İlk Derece Mahkemesi 2022/266 E. 2023/445 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO :2022/266 Esas KARAR NO :2023/445

DAVA :İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ :15/06/2022 KARAR TARİHİ :02/11/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil şirket sigortalısına (... Ltd. Şti ve...) ait kağıt rulo emtiaların 11.11.2020 tarihli ve... ve ... nolu konişmentolar tahtında Çin'den Türkiye'ye taşınmak üzere... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, konteynerlerin nihai alıcısına ulaşmasından sonra tahliye sırasında yapılan kontrollerde konteyner taban kısmında kırıkların ve ıslaklığın olduğu ve hasar meydana geldiğini, gümüş nitrat testi sonrasında ıslaklığın deniz suyundan kaynaklandığının tespit edildiği, bununla ilgili tutanak düzenlendiğini, 1 ve 3 nolu davalıların fiili taşıyan, 2 nolu davalının da akdi taşıyan olarak sorumluluklarının bulunduğunu, hasarsız şekilde gemiye yüklenen emtianın deniz taşıması sırasında hasarlanması nedeniyle her üç davalının da taşıyan sıfatıyla sorumlu olduğunu, müvekkilin bu nedenle sigortalının kanuni ve akdi halefi olduğu belirterek İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... E sayılı dosyasına Borçlular/Davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ve takibi, borçlular/davalılar aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. 1 ve 2 nolu Davalı ... Cevap Dilekçesinde özetle; müvekkilin pasif husumet ehliyetininin bulunmadığını, davanın öngörülen zamanaşımı süresi içinde açılmadığını, hasar bildirim sürelerine uyulmadığını ve bunun aksini gösterir bir belgenin davacı tarafından sunulmadığını, sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, arabuluculuk tutanağının dosya içeriğinde görülmediğini, hasarın taşıma sırasında olup olmadığına veya taşımanın hangi aşamasında hangi nedenle oluştuğunun dosya kapsamında sabit olmadığını, hasarın müvekkilin sorumluluğunda olduğuna dair bir belge bulunmadığını, ekspertiz raporunun bulunmadığını, hasarın deniz taşıması esnasında olduğunu gösteren bir nitrat testi vs yapılmadığını, aksi ispatlanmadıkça yükleme ve boşaltma işlemlerinin müvekkil tarafından gerçekleştirildiğinin iddia edilemeyeceğini, bir ihtimal olarak konteynerin arızalı olduğu/istiflemenin hatalı yapıldığının düşünülebileceğini, bu durumda sorumluluğun, organizasyonu düzenleyen fiili taşıyıcı olamayan müvekkil nezdinde olduğunun düşünülemeyeceğini, hasarın ambalajlama, istifleme ve tahliye işlemleri neticesinde oluşmuş olabileceğinin açık olduğunu, işbu durumların taşıyıcı firma sorumluluğuna verilemeyeceğini, hasarın yükleme/boşaltma veya limanda bekleme anında oluşmuş olabileceğini, emtianın yükleme ve boşaltma işlemlerinin müvekkil firmanın sorumluluğunda olduğuna dair bir belge bulunmadığını, taşıma sırasında oluşacak hasardan taşıyıcı ...A. Ş.'nin sorumlu olduğunu belirterek davanın reddi, haksız icra takibinden dolayı %20 kötü niyet tazminatı ödenmesine karar verilmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. 3 nolu Davalı ... Cevap Dilekçesinde özetle; davacının davada aktif husumetinin bulunmadığını, dava dilekçesinin 6100 HMK madde 119 ve 121'e uygun olmadığını, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddinin gerektiğini, davada Türk Mahkemelerinin yetkisiz olduğunu, hasar bildiriminin zamanında yapılmadığını, davacının davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, davacının iddia ettiği hasarın tarafı olduğu sigorta poliçesi tahtında teminat kapsamında olmadığını, davaya konu taşımada müvekkil şirketin taşıyan sıfatına haiz olmadığını, ... nolu konşimentoda sorumluluğun sınırlandırıldığını beyanla davanın usulden ve esastan reddi ile yargı giderinin ve vekalet ücretlerinin ve masrafların karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalılar vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür. İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlular aleyhine 09/08/2021 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı icra takip dosyasın borçlulara 02/11/2021 ve 22/10/2021 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçluların 25/10/2021 ve 04/11/2021 tarihli borca itiraz dilekçeleri ile takibin durduğu, borca itiraz dilekçelerinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği ve buna göre eldeki davanın da 15/06/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi Metalurji Müh. ..., Uzakyol Kaptanı... ile Taşıma Uzmanı...'dan aldırılan raporda özetle; Davacının aktif husumet; davalılardan 1 ve 3 numaralı davalıların ise pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu söylenebilecek iken; 2 numaralı davalının taşıyan sıfatının tarafımızca tespit edilememiş olunması