... bölümünde anadal olarak yıllarda ... bölümünde de yan dal olarak eğitimini tamamladığını, 2009-2010 eğitim öğretim yılının ... sonrası ... dersinin güz dönemi vize ödevi olarak ... üzerinde “...” adlı bir çalışma hazırlandığını, bu çalışma döneminin en başarılı ödevi seçilmiş olduğunu, bu makalenin ... kodlu 1950 sonrası ... Yapılan Çalışmaların Elektronik Ortamda Arşivlenmesi projesi kapsamında alınmış ve üç yıl boyunca ... Bölümü internet sitesinde dışarıdan erişime açık yayınlandığını, müvekkilinin .....’ndeki çalışmalarına ek olarak bu makaleyi tekrar çalışmak istediğinde intihali öğrendiğini, davalının bu makaleyi internet ortamından belirlenemeyen bir tarihte kopyalandığını ve 2016 yılında neredeyse birebir olarak atıf yapılmadan eser sahibiymiş gibi kendi adıyla yayınladığını, davalının yayınladığı eserde giriş bölümünün hemen arkasından başlayan edebi yorumlamaların müvekkilinin aynısı olduğunu, kelime seçimlerinin dahi farklılaşmadığını, noktalama işaretlerinin bile aynı şekilde kullanılarak birebir kopyalama yapıldığını, müvekkilinin makaleyi 2009 yılında hazırladığını ve son halini vererek bölümdeki akademisyenlere ödev olarak eşlim ettiğini, davalı tarafından müvekkilinin eserinden esinlenilmediğini, kopyalandığını, %90 aynılık söz konusu olduğunu, intihal testlerinde %92 ila %99 oranında benzerlik gösterdiğini,bazı yazım hatalarının bile düzeltilmeden kopyalanarak kullanıldığını, müvekkilinin mali haklarının ihlal edildiğini, 2022 yılında eylemi öğrendiğini ve ...’e başvurduğunu, yine üniversiteye intihal müracaatında bulunulduğunu, eylemin zımnen kabul edildiğini, hangi makalenin daha önce yayınlandığının tespit edilemediğini, ancak benzerliğin tespit edildiğini, ...’in ...’ne hitaben yazdığı 08/12/2022 tarihli yazısında makalenin 2009 yılında yazıldığını bildirdiğini, zaten ödevi teslim alan kişi olduğunu beyanla müvekkilinin eser sahipliğinin tespiti ile FSEK 68. Madde kapsamında 3 kat olarak şimdilik 10.000 TL maddi tazminat ve 200.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesi ve sair beyanlarda özetle; davanın yetkisiz ve görevsi mahkemede açıldığını, müvekkilinin son derece başarılı, liyakat sahibi ve çalışkan bir öğretim üyesi olduğunu, davacı tarafın, dava dışı birtakım kişilerle birlikte organize olmuş ve müvekkilinin önce çalıştığı kurum olan ...' ne şikayet etmiş fakat buradan istediği neticeyi alamayınca işbu mesnetsiz davayı açmış olduğunu, davacı tarafça davasına esas teşkil eden 'makale'nin bilimsel ve akademik olarak geçerli bir makale olmadığını, sadece ödev olduğunu, ayrıca bu ödevin, davacı tarafça, internetteki bir ödev sitesine yüklenmiş ve bu sitede günümüze kadar güncellenmiş olduğunu, davacının ödevi ... gibi platformlarda da yer almamış olduğunu, dolayısıyla ortada FSEK anlamında eser olarak nitelendirilecek makale veya bilimsel bir çalışma söz konusu olmadığını, ...' nden ...' in yaptırmış olduğu ödev ile müvekkilimin makalesi arasındaki benzerliğin sadece yüzde 15 olduğunu, çünkü ödevde davacı tarafın genel kaynakça belirtmiş ve ''...'' ya da ''...'' yöntemlerinden herhangi birisini kullanmadığı için metin içi kaynak vermemiş olduğunu, bu durumda zaten kişinin ödevinin orijinalliği ve yayımlanmışlığı bulunmadığını, davacı tarafın, ödev sitesinde yer alan bilgi ile müvekkilinin yazmış olduğu makaleyi taramış ve yüzde doksan dokuz benzerliğe ulaşmış olduğunu,halihazırda makalenin internet ortamında olduğu için benzerlik oranı makalenin yayımlandığı derginin sayfasındaki benzerlik olduğunu, yani davacı tarafın müvekkilinin yazdığı makaleyi yine müvekkilinin makalesinin yayımlanmış haliyle kıyaslamakta olduğunu, davacının müvekkilinin sözde intihal yaptığını iddia ettiği ödev ile sitede yer alan ödevin de farklı olduğunu, akademik dergilerin yayım kılavuzunda çalışmaların yayımlanmadan önce başka yerlerde paylaşılmama durumu söz konusu olduğunu, 2016 tarihinde dergide yayımlanan makalede böyle bir ödev sitesi ile benzerliği çıkmamış olduğunu, ek olarak davacının ... ' na gönderdiği ödev ile internet sitesindeki ödevin farklılığı mevcut olmakla birlikte akademik kaynak gösteriminden yoksun olduğunu, ayrıca ''...'' yöntemiyle yazılan müvekkilinin çalışmasında