İlk Derece Mahkemesi 2020/277 E. 2020/4400 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARETMAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO : 2023/75 Esas KARAR NO : 2023/390 DAVA : Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 20/02/2023 KARAR TARİHİ : 11/10/2023 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı firma ... isimli ... sefer sayılı Cartagena/Colombia - Mersin/Türkiye seferini yapan gemideki, ... konişmento numaralı, ... konteyner numaralı, soğutmalı/40 feet reefer tipi konteyner içerisinde bulunan 1400 koli "dondurulmuş lime" yükünün taşıma işlemini gerçekleştirdiğini, bu yüke ilişkin olarak, 18.07.2022 tarihinde saat 10:35’te davalı şirket yetkilileri tarafından müvekkili şirkete e-posta gönderilerek konteynerin arızalı olduğu bildiriminde bulunduklarını, davalı arızanın ne zaman meydana geldiği, yükün donuk olarak taşınmasının gerekmesi sebebiyle arızanın ne zamandır devam ettiği konularında bilgi vermediğini, arızalı konteynerde, 18.07.2022 tarihinde saat 20:30’da ... Deposu’nda ... Limited Şirketi gözetimi altında bağımsız olarak eksper ve sörveyör eşliğinde söz konusu konteyner açılarak hasar tespit çalışması yapıldığını, incelemeye göre, arıza nedeniyle 280 koli yükün renklerinin sarıya döndüğü, ürünlerin iltihaplanma sürecinin başladığı ve raf ömürlerinin kısalması nedeniyle zayi olduklarının tespit edildiğini, 23100 kg donuk lime ürünün %20'sini kapsayan kararmalardan dolayı 4620 kg lime ürününü imha ettiğini, davalı firma, ... isimli ... sefer sayılı Cartagena/Colombia- Mersin/Türkiye seferini yapan gemideki, ...534 konişmento numaralı, ... konteyner numaralı, soğutmalı/40 feet reefer tipi konteyner içerisinde bulunan 1400 koli Dondurulmuş Lime yükünün taşıma işlemini gerçekleştirdiğini, bu yükün 03.10.2022 tarihinde saat 08:17’de davalı şirket yetkilileri tarafından müvekkili şirkete e-posta gönderilerek, söz konusu konteynerin gemi üzerindeyken arıza yaptığı bildirildiğini, ilgili bildirimde konteynerin Malta'ya indiğinde arıza sebebiyle değiştirilmeye çalışıldığı ancak konteynerin içinin "büyük bir buz kütlesine dönüşmüş olması sebebiyle" konteynere müdahale edilemediği, arızalı konteynerdeki yükte meydana gelen hasarın tespiti için ... Limited Şirketi tarafından düzenlenen 14.10.2022 tarihli ... sayılı raporda dondurulmuş şekilde taşınan 1400 kutu lime meyvesinden 700'ünün hasarlı olduğu, müvekkili şirket söz konusu taşıma işine ilişkin 23100 kg donuk lime ürünün %50'sini kapsayan kararmalardan dolayı 11550 kg lime ürününü imha ettiğini, her iki olay açısından da oluşan zararın yüklerin taşıyanın hakimiyetindeyken meydana geldiğini, taşıyanın zarar dolayısıyla kusurlu olduğunu, müvekkili tarafından söz konusu zararların tespiti için yapılan tüm masraflara taşıyanın katlanması gerektiğini beyanla davanın kabulü ile fazlaya ve faize ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili lehine şimdilik ilk olaya ilişkin zararın karşılığı olan 8.085 USD'nin, en yüksek oranlı faiziyle, ilk olay kapsamında ... Limited Şirketi’ne ödenen 236,00 USD'nin ödeme tarihi olan 20.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle, ikinci olay kapsamında ... Limited Şirketi’ne ödenen 206,50 USD'nin ödeme tarihi olan 14.10.2022 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek oranlı faiziyle, ilk olay kapsamındaki demuraj ödemesine ilişkin 1.775,00 USD'nin ödeme tarihi olan 09.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle, ... Ltd. Şti'ne ödenen 944,00 TL'nin ödeme tarihi olan 20.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... A.Ş.'nin uluslararası deniz taşımacılığı yapan bir şirket olmayıp, yalnızca donatan/taşıyan acentesi olarak faaliyette bulunan bir şirket olduğunu, müvekkilinin acenteliğini yaptığı ... , merkezi Fransa Marsilya'da bulunan ve Marsilya Ticaret Siciline kayıtlı olarak faaliyet gösteren bir şirket olduğunu, müvekkili ... A.