sebebiyle pasif husumet ehliyetinin olmadığı, hasar ihbarına ilişkin olarak taraflar arasındaki uyuşmazlığa TTK m. 1184 ve özellikle 1185 hükmünün; daha doğru ifade ile söz konusu hükümde yer alan ve taşıyan lehine doğan karinenin uygulanmasının mümkün olamayacağı, deniz suyu ile ıslanma kaynaklı hasar olgusu dışında hasarın deniz taşıma sürecinde meydana geldiğinin somut delillerle ortaya konulmadığı; hasarın deniz suyu ile ıslanma sonucu meydana geldiği tespit ve değerlendirmesinin deniz taşıma süreci hasarı olarak kabul edilmesi halinde, davalıların müteselsilen sorumlu tutulabileceği, toplam 10.385,06 USD olarak ödenen hasar tutarının kadri marufunda olduğu belirtilmiştir. Davalılardan ... vekilince her ne kadar dosyada bulunan ... numaralı konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeni ile mahkememizin milletlerarası yetki bakımından yetkisine itiraz edilmişse de, anılan konşimentoya, dava dışı, davacı sigortalısının taraf olmadığı anlaşılmakla, bu yöndeki itirazın reddine karar vermek gerekmiştir. Davalılardan ... vekilince davanın TTK 1188 maddesi gereği hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı itirazı bulunmakla birlikte, dava konusu konşimentonun 11/11/2020 tarihinde düzenlendiği, dosyaya celp edilen gümrük kayıtlarına göre 16/11/2020 tarihinde gümrük beyannamesinin verildiği, ekspertiz incelemesinin ise 21/11/2020 tarihinde yapıldığı görülmekle, 09/08/2021 icra takip tarihi de dikkate alındığında ise TTK 1188 maddesi gereğince 1 yıllık süre içerisinde takibe başlanması nedeni ile, hak düşürücü süre itirazının reddine karar vermek gerekmiştir. Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ...numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Sözleşmesi'ne göre ek sigortalı olarak görünen dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti, ... ve ...(...) tarafından taşınması talep edilen kağot rulo emtiaların taşıma esnasında uğraması muhtemel risklerin sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... tarafından ... teslim şartı ile dava dışı ... Kağıt firmasına satılan Rulo Kağıt emtiasının, Zhanjiang-Çin Limanından Ambarıl Limanına ... isimli gemi ile taşınmasının, sigorta teminatı altına alındığı, dava dışı sigortalı ... firmasının konşimentoda yükleten olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan ... Bankasına ait 16/02/2021 tarihli ödeme dekontuna göre 10,385,06 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... Kağıtçılık firmasına ödendiği, bu hali ile davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödeme kapsamında TTK. 1472 maddesi gereğince halefiyet hakkı ile aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Dosyada bulunan ... numaralı ve ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde,... numaralı konşimentoda taşıyan olarak davalı ... nin kayıtlı bulunduğu konşimentonun acente sıfatı ile diğer davalı ...AŞ tarafından imzalandığı; ... numaralı konşimentoda ise taşıyan olarak davalı ... CO Ltd nin kayıtlı bulunduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda TTK 1238 gereğince davalılardan ... ile ... CO Ltd firmalarının taşıyan sıfatı ve pasif husumet ehliyetini haiz oldukları mahkemece kabul edilmiştir. Husumetin yöneltildiği diğer davalı ...AŞ bakımından ise; davalının navlun faturası düzenlemediği ve konşimentoda yalnızca acente olarak unvanının kayıtlı olduğu görülmekle, TTK 105 maddesi gereğince acenteye doğrudan dava açılamayacağı gözetilerek bu davalı bakımından davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine karar vermek gerekmiştir. Dosyaya sunulan her iki konşimentoda bulunan kayıtlar incelendiğinde: ... kaydı gereğince konteynerin tamamının dava dışı sigortalı satıcı ... tarafından dava dışı alıcı ... firmasına sevk için yükletildiği; ... kaydı gereğince de dava konusu rulo kağıt emtiasının konteyner içerisine yüklenmesi istiflenmesi sabitlenmesi sayımı ve konteyner kapılarının mühürlenmesi işleminin bizzat yükleten firma tarafından yapıldığı anlaşılmıştır. Dosyada bulunan 16/12/2020 tarihli ekspertiz raporunda; dava konusu edilen 22.143 ton rulo kağıt emtiasının taşındığı 4 konteynerden 3 ünün ( ...-3, ...-2, ...-2 numaralı konteynerler) taban kısmından su almak sureti ile rulo kağırtarın deniz suyu kaynaklı ıslaklık nedeni ile hasarlandığı belirtilmiş olup, ...-2 numaralı konteyner tabanında kırıklar olduğunun görüldüğü de rapora derc edilmiştir. Dava konusu emtialara ilişkin olarak gümrük beyannamesi 16/11/2020 tarihinde verilmiş olmakla esasen yükün gemiden hangi tarihte boşaltıldığı sabit olamamakla birlikte, ekspertiz incelemesinin 21/11/2020 tarihinde dava dışı alıcının Zeytinburnu deposunda yapıldığı, hasar tespit tarihinin ise 20/11/2020 olduğu görülmüştür. Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman ve acente görevlileri gerekse gemi görevlileri tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Tutanağı " na kaydedilmesi gerektiği bilirkişilerce açıklanmış olmakla, birlikte, dosyaya konteynerlerin Ambarlı Limanından çıkışı yahut kara nakliyesini gerçekleştiren Kare Karayolu Taşımacılık firması tarafından teslim alınmaları esnasında tutulan böyle bir tutanak ibraz edilmemiştir. TTK 1185 maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Ancak davacı tarafça yukarıda bahsedilen tutanak dışında dosyaya ihbara ilişkin başkaca bir delil sunulmamıştır. Bu nedenle taşıyanları TTK gereği hasar ihbarının usule uygun yapılmamış olduğu kabul edilmiştir. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalıların sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir. Dosyaya buna uygun şeklide hasarın davalı taşıyanlara ihbar edildiğine ilişkin bir delil sunulmamıştır. Ancak dosyada hasarın deniz suyu ile ıslanma neticesinde meydana geldiği sabittir. Bu kapsamda Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 22/06/2020 tarihli 2019/5081 Esas 2020/3060 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin 09/10/2019 tarihli 2018/1026 Esas 2019/1351 Karar sayılı ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 24/01/2019 tarihli 2018/681 Esas 2019/94 Karar sayılı ilamı ile yerleşik içtihatlar uyarınca; yapılan gümüş nitrat sonucunun pozitif olduğu ve bu testin pozitif olmasının yükün deniz suyu ile temas ettiğinin göstergesi olduğu, konteynerlerin içerisine deniz suyunun girmesinin ise konteynerlerin yüke elverişsizliğinin göstergesi olduğunu, konteynerlerin elverişsizliklerinin ise davalı taşıyanın TTK'nın 1141 ve 932/3 maddesi uyarınca sorumluluğunu gerektirdiği kanaati ile davalı taşıyanlar lehine olan karinenin dosya kapsamında uygulanamayacağı kabul edilmiştir. Düzenlenen bilirkişi raporu ile talebe konu hasar miktarının uygun olduğu belirtilmiş oymakla birlikte, dosyada bulunan ekspertiz raporunda hasar miktarı tespit edilirken sigorta poliçesi hükümleri gereği %10 ilave bedelin de eklendiği görülmüştür. Dava, davalıların sorumluluğuna dayalı hasar tazminatının rücuen tahsili istemine ilişkin olup, davalıların ancak gerçek hasar miktarı bakımından sorumlu bulunduğu kabulü ile, poliçe şartları uyarınca sigortalıya ödenen %10 ilave bedele denk gelen 1.749,29 USD bakımından davalılar sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilmiştir. Ödeme tarihi olan 16/02/2021 ile icra takip tarihi olan 09/08/2021 arası işlemiş faiz miktarı mahkemece hesaplanmış olup, neticede davalıların 8.635,77 USD asıl alacak ile 54,69 USD işlemiş faiz bakımından sorumlu oldukları kabul edilmiştir, Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak, davalıların deniz suyu neticesi ıslanarak hasar gören emtiaların hasarlanması nedeni ile sorumlu oldukları kanaati ile neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: 1-Davalılardan ...A.Ş. hakkındaki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE, 2-Davalılardan ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.hakkındaki davanın KISMEN KABULÜ ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyasına itirazın KISMEN İPTALİ ile takibin 8.635,77 USD asıl alacak ile 54,69 USD işlemiş faiz bakımından bu davalılar yönünden devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca USD faiz uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 3-Şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı ile kötüniyet tazminatı taleplerinin REDDİNE, 4-Karar harcı olan 9.760,53 TL'den peşin alınan 2.617,74 TL'nin mahsubu ile bakiye 7.142,79 TL harcın davalı ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına, 5-Davacının peşin olarak yatırdığı 2.617,74 TL harcın davalı ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davacı yargı gider toplamı olan 5.568,95 TL'nin (80,70 TL başvurma harcı, 238,25 TL posta gideri ve 5.250,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.630,58 TL'sinin davalı ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı için takdir edilen 22.861,75 TL vekalet ücretinin davalı davalı ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, 8-Davalı ...A.Ş. vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp işbu davalıya verilmesine, 9-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.330,40-TL sinin davalı ...'ye izafeten ...A.Ş. İle ... CO. LTD'ye izafeten ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen, 269,60-TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 10-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/11/2023

Katip . ¸e-imzalıdır

Hakim . ¸e-imzalıdır