alınan atıflar gösterilmiş kendisinin iddia ettiği ödevin aslında sadece genel kaynakça verilmiş olduğunu, çalışmanın, kurgu eser üzerinden olduğu için birebir kurgu eserinden alıntılar mevcut olduğunu, bu alıntıların kaynakçada yer almakta olduğunu, gönderdiği belgeler incelendiğinde söz konusu ödevin ...' nin arşivindeki bilgisi değil şahsi bilgisayarındaki verilerin yer almış olduğunu, ...’nın ise belirttiği dilekçesinde ödevin olduğunu yalnız içeriği hakkında bilgi vermemiş olduğunu ayrıca ''kendisinin mahkemeye sunacağı'' ifadesindeki bilgilerin güvenilirliği de şahsi bilgisayarından alınan verilerle şüpheli olduğunu, davacının bahsettiği ödevin basılı halinin de orijinalliğinin şaibeli olduğunu, davacı tarafın, müvekkilinin kadroya hak kazandığı gün itibariyle kendisine itibar suikasti düzenlenmek istendiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. YARGILAMA: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; dava konusu eserin eser sahibinin davacı olduğunun tespitine, davalı adına yayınlanmış olan eserin davacıya iadesine ve yayınlandığı her türlü mecradan ivedilikle kaldırılmasına, İntihal sebebiyle uğranılan maddi zararın fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak koşuluyla, elde edilen kazancın üç katına kadar şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının intihal sebebiyle akademik kariyerinde ve kişiliğinde meydana gelen manevi zarar için şimdilik 200.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesi talebine ilişkin olduğu noktalarında toplandığı anlaşılmıştır. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir. Bilirkişi HEYETİ tarafından düzenlenen RAPORDA özetle: 1-Davacıya ait çalışmanın FSEK 6. Madde kapsamında işleme eseri olduğu, 2-Davacının dava konusu eser üzerinde eser sahipliği ve mali ve manevi hak sahibi olduğu, 3-Davacı tarafça ayrıntılı bir karşılaştırma tablosu sunulmadığından, sondajlama inceleme ile davalı kullanımına konu kısımlar yönünden FSEK 35. Maddeye aykırılık teşkil etmekle, davacıların FSEK 14, 15, 16. maddede düzenlenen manevi haklarının ve FSEK 22, 25. Maddede düzenlenen mali haklarının ihlali niteliğinde olduğunu, 4-Davacı maddi tazminat talebinin hesaplanabilmesi için, davalının çoğaltım sayısı, mecrası, bunların tarihi, varsa satış adedi ve fiyatı, satış fiyatı, gibi somut veriler ile varsa emsal sözleşme örneklerine ihtiyaç duyulduğu, 5-Heyetçe sondajlama yöntemi ile dava konusu eserler karşılaştırılmışsa da; intihal oranının net olarak tespit edilebilmesi için davacının intihal iddialarını sayfa numaraları/konu başlıkları belirtmek suretiyle somutlaştırması gerektiği, Söz konusu eksik hususların giderilmesi ile net intihal oranı tespit edileceği ve Yargıtay denetimine elverişli şekilde tazminat hesabı yapılabileceği, 6-Davacının manevi tazminat talebi miktarı ile takdirin mahkemeye ait olduğu, takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir. Bilirkişi HEYETİ tarafından düzenlenen EK RAPORDA özetle: Kök rapordaki değerlendirmeler korunmakla; eylemin davacının mali ve manevi hakların ihlal ettiği, davacının FSEK 68. Madde gereği 3 kat olarak 2.250,00 TL telif tazminatı talebinde bulunabileceği, davacının manevi tazminat talebi miktarı ile takdirin sayın mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir. Bilirkişi raporunun ve ek raporun her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri dikkate alınarak düzenlendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporun ve ek raporun usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır. GEREKÇE: Bilindiği gibi 5846 sayılı FSEK’nun 1/B maddesinin ‘a’ bendinde eser, “sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade eder. Buna göre bir fikri ürünün eser sayılabilmesi için iki koşulu birlikte gerçekleştirmesi gereklidir. İlk olarak fikri ürünün sahibinin hususiyetini taşıması, bir başka deyişle kendinden önce ortaya konmuş benzerlerine göre özgün bir niteliğe sahip olması gerekir. İkinci olarak bu fikri ürünün FSEK’nun ikinci ve devamı maddelerinde belirlenen eser kategorilerinden birine dahil edilebilmesi aranmalıdır. Yasada fikir ve sanat eserlerinin çeşitleri ikinci maddede düzenlenen ilim ve edebiyat eserleri, üçüncü