Ş'nin ise ... ne kayıtlı olduğunu, ...'nın ticari merkezi Marsilya Fransa'da bulunduğunu, ... A.Ş ile ...'nın vergi numaraları birbirinden farklı tüzelkişi olan 2 ayrı şirket olduğunu, konteyner demuraj faturası incelendiğinde, sözkonusu faturanın ... Vergi dairesine kayıtlı olan ... tarafından düzenlendiğinin kolayca tespit edilebileceğini, ... A.Ş., dava konusu taşıma bakımından yalnızca donatan/taşıyan acentesi sıfatıyla hareket etmiş olup, taşıma işini kendi adına ve namına üstlenmemiş olması nedeniyle yük hasarından kaynaklanan talepler bakımından davacının taleplerinden dolayı her ihtimalde sorumlu olmadığını, konişmentoda husumet yöneltilen şirketin imzası bulunmadığını, derdest dava konusu taleplerle ilgili olarak davacı aktif husumetinin bulunduğunu kanıtlayan deliller müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkilinin acenteliğini yaptığı ... S.A tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konişmentolarda, “işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağı” öngörüldüğünü, yani Marsilya Mahkemelerinin münhasır yetkisi kabul edildiğini, dava konusu Konişmentonun 30. nolu klozunda, işbu konişmento tahtında doğan ihtilaflar bakımından Fransız hukukunun uygulanacağı kararlaştırıldığını, dolayısı ile derdest dava bakımından Fransız Hukukunun uygulanması gerektiğini, tek taraflı katılım sonucunda düzenlenen sörvey raporları müvekkilleri açısından bağlayıcı olmadığını, davacı yükte meydana geldiğini iddia ettiği hasarın sebebini gösteren ekspertiz raporunda hasar sebebi nasıl ve ne zaman meydana geldiğine ilişkin bir tespit olmadığını, dava konusu yükler, iki farklı konişmento tahtında, iki farklı gemilere farklı tarihlerde yüklendiğini, ... nolu konişmento tahtında taşınan ... nolu konteyner 12 Haziran 2022 tarihinde ... isimli gemiye yüklendiği halde, ... nolu konişmento tahtında taşınan .... nolu konteyner 10 Eylül 2022 tarihlerinde ... isimli gemiye yüklendiğini, ... nolu konteyner tahliye limanında 6 Temmuz 2022 tarihinde tahliye edildiğini, ... nolu konteyner 8 Ekim 2022 tarihinde tahliye edildiğini, her iki sevkiyat arasında 3 aylık bir zaman farkı olduğu halde, ayrı tarihlerde ayrı gemilerle ve farklı konteynerlerle taşındığı halde her iki yükte ayn mahiyette hasar meydana geldiğinin iddia edilmesi dikkat çekici olup, sözkonusu hasarların davalının kusuru ile meydana geldiğini iddia etmek mümkün olmadığı gibi, hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, taşınan ürünlerin kendi vasfından kaynaklanan sebeplerle yükte meydana gelen bozulmalardan dolayı, müvekkilinin acenteliğini yaptığı taşıyanın bir sorumluluğu sözkonusu olamayacağını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; gemi ile taşınan yükte meydana hasar nedeniyle ortaya çıkan zararların tahsili istemine ilişkindir. Davalı vekili, müvekkili ... A.Ş.'nin söz konusu taşımada tahliye limanı acentesi olarak hareket ettiğini, acenteye karşı doğrudan husumet yöneltilemeyeceğini savunarak husumet itirazında bulunmuş olmasının yanı sıra davada taraf ehliyeti (husumet) HMK'nun 114/1-d maddesine göre dava şartlarından olduğundan, HMK m. 115 gereğince davanın her aşamasında resen de gözetilmelidir. TTK'nın 102.maddesine göre acente; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları tacir adına yapmayı meslek edinen kimse" olarak tanımlanmıştır. TTK m. 105' de; "acente aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmeler ile ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya veya bunları kabule yetkilidir, bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfat ile dava açılabilir" düzenlemesine yer verilmiştir. TTK 105 vd. maddeleri ve Yargıtay İçtihatları uyarınca acentenin acente sıfatıyla