İlk Derece Mahkemesi 2021/544 E. 2024/201 K.

T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/544 Esas KARAR NO : 2024/201

Birleşen Ankara .... Asliye Ticaret Mahkemesi .... Esas Sayılı Dosyası Yönünden;

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 16/06/2021 KARAR TARİHİ : 19/02/2024 KARAR YAZIM TARİHİ : 23/02/2024 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan), Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Asıl Davada: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin İstanbul'da ve üretim tesisi Tekirdağ'da bulunan naylon ve pamuk imalatı ve satımı ile iştigal eden bir üretici şirket olduğunu, Sektöründe lider konumda bulunan müvekkil ile .... San. Tic. Ltd. Şti. arasında uzun yıllardır süregelen bir iplik alım-satım ticareti mevcut olduğunu, Bu kapsamda alıcı .... müvekkil şirkete ödemelerini çek marifetiyle gerçekleştirdiğini, keşideci .... San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından müvekkile şirkete keşide edilen çekin kargo taşıması sırasında çalındığını, Çalınmasından sonra çekin müvekkil şirket adına sahte imza ve kaşe kullanılarak dolaşıma sokulduğunu, Organize bir faaliyet kapsamında yürütüldüğü düşünülen hırsızlık, sahtecilik ve dolandırıcılık eylemleri için Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikâyet başvurusu yapıldığını, soruşturma .... sayılı dosya üzerinden yürütüldüğünü, çekin iptali için Bakırköy .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasında dava açıldığını, Mahkemenin ödeme yasağı kararı aldığını, çalınmış çek davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 01/06/2021 tarihinde bankaya ibraz edilmişse de ödeme yasağı nedeniyle herhangi bir ödeme yapılmadığını, Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesi 09/06/2021 tarihli duruşmasında bankaya ibraz edilmiş olan çekle ilgili olarak, son hamil gözüken ..... San. Tic. Ltd. Şti.'ne istirdat davası açılması için tarafımıza 7 günlük süre verildiğini beyan ettiğini belirterek davanın kabulüne, çekin davalıdan alınarak müvekkil şirkete verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Çekteki ilk cironun lehtar ... San. A.Ş. Sonraki .... San. Ve Tic.Ltd Şti, Sonraki ... San. Ve Dış Tic. A.Ş., Sonraki ..... San. Ve İth. İhr. Tic. Ltd. Şti., Sonraki .... San. Ve Tic.Ltd Şti, onlardan sonra davalının 6. sırada cirosu bulunduğunu, davalının çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, davalının dava konusu çeki ekte sunulan fatura alacağına karşılık aldığını, ticari defterlerine de çeki işlediğini, davacının, davalıyı suçlayıcı ifadelerini kabul etmediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen Davada; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ticari faaliyeti kapsamında dava dışı ihbar olunan şirketin keşide ederek vermiş olduğu çekin kaybolması nedeniyle açılan çek iptali davası sırasında davalı tarafından çekin sunulduğunu, ihbar olunan tarafından davalı hakkında çek nedeniyle istirdat davasının açıldığını, çeke ilişkin olarak ihbar olunan tarafından açılan dava sırasında tevdi mahalli tayini kararı verildiğini ve davacı tarafından çek bedelinin depo edildiğini, ancak buna rağmen aynı çeke dayalı olarak davalı tarafından icra takibi başlatıldığını, davalı ile davacı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, kaybolan çeki ele geçiren davacı tarafından icra takibi yapıldığını belirterek Ankara .... İcra Dairesinin .... esas sayılı dosyası nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Bankası, ... Şubesi, 30.04.2021 keşide tarihli, ... seri numaralı 25.000.00-USD’lik, hesap sahibi .... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmiş 1 adet çek ile ilgili olduğunu, davalının belirtilen çeklerin iyiniyetli meşru hamili olduğunu, Çeki faturadan kaynaklı para alacağına karşılık çekin arkasında cirosu olan, ... .San. Ve Tic.Ltd Şti’den ciroyla aldığını, Ekte fatura örneğinin sunulduğunu, Çekteki ilk cironun lehtar ..... San. A.Ş. Sonraki .... San. Ve Tic.Ltd Şti, Sonraki ..... San. Ve Dış Tic. A.Ş., Sonraki ... San. Ve İth. İhr. Tic. Ltd. Şti., Sonraki ... San. Ve Tic.Ltd Şti, onlardan sonra davalının 6. sırada cirosu bulunduğunu, davalının çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, davalının dava konusu çeki ekte sunulan fatura alacağına karşılık aldığını, ticari defterlerine de çeki işlediğini, davacının, davalıyı suçlayıcı ifadelerini kabul etmediklerini beyan etmiştir. Netice Ve Talep: Yukarıda anlatılan nedenlerle; müvekkilin iyi niyetli meşru hamil olması nedeniyle, Davacı, dava açmadan önce dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurmadan işbu davayı açtığından, dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, Dava konusu; ... Bankası, ... Şubesi, 30.04.2021 keşide tarihli, ... seri numaralı 25.000.00-USD’lik, hesap sahibi .... San. Tic. Ltd. ŞTİ. tarafından keşide edilmiş çek, Ankara .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına ödendiğinden ve dava artık konusuz kaldığından, dava konusu 1 adet çek, icraya konulduktan sonra, tevdii mahalli tayini kararı tarafımıza tebliğ edildiğinden, yine çek bedeli tevdii mahalli hesabına, çek icraya konulduktan sonra kötü niyetle yatırıldığından, müvekkilimizin, kötü niyeti olmadığından, çekin kayıp olduğu iddiası ile ilgili hiçbir bilgisi ve sorumluluğu olmadığından, çekin illetten mücerret olma özelliği olduğundan, müvekkilimiz çeki ticari defterlerine işleyip, fatura ile alacağına karşılık olarak aldığından, tanık dinlenmesine muvafakatimiz olmadığından, davacı ile müvekkilimizin cirosu arasında 4 farklı şirketin daha cirosu olduğundan, araştırılacak başkaca bir husus kalmadığından ve davacının iddiaları gerçeği yansıtmadığından davanın esastan reddine kararı verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Asıl dava, dava konusu çekin istirdatı istemine ilişkindir. Birleşen dava, İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi uyarınca menfi tespit davasıdır. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya mali müşavir bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; ''Asıl Ve Birleşen Davaya Konu Çek, Birleşen Dava Davacısı ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından asıl dava davacısı ...San. A.Ş.’ne düzenlendiği, ...bank tarafından basımı yapılan çekin .... numaralı, 25.000,00 USD tutarlı, 30.04.2021 keşide tarihli olduğu, Asıl dava davacısı ..... San. A.Ş.’nin çek üzerinde 1. Ciranta konumunda yer aldığı, Dosya Muhteviyatına Bulunan Asıl Ve Birleşen Davaya Konu Çek Üzerindeki İmza Hususunda Alınan 28.10.2022 Tarihli Bilirkişi Raporu, Asıl ve birleşen davaya konu olan çekin arka yüzündeki .... San. A.Ş. kaşesi üzerinde atılı bulunan ve itiraz edilen 1. Ciranta imzalarının, Asıl dava davacı şirket (.... San. A.Ş.) yetkilisi ....’un el ürünü olmadığı kanaatine varıldığı, Davalı Tarafın Sunduğu Belgeler, Davalı tarafın çek üzerinde 6. Ciranta konumunda yer aldığı, dosya muhteviyatına asıl ve birleşen davaya konu çekte kendisinden önce ciranta konumunda bulunan ... San. Ve Tic. Ltd. ŞTİ. ile ilgili fatura ve tahsilat makbuzu sunduğu, davalı tarafın iş bu çeki tahsilat makbuzu ile çekte kendisinden önce ciranta konumunda bulunan .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsil ettiğini beyan ettiği, Birleşen Dava Davacısı Ve Davalı Tarafın 2020-2021 Yılı Ticari Defter Ve Kayıtları, Ticari defter ve kayıtlar dosya muhteviyatına sunulmadığından herhangi bir değerlendirme yapılamadığı, Asıl Dava Davacısının 2020-2021 Yılı Ticari Defter Ve Kayıtları, Asıl ve birleşen davaya konu çeki düzenleyen birleşen dava davacısı ile ticari ilişkisinin bulunduğu, asıl dava davacısının birleşen dava davacısına faturalar düzenlediği, birleşen dava davacısının da çek kayıtları ile ödemeler yaptığının tespit edildiği, Asıl dava davacısının kendisinden sonra asıl ve birleşen davaya konu çekte ciranta konumunda bulunan .... San. Ve Tic. Ltd. Şti., davalı taraf ve diğer cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmadığı, Asıl ve birleşen davaya konu çekin kayıtlı olmadığı, çekin asıl dava davacısına teslim edildiğine dair dosya muhteviyatında tevsik edici bulunmadığı, iş bu çekin ciro silsilesinin kopuk olduğu, dosya muhteviyatında bulunan belgelerden çekin ödenmediği...'' şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya grafolog bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle;''Davacı şirket yetkilisi ...'un referans imzaları ile aralarında genel şekil, imza yolu ve karşılaştırmalı analizlerde esas alınan diğer kriterler itibarıyla aynı elden çıktıklarını gösterir nitelikte uyum unsurları saptanmadığından inceleme konusu ....bank .... Şubesi'ne ait keşideci, .... San. Tic......Şti' olan Ankara -30/04/2021 keşide yer ve tarihli ''.....'' numara ve 25.000,00-TL meblağlı ''.... A.Ş.'' emrine yazılı çek aslının arka yüzündeki anadolu iplik iplik ve tekstil fabrikaları anonim şirketi..'' içerikli kaşe izi üzerinde atılı bulunan ve itiraz edilen 1. Ciranta imzalarının davacı şirket temsilcisi ....'un eli ürünü olmadığı kanaatine varıldığı...'' şeklinde tespit ve rapor edilmiştir. Bilirkişi raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu görülmüştür. 6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür. Anılan yasal düzenlemeye göre; çek istirdadı davasında davacı istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür. TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça "emre yazılı" kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile değin tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez (Hulusi Gürbüz, Yargıtay Uygulaması Işığında Ticari Senetlerin iptali Davaları ve Ticari Senetlere Özgü Sorunlar, İstanbul 1984, sh.295; İsmail Doğanay; Türk Ticaret Kanunu Şerhi, İkinci Cilt, Üçüncü Baskı, Ankara 1990, sh. 1646-1647; Murat Alışkan, Kambiyo Senetlerinde Temlik Cirosu, İstanbul 1998 sh. 255 vd; Tarık Başbuğoğlu; Uygulamalı Türk Ticaret Kanunu, 1.cilt Ankara 1988, sh. 807; Erol Ertekin/ İzzet Karataş; Uygulamada Ticari Senetler: Ankara 1998 sh. 363) Hamilin ciro yoluyla senedi devraldıktan sonra cirantasını takip etme gibi yasal bir zorunluluğu bulunmamaktadır. TTK’da yer alan ve kambiyo hukukuna ilişkin ilkeleri belirleyen kuralların kişiden kişiye değişebilen “hayatın olağan akışı” şeklindeki subjektif bir takım değerlendirmelerle ortadan kaldırılması doğru görülemez. (Kambiyo senetlerinde imzaların istiklali(bağımsızlığı) ilkesi ile ilgili olarak istikrar kazanan aynı yönde kararlar Yargıtay 19.HD.’nin 17.02.2011 tarih, 2010/7937 E, 2011/2072 K; 31.03.2011 tarih 2010/8614 E, 2011/4185 K; 18.04.2011 tarih 2011/3624 E, 2011/5149 K; 13.05.2010 tarih 2009/7134 E, 2010/6030 K; 14.10.2010 tarih, 2010/4431 E, 2010/11296 K; 21.03.2012 tarih 2011/13865 E, 2012/4619 K. sayılı emsal ilamları). Asıl davada; dava konusu çekin keşidecisinin ..... San. Tic. Ltd. Şti., lehtarının .... San. A.Ş. olduğu, çekte ilk cironun Asıl dava davacı şirket (.... San. A.Ş.) yetkilisi ....’un el ürünü olmadığı kanaatine varıldığı, bundan sonra 6. Ciranta olarak en son davalıya ait cironun bulunduğu, davalı tarafın çeki tahsilat makbuzu ile çekte kendisinden önce ciranta konumunda bulunan .... San. Ve Tic. Ltd. Şti.’den tahsil ettiği, davalının çekin son yetkili hamili olduğu anlaşılmıştır. Davacının öncelikle usulüne uygun delillerle çekin rızası dışında elinden çıktığını kanıtlaması gerekir. Davacının bu iddiasını ispatlamasından sonra ise davaya konu çekin son hamili olan davalının 6102 sayılı TTK 792. maddesi uyarınca bu çeki kötüniyetli şekilde iktisap ettiğini ispatlama yükümlülüğü bulunmaktadır. Davacının defterlerinde dava konusu çekin kayıtlı bulunması bu çekin rıza dışında elden çıktığını ispat için yeterli değildir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 18/11/2015 tarih, 2015/6308 esas ve 2015/15011 karar sayılı ilamı.) Çeki elinde bulunduran davalı yeni hamil, çeki edinme nedenini kanıtlamakla yükümlü değildir. Aksi halin kabulü kıymetli evrakın “mücerretlik” ilkesini ortadan kaldırır. (Yargıtay 11. H.D.'nin 27.09.2011 tarih 2010/1670 Esas 2011/11000 Karar ve 23.10.2013 Tarih 2013/1178 Esas 2013/18568 Karar sayılı emsal ilamı; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2017/2381 Esas 2020/951 Karar). Davalının çekin çalınması olayına ilişkin ceza yargılamasının tarafı olmadığı da gözetildiğinde, ceza davası sonucunun kesinleşmesi beklenmemiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2019/830 Esas 2018/1146 Karar sayılı ilamı)

Davacı lehdarın ticari defter kayıtlarına göre kendisinden sonra gelen dava dışı ciranta ile arasında ticari ilişkinin bulunmaması ispat külfeti üzerinde olmayan davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiği anlamına gelmeyecektir. İmzaların istiklali prensibine göre geçerli bir ciro silsilesi ile çeki elinde bulunduran hamil kötüniyeti kanıtlanmadığı sürece yetkili hamil sayılacaktır.(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 2018/996 Esas 2019/1519 Karar sayılı ilamı) Davalının çeki beyaz ciro ile alması mümkün olduğu gibi, ödeme yasağından kararından sonra defterlerine kaydetmesi hali de ödeme yasağını bildiği veya bilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira davalı ödeme yasağını ancak ibraz ile öğrenebilecektir. Aksinin ise yazılı delil ile kanıtlanması gerekir. Davacının talebi çek istirdatı olup menfi tespit değildir, bu halde imzaya itirazı da önem arz etmemektedir. Zira istirdat için kötü niyet ve ağır kusur arınır. Açıklanan nedenlerle davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiği ispat edilemediğinden asıl davanın reddine dair karar verilmiştir. Birleşen davada; TTK 'nın 818/1-c maddesinin yollamasıyla TTK'nın 677. Maddesi uyarınca çek ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzası, sahte imzalar, hayali kişilerin imzaları veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzalar imzaların istiklali ilkesi gereğince diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyecektir. Çeki düzenleyen keşidecinin lehtarın ciro imzasına itiraz hakkı yoktur. Ciro imzasının lehtara ait olmaması anılan düzenleme karşısında imzasına itiraz etmeyen keşideci hakkında takip yapılmasına engel oluşturmaz. Mahkememiz dosyasında dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu, keşideci imzalarının inkar edilmediği, TTK 667. Maddede düzenlenen imzaların istiklali prensibi gereği lehtar imzasının geçersizliğinin davacı keşidecinin sorumluluğunu etkilemeyeceği, dava konusu çekte lehtar imzası sahte olsa dahi ciro zincirinde kopukluk bulunduğunun kabul edilemeyeceği, (aynı yönde İBAM 16. HD. 2018/1506 Esas 2019/1251 Karar sayılı ilamı, İBAM 44. HD. 2020/804 Esas, 2022/308 Karar sayılı ilamı) davalının çekte ciro yoluyla yetkili hamil olduğu anlaşılmakla açılan davanın reddine, dava konusu icra takibine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiği ve teminat yatırılması sebebiyle icra dairesinden infazı istendiği anlaşıldığından İİK 72/4 m. uyarınca davacı taraf aleyhine alacağın %20'si oranındaki tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; Asıl dava yönünden; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 427,60-TL ilam harcından peşin alınan 3.517,97-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.090,37-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 32.900,00-TL vekalet ücretinin davacı ... Sanayi Anonim Şirketi'nden alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, Birleşen dava yönünden; 5-Davanın REDDİNE, 6-İİK 72/4. Maddesi uyarınca dava değerinin %20'si oranında tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 7-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 427,60-TL ilam harcından peşin alınan 4.031,01-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.603,41-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 8-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 37.406,30-TL vekalet ücretinin davacı .... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, 10-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine Dair, asıl ve birleşen dava davacı vekilleri yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/02/2024

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim .... ¸e-imzalıdır

*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında e-imza ile imzalanmıştır.