maddede yer verilen musiki eserleri, dördüncü maddede tanımlanan güzel sanat eserleri, beşinci maddede düzenleme bulan sinema eserleri ve son olarak altıncı maddedeki işleme ve derlemeler olarak sayma yöntemiyle belirlenmiş bulunmaktadır. Şu halde somut olayda öncelikle ihlale konu davacı ürününün sahibinin hususiyetini taşıyan ve eser kategorilerinden en az birine giren bir eser olup, olmadığı saptanmalıdır. Yasa eser sahibini bir eseri meydana getiren kişi olarak belirlemiştir. (FSEK md. 8/1) Yasanın 9. maddesinde eser sahiplerinin birden fazla oluşu hallerine yer verilmiştir. Buna göre birden fazla kimsenin birlikte vücuda getirdiği eserin kısımlara ayrılması mümkünse, bunlardan her biri meydana getirdiği bölümün sahibi sayılır. Ancak birden fazla kimsenin iştirakiyle vücuda getirilen eser ayrılmaz bir bütün teşkil ediyorsa, bu takdirde eserin sahibi onu meydana getirenlerin oluşturduğu birliktir. (FSEK md. 10/1) Bu ikinci hale yasa eser sahipleri arasındaki birlik adını vermiştir. Yine eser sahipliği yönünden belirlenen karineler yasanın 11 ve 12. maddelerinde yer almaktadır. Buna göre FSEK 11 uyarınca yayınlanmış eser nüshalarında veya güzel sanat eserlerinin aslında eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse aksi kanıtlanıncaya kadar bu eserin sahibi sayılır. Yayımlanmış olan bir eserin sahibi, eser nüshalarında veya aslında mutat olduğu şekilde belirtilmemiş ise bu takdirde eseri yayımlayan, o da belli değilse çoğaltan eser sahibine ait hak ve yetkileri kendi adına kullanabilir. Eser sahibinin kullanabileceği mali haklar, FSEK 21 ve devamında düzenlenmiştir. Buna göre, mali haklar, FSEK’nun, 21. maddesindeki işleme hakkı, 22. maddesinde düzenlemesini bulan eserin aslı veya kopyalarının herhangi bir şekil veya yöntemle tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli çoğaltma hakkı; 23. maddede belirlenen eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını kiralama, ödünç verme, satışa çıkarma veya diğer yollarla yayma hakkı; 24. maddede doğrudan veya dolaylı olarak bir eserden ses veya resim nakline yarayan aletlerle umumi mahallerde okumak, çalmak, oynatmak, göstermek gibi temsil suretiyle faydalanma hakkı; 25. maddedeki işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı olarak belirlenmiş bulunmaktadır. FSEK'nun 48.maddesi uyarınca mali haklar süre, yer ve içerik itibariyle sınırlı veya sınırsız; karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devredilebilir. Mali hakların sadece kullanma yetkisi de bir başkasına bırakılabilir. Manevi haklar ise Yasa'nın 14-17.maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, eser sahibi, eserinin umuma arz ve yayımlanma zamanı ve tarzını belirleme (FSEK md.14); adın belirtilmesi (FSEK md 15); eserde değişiklik yapılmasını men (FSEK md. 16) ve bir kısım eserler yönünden geçerli bulunan zilyed ve malike karşı ileri sürülebilecek eserin aslına ulaşma haklarına sahiptir. Manevi haklar mali hakların aksine, bir başkasına devredilemez ve vazgeçilemez haklardır. Ancak bu hakların kullanılması yetkisi bir başkasına bırakılabilir. Tüm dosya kapsamına göre hükme esas alının bilirkişi raporlarında da tekrar edildiği üzere; Davacı tarafça dava dilekçesi ekinde sunulan “...” isimli çalışma incelendiğinde çalışmanın kapak sayfasında Aralık 2009 ibaresi olduğu ve Ödevi Hazırlayanın ... ibaresi olduğu, ödevde ... isimli edebiyatçının ... adlı eseri üzerinde bir incelemeye dayanan ve eserdeki kaçış teması ve yol imgesi üzerine bir çalışma olduğu , bahsedilen bu konular üzerindeki fikirleri daha geniş ve etraflıca yeni bir kalıba dökmekle ve asıl eserdeki fikir ve ifadeleri yorumlayarak daha geniş ve teferruatlı olarak açıklamakla FSEK 6/9. Maddede düzenlenen Başkasına ait bir eserin izah veya şerhi yahut kısaltılması niteliğinde işleme eser olduğu; sunulan kayıtlar ve FSEK 11/1. maddesi uyarınca, yayımlanmış eser nüshalarında veya bir güzel sanat eserinin aslında, o eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine taninmiş müstear adını kullanan kimse, aksi sabit oluncaya kadar o eserin sahibi sayılır.'' hükmü gereği davacının eser sahibi olduğu; davacı tarafça ayrıntılı bir karşılaştırma tablosu sunulmadığından, sondajlama inceleme ile örnek mahiyette gösterilen ve alıntıya konu olduğu tespiti yapılan kısımların davacının eserindeki kısımlar ile esasa etkili olmayan bazı kelime veya fiil çekimleri hariç olmak üzere aynı olduğu, bir kısım paragraflarda ise her iki eserde de yazar ...’nun eserinden alıntı yapıldığı ve bu eserin kaynak gösterildiği; davalı eserinde Tematik Düzlemler Başlıklı Kısım altında sunulan tablo ve ... İmgeleri Kısmının davacı eserinde bulunmadığı; bu durumda davalı kullanımına konu kısımlar yönünden FSEK 35. Maddeye aykırılık teşkil ettiği, davacının FSEK 14,15,16. maddede düzenlenen manevi haklarının ve FSEK 22, 25. Maddede düzenlenen mali haklarının ihlali niteliğinde olduğu; dosya kapsamında maddi tazminat hesabı yönünden hesabın baz alınacağı bir sözleşme veya emsal alınabilecek bir kayıt veya örnek sunulmadığı; yine davalı taraf ismiyle yayınlanan makalenin görüntüleme sayısı gibi hususlar da mevcut olmadığı, davalı makalesinin yayınladığı dergiye ... linki ile ulaşıldığı davaya konu makalenin Yıl 2 Sayı 3 de ... linki ile ulaşıldığı; dosya kapsamında ilgili makalenin yayınlandığı başka bir mecra da tespit edilemediğinden telif bedelinin hesaplanmasına yönelik çoğaltım ve fiyatlama yayıncı bilirkişince belirlenen sektör dinamikleri gözetilerek rayiç olarak hesaplanmış, davalının, dosya ekindeki süreli yayın PDF sinde makalesinin abstract (kısa özet) hariç 10 sayfa olduğu; günümüzde benzer bir yayının bir sayfasının yaklaşık 1 TL olduğu, ortalama % 10 telif oranı ile yine günümüz şartlarında 1000 adet baskı yapacağının öngörüldüğü, bu durumda 1X 10X 1000= 10.000TL % 10 telifi 1000 TL ilgili alıntı kısımlarının eserin tamamına oranının %75 ortalamasında olduğu değerlendirildiği ve 1000 %75 = 750,00 TL davacının alacağının, FSEK 68. Madde ye göre de 750 x3=2.250,00 TL olabileceği kabul edilmiştir. Haksız fiilin varlığı karşısında intihal sebebiyle akademik kariyerinde ve kişiliğinde meydana gelen manevi zarar için manevi tazminata hükmedilmesi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle; “...” isimli eserin eser sahibinin davacı olduğunun tespitine, İntihal sebebiyle uğranılan maddi zararın FSEK 68 uyarınca 3 katı olarak 2.250 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, intihal sebebiyle akademik kariyerinde ve kişiliğinde meydana gelen manevi zarar için şimdilik 10.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere: 1- “...” isimli eserin eser sahibinin davacı olduğunun tespitine, İntihal sebebiyle uğranılan maddi zararın FSEK 68 uyarınca 3 katı olarak 2.250 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, İntihal sebebiyle akademik kariyerinde ve kişiliğinde meydana gelen manevi zarar için 10.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin taleplerin reddine, 2-Harçlar Yasasına göre hesaplanan 836,80-TL nispi karar harcının peşin alınan 3.586,28-TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.749,48‬-TL'nin kararın kesinleşmesini müteakip istem halinde davacıya iadesine, 3-Maddi tazminat talebinin kabulü nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 2.250,00-TL nispi ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Manevi tazminat talebinin kısmen kabulü nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 10.000,00-TL nispi ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Manevi tazminat talebinin kısmen reddi nedeniyle, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 10.000,00-TL nispi ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü gösterilen 18.001,53‬-TL yargılama giderinin takdiren 1.800,00-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davalı tarafından yargılama gideri sarf edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 8-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333), Dair verilen karar, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup, usulen anlatıldı. 31/12/2024

Katip ... Hakim ... e-imzalıdır e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ İLK MASRAF : 3.894,53-TL GİDER AVANSI :14.107,00-TL TOPLAM :18.001,53‬-TL

Atıf: İlk Derece Mahkemesi, E. 2023/119, K. 2024/606, T. 31.12.2024, www.arakarar.com/karar/ilk-derece-karar-2023-119-e-2024-606-k-19c794b027de