yaptığı işlemler, adına hareket ettiği kişi hakkında hüküm doğuracaktır. Acentenin kendi adına navlun sözleşmesi düzenlemesi onun bu sıfatını değiştirmeyecektir. (Yargıtay 11. HD. 26.10.2020 tarihli 2020/277 E. 2020/4400 K.) Bu durumda eldeki dosyada davacı yük ilgilisinin davasını doğrudan taşıyan firmaya yada bu firmaya izafeten acentesine yöneltmesi gerekmektedir. Dava konusu yükün ... ve ...534 nolu konişmentolar tahtında .../Colombia'dan Mersin Limanına taşındığı, konişmentoların ... adına yükleme limanı acentesi tarafından düzenlenip, ...'nın taşıyan olarak gösterildiği dosyaya sunulan konişmento örneklerinden anlaşılmaktadır. Cevap dilekçesi ekinde ibraz edilen acentelik sözleşmesinden ... A.Ş'nin, ...'nın acentesi olduğunu anlaşılmaktadır. Bunun yanında davalının ...'nın temsilcisi olduğuna ilişkin yetkilendirme yazısı da dosyaya sunulmuştur. Somut taşıma bakımından davalı ... A.Ş'nin düzenlediği bir navlun faturası bulunmamaktadır. Dosyaya sunulan konteyner demuraj faturasının davalı tarafından davacı adına düzenlendiği görülmektedir. Davalı vekili tarafından, müvekkili ... A.Ş.,ile ...'nın vergi numaraları birbirinden farklı iki ayrı tüzel kişilik olduğunu, taşıyan konumundaki ...'nın Türkiye'deki vergi mevzuatı uyarınca, zorunluluk nedeni ile dar mükellef olarak ... Vergi Dairesi Müdürlüğünde VKN: ... numarası ile kayıtlı olduğunu, ... A.Ş.'nin ... Vergi Dairesi Müdürlüğünde VKN: ... numarası ile kayıtlı olduğunu, davacının sunduğu konteyner demuraj faturasınında dar mükellef olarak ... Vergi Dairesine kayıtlı olan ... tarafından düzenlendiğini, ... 'nın vergi mevzuatı açısından dar mükellef olarak vergi dairesi nezdinde tescillenebilmesi için bir adres gösterilmesi gerektiğinden, ...'nın Türkiye'de ki acentesi olan ... A.Ş'nin adresinin vergi dairesine bildirildiği beyan edilmiştir. Dava konusu taşımanın ... ve ... nolu konişmentolar tahtında ... tarafından yerine getirildiği, bu şirketin Türkiye'de kurulmuş bir Türk şirketi olmadığı gibi Türkiye'de ticaret sicil müdürlüğüne merkez ya da şube olarakta kaydının bulunmadığı, vergi mevzuatı uyarınca, dar mükellef olarak ... Vergi Dairesi Müdürlüğünde VKN: ... numarası ile kayıtlı olduğu, davacının sunduğu konteyner demuraj faturasının da "dar mükellef" olarak ... Vergi Dairesine kayıtlı olan ... tarafından düzenlendiği, faturada VKN: ... numarasının yer aldığı dosyadaki delillerden anlaşılmaktadır. Davalı ... A.Ş.'nin navlun faturası kestiği ise iddia ve ispat olunmamıştır. Dosyaya sunulan acentelik sözleşmesine göre ...'nin acentesi olduğu anlaşılan ... A.Ş.'nin, dava konusu taşımada geminin tahliye limanı acentesi olarak hareket ettiği tespit edilmiştir. Davalının Türk şirketi, davalının ise yurt dışında kurulu bir şirket olduğu dosya kapsamına göre sabittir. Bu şirketlerin bazı ortaklarının aynı olması acentelik hükümlerinin uygulanmasını ortadan kaldırmayacaktır. Nitekim mahkememizde görülen benzer davalarda, bu koşullar altında ... A.Ş. , ...'nın acentesi olarak kabul edilmiştir. Tüm bu tespit ve değerlendirmelerin sonucunda, ... tarafından ifa edilen somut taşımada ... A.Ş.'nin tahliye limanı olan Mersin Limanında gemi acentesi olarak hareket ettiği anlaşılmış olup TTK'nın 105. Maddesi hükmüne göre acenteye karşı doğrudan dava yöneltilmesi mümkün olmadığından, davalı acenteye karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile REDDİNE, 2- Peşin alınan 10.343,77 TL harçtan, karar harcı olan 269,85 TL'nin mahsubu ile fazla alınan 10.073,92 TL'nin kesinleşmeye müteakip talep halinde davacıya iadesine, 3-Davalı vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince tayin olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu ( ... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/10/2023 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır